Willem Duys weet niets om zich voor te schamen

Zijn warme stem hoort bij de zondagmorgen als het eitje bij het ontbijtje. Maar Willem Duys (70) heeft er genoeg van. Op 27 juni is de laatste aflevering van 'Muziek Mozaïek', al jaren een van de best beluisterde programma's op Radio 2. ,,En ik heet geen Heintje Davids.''

Duys oogt vermoeid. Om de twee weken vliegt hij vanuit Zuid-Frankrijk naar Nederland om twee afleveringen van zijn programma op te nemen. ,,Willeke kwam langs in de studio. Om te praten over haar nieuwe cd.'' Willeke wie? Oh, Willeke Alberti. ,,Een schat van een mens. Ze nam twee flessen wijn mee.''

Echt zin in het gesprek heeft hij niet. ,,Ik word gek van die interviews. Ik had er vijftig kunnen hebben. En journalisten vragen allemaal hetzelfde. Altijd weer die anekdotes.'' Over zijn goudvissen bijvoorbeeld, die door de warme tv-lampen nooit een uitzending van 'Voor de vuist weg' overleefden. Of over die enge krokodil, een verrassing van de redactie, die een doodsbange Duys in het publiek deed vluchten. Dat tv-werk is zo lang geleden, wat valt daar nou nu nog over te zeggen?

Het radiowerk dan? Zal hij het missen? Nee, zegt hij even later in het restaurant. En zijn vertrek heeft niks te maken met zijn gezondheid. Daarmee gaat het tegenwoordig heel goed, dank u. Die beroerte van vorig jaar is 'ie aardig te boven. De presentator spreekt iets langzamer, maar de stem is onmiskenbaar die van Willem Duys. ,,Ik loop iets langzamer en moet nu opletten met vet, hè. En geen sterke drank'', zegt Duys terwijl hij nog een kuipje 'Echte boter' lospeutert. Lekker bij de garnalencocktail.

,,Ik kon blijven tot aan mijn dood. De Avro vond het best. Maar daar moet je dan wel zin in hebben. Ik heb het gehad. Dat gereis naar Nederland is zwaar. Ergens moet het een keer ophouden. Dat geldt ook voor mijn goede vriend Toon Hermans. Die zou best wel weer een show kunnen doen. Maar het geldt voor iedere artiest en sportman: als je niet ophoudt, word je een tweede Heintje Davids. Over haar zeiden wij toen al: straks wil ze in haar kist nog rondgereden worden langs alle theaters in Nederland. Dat vind ik tragisch.''

Natuurlijk, de mensen zullen hem wel missen. ,,Met België erbij had ik iedere zondag 800 000 luisteraars.'' De vraag is meer: zal hij de mensen missen? Het lijkt hem weinig meer te doen. ,,Al die verhalen zijn waar. Ze staan te joelen voor mijn deur. Busladingen vol. Ze weten precies waar ik woon. Maar misschien krijg ik in de toekomst geen fanmail meer. Ik word gek van al die brieven. Tientallen. Wekelijks. Ik beantwoord ze niet meer. Of verwijs ze naar de Avro.''

,,Maar ja, sommige dingen kun je niet zomaar laten liggen. Wat de mensen schrijven is vaak erg persoonlijk. Zo van: 'Nou ligt mijn man op sterven en het enige waar hij nog kracht uit put, is uw programma'. Ontroerend hè? Ja, dat vind ik nou ontroerend. Dan moet je dus wel reageren. Schrijf ik een leuke brief terug. Niks standaardtekst. Iets echt persoonlijks. Een enkele keer bel ik ze op. Waarom niet? Zoiets betekent blijkbaar heel veel.''

Natuurlijk, de glamour van het vak weet hij wel te waarderen. Zijn bourgondisch postuur is regelmatig te bewonderen in 'de krant van wakker Nederland'. Maar hij zoekt het niet op. ,,Met Henk van der Meyden heb ik nooit zoveel contact gehad. En Stan Huygens (van de sociëty-rubriek in De Telegraaf, JdB) is toevallig vaak op partijen waar ik ook ben. Dan word je gesignaleerd.''

Want waar het Duys al die jaren eigenlijk alleen maar om te doen was, was muziek. En natuurlijk, zijn vele goede vrienden. ,,Want iedereen die met muziek bezig is, is voor mij een vriend.'' Thijs van Leer, die van die fabelachtige embouchure. Of Lee Towers, door Duys hoogstpersoonlijk uit de Rotterdamse haven geplukt. Een natuurljk Laura Fygi, die tegenwoordig heel groot is in Amerika en Japan. En natuurlijk niet te vergeten de fantástische Toots Thielemans. ,,Echt de grootste artiest die er is'', zegt Duys veelbetekend. ,,De legendarische Duke Ellington zei dat al tegen mij toen Toots nog absoluut niet bekend was. En als Ellington dat zegt, dan ís dat zo. Dus dat heb ik er hier ingepompt. En nu zegt iedereen in Hilversum dat. Zo gaat dat.''

Duys glimlacht voor het eerst tijdens het gesprek en bestelt nog een glas rode wijn. Hij heeft zich nimmer geschaamd voor zijn invloed. Zoals Albert Heyn Nederland ooit aan de sherry hielp, hielp Duys het volk aan 'goede muziek'. Volgens critici op schaamteloze wijze. Duys draaide vooral de muzikanten uit zijn eigen stal.

,,Ja, dat heb ik jarenlang gedaan. Is daar dan wat mis mee? Ik had toch mijn eigen platenmaatschappij. Daar zaten alle Nederlandse coryfeeën bij. Van Jules de Corte tot Toon Hermans en Lia Dorana. Noem maar op. Ik draaide die gewoon tegen de klippen op. Wie kan mij verbieden om Toon Hermans te draaien, zo'n groot artiest? Schaamteloos? Als het nou goed is, wat is daar dan mis mee? Soms had ik zo'n plaat zelf geproduceerd. Een reden temeer om hem te draaien. Gewoon, omdat ik erin geloofde. Ik voedde de mensen eigenlijk ook een beetje op. Heel anders dan andere discjockeys. Ik zei dan: 'Luister eens eventjes naar die violen, hoe schitterend die erbij komen.' Je moet aangeven waarom iets goed is. En als de plaat dan voorbij was, vroeg ik: 'Vond u het mooi?' Dan draaide ik die plaat gewoon nog een keer. En natuurlijk altijd maar roepen dat Toots Tielemans de grootste artiest ter wereld is. Dan gaan de mensen het vanzelf geloven.''

Nee, Willem Duys heeft niets om zich voor te schamen. Maar dan ook helemaal niets, meent hij. ,,Ik heb me nooit iets aangetrokken van kritiek. Alleen wat mijn vrouw en kinderen zeggen is belangrijk. Want je kan lullen wat je wilt, ik heb altijd geloofd in wat ik deed.''

,,O ja, die rel met dat meisje. Ik had die moeder in de 'Vuist', de moeder van dat verkrachte meisje. Maar ik ben altijd verkeerd geciteerd. Ik zei toen: 'Mevrouw, ik begrijp u niet. Als het mijn dochter was overkomen, dan denk ik dat ik hem ter plekke had doodgeslagen'. En in de pers werd dat: 'Hij moet doodgeslagen worden'. Da's heel iets anders.'' Duys lacht. Hij heeft plezier om de commotie die de uitspraak in 1971 veroorzaakte. ,,Ik moet er nog om lachen. En ik zei er ook nog achteraan: 'En als hij uit de gevangenis komt, sla ik hem voor een tweede keer dood'. En daar sta ik nog steeds helemaal achter. Prachtig, wat een rel was dat. Professoren riepen toen: 'Willem moet aangeklaagd worden wegens aanzetten tot moord'. Zúlke stapels krantenknipsels.'' De rel liep met een sisser af, maar tussen Duys en links Nederland kwam het nooit meer goed. ,,Ja ja, dat was me wat.''

,,Natuurlijk, ik ben in hoge mate stil blijven staan in mijn muzikale ontwikkeling. Ik heb weinig met pop. Want ik ben behoudend. Die artiesten uit de jaren vijftig, mensen als Rogier van Otterloo, Ennio Morricone, die wáren tenminste iets. Maar ik heb bijvoorbeeld wel Elton John hier gelanceerd. In de 'Vuist'. Hij wilde zijn nieuwe single spelen, maar ik zei: doe de achterkant: 'Sorry seems to be the hardest word'. En die plaat heb ik toen groot gemaakt. Veel gedraaid dus, vooral in 'Muziek Mozaïek'.''

,,Met mijn vertrek houdt het gewoon op met 'Muziek Mozaïek'. Ik heb de naam beschermd: die is gebonden aan mij. De Avro raakt die titel ook kwijt.'' De Avro wil met Duys gaan praten om de sterke titel alsnog te kunnen behouden, zegt hoofd radio Anneke Krijnen. De omroep gaat ook op zoek naar een 'persoonlijkheid' die op eigen wijze Duys kan opvolgen. Duys heeft daar zijn eigen gedachten over. ,,Ik zeg maar zo: er is maar één Toon Hermans en één Mies Bouwman. En in mijn geval: je moet wel iemand kunnen vinden met een allround brede kennis van klassiek en pop. Weet jij iemand?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden