Willem Ruis was iemand zoals niemand

Wie hem ooit gezien heeft, vergeet hem nooit meer: 'Kissmaster' Willem Ruis. Zijn leven is nu verbeeld in een musical.

Het vluchtige medium televisie levert soms toch onvergetelijke persoonlijkheden op. Want wat je ook van hem vindt: wie Willem Ruis ooit op televisie gezien heeft, vergeet hem nooit meer. Willem Ruis (1945-1986) was officieel televisiepresentator, maar dat waren er zoveel. Ruis was iemand zoals niemand.

Wat hij op televisie deed tussen 1976 tot zijn plotselinge dood in 1986 was nog nooit vertoond. Als een wervelwind tolde hij door het Hilversumse, met zijn goedbekeken shows en kwissen. Dan weer flirtend met kandidaten (zijn bijnaam was 'kissmaster') dan weer zogenaamd tierend tegen diezelfde deelnemers aan de 'Willem Ruis Lotto Show', zijn reizende 'Sterrenshow' of de kwis 'Vijf tegen vijf'. 'Stommeling!', zei hij dan, als een kandidate het goede antwoord niet wist. Zingen kon Ruis in het geheel niet, en dansen al evenmin, maar dat weerhield hem er allerminst van het toch te doen. Het kon allemaal en het mocht allemaal, alles voor een goede show.

Alles, dus ook zijn huwelijk. Ruis leefde voor de show en is er vermoedelijk ook aan doodgegaan. Miljoenen Nederlanders waren geschokt toen in augustus 1986 het bericht uit het Spaanse Dénia kwam dat de televisiester, 41 jaar pas, in zijn appartement aan een hartaanval was bezweken.

Xander van Vledder (1985) was toen nog een baby. "Maar het toeval wilde dat ik op dat moment wel in Dénia was, waar mijn ouders vakantie hielden."

Kennelijk moest het zo zijn dat het fenomeen Willem Ruis en de acteur Xander van Vledder elkaar ergens kruisten. Van Vledder speelt de rol van Ruis nu in het muzikale toneelstuk 'Willem Ruis, de show van zijn leven'. Omdat hij als baby weinig van de showmaster had meegekregen, moest Van Vledder het doen met wat losse fragmenten: "Een youtube-filmpje van het liedje 'De zeepbel' uit de Lottoshow, een fragment van 'Singing' in the rain' en nog twee of drie scènes. Dat is wat ik had voor ik auditie ging doen."

Het bleek ruimschoots voldoende om regisseur Geert Lageveen, die ook is aangeschoven, te overtuigen. Nog geen uur na de casting kreeg Van Vledder een belletje dat hij hij Willem Ruis was geworden. Misschien moet je het ook zo zeggen, dat hij Willem Ruis was 'geworden'. Van Vledder: "Vaak hoor je acteurs zeggen dat ze degene die ze spelen juist niet na wilden doen. 'Nee, ik ga hem niet imiteren, hoor, ik geef er mijn eigen invulling aan', hoor je dan. Meestal betekent dat gewoon dat ze hem niet na kúnnen doen. Ik vond dat ik ten minste moest proberen om bij Ruis in de buurt te komen. Als ik die rol wilde ophalen, moest ik op hem lijken."

Lageveen: "Xander ken ik als acteur die ook de donkere kant van een karakter goed kan neerzetten. Dat was ook mijn eis: een acteur die, behalve iets vrolijks, ook dat inktzwarte had."

Volgens de regisseur kan een musical over een tv-ster die al bijna dertig jaar dood is, daarom ook nog heel goed: het levensverhaal van Willem Ruis zit boordevol dramatiek.

Lageveen: "De tragiek van iemand die zijn privéleven verwaarloost, in ruil voor een kunstmatige showwereld, dat spreekt altijd aan. Ik wilde een universele voorstelling maken, ook voor de generatie van nu."

Van Vledder: "Het is het verhaal van een eenzame man die voor zichzelf een schuimtaart heeft gebakken. Een schuimtaart van succes. Buitenkant. Het mooier maken dan het is. Dat doet de generatie-Instagram ook, het is menselijk gedrag van alle tijden. Maar ook de bezetenheid van Ruis is intrigerend. Die man was totaal bezeten van zijn vak. En hij wilde vrij zijn, kunnen improviseren. Zijn kwissen werden shows, van kwismaster wilde hij artiest worden. Zingen, dansen, wereldsterren naar Nederland halen, hij deed het gewoon, want hij had het in Amerika gezien."

De verschijning van Willem Ruis deed destijds heel wat stof opwaaien. Het algemene beeld op de buis was toch dat van de keurige meneer of mevrouw die iets aan- of afkondigde. Een kwis was nog gewoon een kwis, van een Amerikaans verschijnsel als show moest nog nauwelijks iemand iets hebben. Geert Lageveen (1961) was een jongen van zestien toen die druktemaker uit Haarlem, met dat warrige haar, de boel kwam opschudden: "Je had toen 'Eén van de acht' met Mies Bouwman, er was de 'Wie-kent-kwis' met Fred Oster en je had Berend Boudewijn. Dat vonden mijn ouders nog net kunnen. Maar toen Willem Ruis ineens het beeld kwam binnenstormen, vonden ze dat wel erg brutaal. Zo van: moet dat nou? Toen splitsten de geesten zich."

Ruis roept hoe dan ook iets op. Dat bleek wel in die zomer van 1986, toen hij plots stierf. "Die gebeurtenis staat in het rijtje ontvoering Heineken en Molukse treinkaping", zegt Lageveen. Het gesprek gaat als vanzelf over het wonderlijke effect van de roem, dat toch steeds weer klassieke verhalen als deze oplevert. Van Vledder: "Ruis was charmant, zat vol levenslust en vol liefde voor mensen. Maar in zijn drang naar erkenning betrok hij zijn privéleven ook in de show. Als ik maar een geweldige show maak zaterdag, dacht hij midden in zijn huwelijkscrisis, dan komt zij ook wel weer terug."

Lageveen: "Het is de aloude val van het beroemd worden: denken dat je dan automatisch ook gelukkig wordt."

Willem Ruis, de show van zijn leven is tot half maart te zien in een groot aantal theaters in het land. Zie www.willemruis.nl.

undefined

'dat knuffelen met kandidaten was nieuw'

Carlo Boszhard (RTL-presentator)

"Geïnspireerd door Willem Ruis ben ik zeker. Net zoals Ruis zich weer liet inspireren door Richard Dawson, de Britse presentator die in Amerika veel succes had en bekendstond als The Kissing Bandit. Dat losse omgaan met de kandidaten, dat knuffelen en kussen en dat amicale, dat heeft Ruis afgekeken en hij kwam zo met een manier van presenteren die wij in Nederland nog niet kenden. Natuurlijk keek ik daarnaar, zoals ik ook keek naar Ted de Braak of naar hoe Ron Brandsteder het deed. Je laat je altijd inspireren door voorbeelden, zoals voetballers nu naar Messi zullen kijken.

Wat me opvalt: Willem Ruis was een echte personality en die verdwijnt. Gelukkig vormt mijn eigen programma 'Carlo's TV Café' nog een uitzondering, maar in Nederland gaat het inmiddels meer om de formule dan om de host. Die laatste is tegenwoordig vervangbaar."

undefined

'Tegenwoordig is alles voorgekauwd'

Rinus Spoor (regisseerde de 'Willem Ruis Lotto Show' en trouwde met de vrouw van de showmaster)

"Ik denk dat de invloed van Willem Ruis op de televisie van nu miniem is. Willem is al wel vaak nagebootst, maar zijn kwalitieit was nu juist dat hij alles zelf bedacht. Dat zie je eigenlijk verder alleen bij Paul de Leeuw. Alles wat je tegenwoordig ziet, is voorgekauwd. Het is inmiddels bijna een open deur, maar Willem Ruis was vooral zo uniek in zijn losheid en om de manier waarop hij met de kandidaten in zijn shows omging. Dat deed niemand op die manier. Nee, een zanger en danser was hij niet van nature, maar hij dééd het wel. En ik heb er toch wel van genoten. Willem had precies in zijn hoofd hoe het moest. Natuurlijk was hij perfectionistisch, maar dat zie je vaak met talentvolle mensen. Zolang het ging zoals hij wilde was het goed. Ik heb prima met hem kunnen samenwerken. Tot dus die huwelijkscrisis, toen scheidden onze wegen."

undefined

'Wat hij deed paste in de tijdgeest'

Berend Boudewijn (ex-regisseur en tv-presentator)

"Hij is begonnen op de radio, dat deed hij ontzettend leuk. Ik herinner mij nog het radioprogramma 'Alleen op een eiland', waarin hij sprak met Godfried Bomans, die op Rottumerplaat verbleef. Ik heb Ruis nooit ontmoet, maar hij kwam op mij over als een ontzettend innemende persoonlijkheid. Enthousiast. Of hij school heeft gemaakt? Tja, heeft Mies Bouwman school gemaakt? Dat weet ik niet, dat is allemaal heel persoonlijk. Als de jonge generatie van nu, de generatie die hem niet kent, naar Willem Ruis zou kijken, dan zien ze het begin van een nieuwe tijd. Wat hij deed was bijzonder en paste in de tijdgeest. Zoals de tijd ooit rijp was voor de boekdrukkunst, zo was de tijd toen rijp voor Willem Ruis."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden