Wilders' omslag kwam in Cairo

Beeld uit de documentaire ‘Wilders’, gemaakt door Stephen Robert Morse en Nick Hampson. Beeld rv

Nederlandse journalisten krijgen meestal geen antwoord op vragen aan Geert Wilders. In een Brits-Amerikaanse film is hij heel open en laat hij zijn milde kant zien.

“Ik was de jongste van vier”, zegt Geert Wilders. Hij toont de camera een foto van zichzelf als peuter, in een kinderstoel. “Mijn moeder zegt altijd dat ik toen al graag alle aandacht opeiste.”

Tegen Nederlandse journalisten zou hij nooit openhartig zijn. Maar toen de Amerikaanse regisseur Stephen Robert Morse eind 2016 aan hem vroeg of hij de hoofdpersoon wilde zijn in een persoonlijke documentaire, zei Wilders zomaar ja.

Het resultaat werd maandag voor het eerst getoond op het documentaire-filmfestival van Sheffield. “Op enig moment moest ik me vermommen. Ging ik ’s ochtends de deur uit met een pruik, een bril, een plak­snor. Die pruik af was makkelijk, de bril ook. Maar van die snor had ik de rest van de dag een vuurrode bovenlip. Die moest eraf met aceton, daar had ik als man niet veel ervaring mee. Ik gebruikte veel te veel.”

Ondoordringbare uniform

Voor wie toevallig in het Verenigd Koninkrijk is: dinsdag kan het publiek er nogmaals gaan kijken. Te zien is bijvoorbeeld hoe Wilders zich aankleedt voor zijn publieke leven. Even ziet het filmpubliek het lichaam waarin niemand hem ooit meer ziet, want erover draagt hij altijd dat ondoordringbare uniform dat hem, met het cordon beveiligers om hem heen, moet beschermen tegen zijn bedreigers.

Beeld uit de documentaire. Beeld rv

Het is een metafoor voor de kleine krakjes in het pantser van stoerheid dat Wilders doorgaans om zich heen draagt. Het meest onthullend is misschien nog wel als hij vertelt hoe het zo gekomen is. Hoe hij, toen hij tijdens zijn vroege adolescentie zijn tweede thuis vond in Israël, eens een clandestiene lift kreeg naar Caïro. De ervaring kleurde voor eeuwig zijn wereldbeeld. “Ik zag er de haat in de ogen.”

“Wilders houdt meer van buitenlandse journalisten dan van Nederlandse”, zegt de regisseur. Hij weet dat binnenlandse journalisten vaak niet eens antwoord hoeven te verwachten op hun vragen, waar hij met zijn crew hele dagen met de politicus kon optrekken.

'Ik ben koppig'

Ze gingen wandelen in het park waar hij zondags met zijn vrouw wandelt, lieten hem zichzelf beschrijven. “Ik ben koppig.” Hoewel de openheid bij Morse exceptioneel is, is zijn openheid jegens anderstalige journalisten bekend.

Beeld uit de documentaire. Beeld rv

Op Wilders’ internationale website is een lange lijst van internationale interviews te vinden. Wat opvalt is hoe mild hij dan vaak is, hoeveel genuanceerder dan hij zich in het Nederlands uit. “Ik weet wel dat de meerderheid van de mensen anders dan ik denkt over de islam”, zei hij begin dit jaar tegen Euronews. Tegen USA Today: “Ik zou waarschijnlijk meer stemmen krijgen als ik minder stevig uithaalde naar de islam, maar ik voel het nu eenmaal zo.”

Het is merkwaardig, maar zo zat een kleine zaal in een relatief onbeduidend filmfestival gisteren vol Nederlanders. Mensen van omroepen, uit Wilders’ entourage, pers, hongerig naar meer inzicht in de beweegredenen van de meest spraakmakende Nederlandse politicus. Thuis lijkt hij doorgaans van overdrijving naar overdrijving te springen, maar in deze Brits-Amerikaanse documentaire legt hij zijn ‘Minder, minder Marokkanen’-uitspraken van 2014 nogal genadig uit: “Ik bedoelde er hetzelfde mee als iemand in Texas zou bedoelen als hij zegt dat hij wil dat er minder Mexicanen zouden moeten zijn: dat ik een ander immigratie­beleid wil.”

'Geslepen'

“Ik ben geen extremist”, zegt hij dan ook in de film van Morse. “In de meeste interviews met buitenlandse media heb ik eerst tien minuten nodig om duidelijk te maken wat ik allemaal NIET ben. Ik ben geen islamofoob, ik haat moslims niet.”

Beeld uit de documentaire. Beeld rv

Morse verklaart zijn interesse in de Nederlandse politicus uit de leidende rol die hij speelt. “Jullie zien dat misschien niet, maar Wilders is de leider van een wereldwijde beweging die in Nederland is begonnen”, analyseert hij. “Wilders wordt door heel veel van de gelijkgestemden als de leider gezien. Hij en Marine Le Pen wisselen tweets uit, hij was de hoofdact op een bijeenkomst van de Duitse AfD. Wilders is een heel geslepen en internationaal politicus en ja, daar geniet hij van.”

Het is de reden dat Morse zijn film maakte. “Niet voor het Nederlandse publiek, al zal deze film op enig moment wel in Nederland te zien zijn. Jullie kennen de man al door en door. Maar de rest van de wereld zal, als ze dat willen, een intelligenter antwoord op zijn populisme moeten verzinnen dan alleen te roepen dat het slecht is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden