Column

Wilders wil de rechtsstaat verbouwen, maar hoe?

null Beeld

'Wij gaan de gevestigde politiek helemaal gek maken", riep de Haagse PVV-lijsttrekker Fritsma aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen van 2010. Dat begint aardig te lukken, dacht ik na de algemene beschouwingen van vorige week.

Inmiddels beginnen Tweede Kamer en regering zich te ontpoppen als de grootste bedreiging van onze constitutionele rechtsstaat, in plaats van als de hoeder ervan.

De ondermijning van onze rechtsstaat blijkt een sluipend proces dat begon met populistische opvattingen over strenger straffen, over privacybeperkende maatregelen als gevolg van de strijd tegen het terrorisme, en over het in een hoek plaatsen van groepen zoals de moslims en nu de Polen.

Daarna verhardde zich de aanval op onze democratische rechtsstaat met aanvallen op de rechterlijke macht. Zo serveerde Wilders in zijn proces zijn rechters als partijdig af en wil hij rechters voor een beperkte tijd benoemen en hun termijn niet verlengen als zij niet hard genoeg straffen.

Een aanval op de rechtsstaat was ook de afgelasting van de Arondéuslezing. In april 2011 zou Thomas von der Dunk in het provinciehuis van Noord-Holland deze uitspreken, maar daar werd een stokje voor gestoken omdat de tekst anti-PVV zou zijn. Een storm van verontwaardiging bleef uit in Den Haag.

Tot nu toe bleef de aantasting van onze rechtsstaat beperkt. De gebeurtenissen van vorige week lijken er helaas op te duiden dat de sloop nu van binnenuit plaatsvindt. Die sloop begon met de verbazingwekkende discussie over de positie van ons staatshoofd. Ik vroeg mij voortdurend af welk probleem er moest worden opgelost. De Kamer is al lang bevoegd de formatie zelf ter hand te nemen. De angst voor politieke invloed van het staatshoofd zegt vooral iets over de politici zelf. Die voelen zich kennelijk te zwak om die koninklijke invloed te weerstaan.

Maar ten diepste duidt de discussie over de positie van het staatshoofd op de wens het hele constitutionele systeem te verbouwen. Die complete verbouwing kwam tijdens de algemene beschouwingen naderbij. Terwijl de financiële crisis leiderschap vereist, werd in de Kamerdebatten het gezag van regering en parlement aangetast. Niet alleen om wat Wilders deed, maar ook door de reacties erop. Het kabinet deed erg laconiek; de overige Kamerleden lieten zich provoceren.

Ik vraag mij geregeld af wat Wilders ten diepste met dit land voor heeft. Zijn destructieve treitergedrag doet vermoeden dat hij de rechtsstaat wil slopen om deze vervolgens naar eigen inzichten opnieuw in te richten. Ik kan anders niet verklaren waarom hij het gezag van regering en parlement willens en wetens ondermijnt. Ik kan anders ook niet verklaren waarom hij er alles aan doet om de euro niet te redden en de Europese Unie kapot te maken.

Hij weet dat het afbreken van de monetaire unie tot economische, dus sociale en politieke chaos kan leiden. Of is dat de bedoeling? In die chaos kan Wilders zich als redder van het vaderland opwerpen, de gevestigde politiek met krachtige argumenten als incompetent en gevaarlijk afserveren en de benodigde absolute meerderheid van de stemmen krijgen die de verbouw van ons land mogelijk maakt. Resteert de vraag wat voor Nederland Wilders dan voor ogen heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden