Wildeman met onbestemd talent

Niemand kreeg vat op hem. In zijn leven en ook in de levens die hij speelde was hij onbeheerst en ongrijpbaar. Maar hij was een genie.

Dennis Hopper, Amerikaans acteur, regisseur, kunstenaar en kunstverzamelaar, legendarische ’bad boy’ op het witte doek en daarbuiten, stierf zaterdag op 74-jarige leeftijd aan de gevolgen van prostaatkanker. De acteur behaalde wereldroem met de regie van de bikes, drugs & Steppenwolf-cultfilm ’Easy Rider’ (1969). Hij speelde vanaf zijn debuut in 1955 in bijna tweehonderd films en tv-series, waaronder heel veel slechte maar ook een paar goede films zoals Jan de Bonts ’Speed’, en een paar onvergetelijke films zoals Francis Ford Coppola’s ’Apocalypse Now’ en ’Blue Velvet’ van David Lynch.

Begin dit jaar haalde Hopper nog de roddelwebsites met zijn turbulent verlopende echtscheiding van zijn vijfde vrouw Victoria Duffy, die hij in oktober 2009 in gang zette, volgens zijn ex om haar uit te sluiten van de erfenis. Kunstverzamelaar Hopper, die in 2001 op uitnodiging van Rudi Fuchs als kunstenaar exposeerde in het Stedelijk Museum in Amsterdam, was inmiddels aan zijn derde kunstcollectie toe. Twee eerdere echtscheidingen kostten hem al twee kunstcollecties, waaronder de kostbare eerste soepblikjes van Andy Warhol die hij ooit voor 75 dollar aanschafte.

Eind maart verscheen de ernstig zieke Hopper voor het laatst in het openbaar in Hollywood om op de ’Walk of Fame’ een ster in ontvangst te nemen.

Dennis Hopper werd geboren op 17 mei 1936 in Dodge City in Kansas. De lust tot acteren deed hij op in de plaatselijke bioscoop die hij met zijn oma bezocht om de verveling te verdrijven. Als tiener ontdekte hij Shakespeare in het San Diego Old Globe Theatre en op zijn achttiende trok hij naar Hollywood waar hij een contract verwierf bij Warner Brothers. Hij speelde naast de door hem zeer bewonderde James Dean in ’Giant’ en ’Rebel without a cause’ maar kwam wegens slecht gedrag op een zwarte lijst terecht nadat hij in 1958 na een ruzie met regisseur Henry Hathaway op de set van een John Wayne-film (’From Hell to Texas’) naar huis was gestuurd.

Tien jaar lang speelde Hopper vooral in tv-films en -series (onder meer in ’Bonanza’ en ’Gunsmoke’) tot hij in 1969 ’Easy Rider’ maakte, samen met Peter Fonda en Jack Nicholson. Naar eigen zeggen was Hopper in zijn eentje verantwoordelijk voor het succes van de film die hij schreef, regisseerde en waarin hij een van de drie hoofdrollen speelde, maar daar dachten de anderen anders over. Biograaf Peter Biskind schetst in ’Easy Riders, Raging Bulls’ een zeer chaotische draaiperiode met een permanent dronken, agressieve en paranoïde Hopper. De laconiekere Jack Nicholson fungeerde als bemiddelaar in de ruzies tussen Hopper en Fonda die zo ver uit de hand liepen dat Fonda bodyguards inhuurde (zegt Hopper maar ontkent Fonda). Met hun ’method-acting’ (de lsd-scènes zijn ’echt’), improvisaties tijdens de Mardi Gras van New Orleans, en de pop-soundtrack van The Byrds, Jimi Hendrickx en Steppenwolf, schiepen ze wel de ultieme hippies-op-motorenfilm die in een jaar tijd al 60 miljoen dollar opbracht.

Het succes van ’Easy Rider’ gaf Hopper de gelegenheid om direct daarna een nieuwe film te maken (’The last movie’) maar die verpestte hij, waarna de jaren zeventig verloren gingen in alcohol en drugs (27 bier per dag, drie gram cocaïne). Hij speelde een wazige Tom Ripley in de Higshmith-bewerking ’Der Amerikanische Freund’ (1977) van Wim Wenders. Zijn optreden in ’Apocalypse Now’ (1979) als de manische journalist, immer stoned, die door de tralies een monoloog afsteekt tegen Martin Sheen over kolonel Kurtz (’He’s ki-hind man!’) was echter wel onvergetelijk; prachtig ’over the top’.

In de jaren tachtig kickte Hopper af, maar heel andere filmrollen leverde dat niet op. In David Lynch’s ’Blue Velvet’ (1986) speelt hij de extreem gewelddadige, psychotische Frank die via een masker drugs inhaleert alvorens Isabella Rosselini op de grond te gooien en te verkrachten. Hij is een gewelddadige vader in ’River’s Edge’ (1986), een dronken vader in Coppola’s ’Rumble Fish’ (1983), een bommenleggende gek in de hitfilm ’Speed’ (1994) en een drugsdealer in ’True Romance’ (1993). Hopper verwierf zijn enige Oscar-nominatie voor zijn rol als aan de drank geraakte basketbalster in ’Housers’ (1986).

In de jaren negentig en nul speelde Hopper vooral nog in televisiefilms en -series, waaronder het tweede seizoen van ’24’. Hij legde zich in de nadagen van zijn carrière toe op zijn schilder- en beeldhouwkunst. Volgens vriend Rudi Fuchs stonk Hoppers kunst een beetje ’als goede kaas’. „Hopper improviseerde bijna alles dat hij maakte”, zei Fuchs dit weekeinde. „Dat gaf zijn werk een versheid en alertheid die je maar zelden ziet.” De tentoonstelling kreeg in 2001 niettemin extreem slechte kritieken (’namaakkunst’).

In de jaren nul werd het rustig rond Dennis Hopper, al bleef hij in Amerika een graag geziene talkshowgast. In een interview met The Observer zei hij ooit Jack Nicholson te benijden die nooit interviews gaf en toch stand hield. Als wantrouwende introvert had Hopper een hekel aan optreden voor publiek maar dat is niet zo te merken tijdens de vele tv-optredens bij David Letterman cum suis waarin Hopper grapt over zijn drugsverleden en ontspannen mijmert over zijn mindere rollen – al ligt een deel van zijn aantrekkingskracht zeker ook bij deze optredens in het feit dat je achter de aangepaste glimlach en het dure kostuum de furieuze wildeman blijft vermoeden.

Actrice Joanne Woodward omschreef het bij het begin van Hoppers acteercarrière al treffend: „Dennis is een genie. Ik weet niet zeker waarin, en ik weet ook niet zeker of Dennis wel weet waarin. Acteren is het in ieder geval niet. Maar hij is een genie.”

Onbestemd geniaal, meer natuurkracht dan kunstenaar, is Dennis Hopper in zijn lange carrière altijd gebleven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden