Wijzen naar Pakistan is de gemakkelijke weg

(Trouw)

Bij elke aanslag in India wijst de regering automatisch naar buurland Pakistan. Dat is te simpel. Wat betekenen India’s eigen terroristen voor de precaire relatie tussen de twee landen?

Juist op een moment dat Pakistans nieuwe regering toenadering zocht tot aartsvijand India, komt de relatie zwaar onder druk te staan.

Vorige week werd – waarschijnlijk onder Amerikaanse druk – de politieke tak van de machtige Pakistaanse geheime dienst ISI opgeheven. Het betekent dat de burgerregering van president Ali Zardari probeert de dienst, die bekend stond (en volgens sommigen nog staat) om haar steun aan moslimterroristen in binnen- en buitenland, in haar greep te krijgen. Ook stelde Pakistan onlangs dat het niet als eerste India zou aanvallen.

Ondanks de aantijgingen van Indiase zijde in deze heftige dagen, bleef de Pakistaanse premier Gilani diplomatiek. Hij belde direct om zijn steun te betuigen en stuurde het hoofd van de ISI om te helpen bij het onderzoek. Het is voor het eerst dat een ISI-hoofd naar India reist.

Terwijl commando’s gisteren nog streden met de laatste terroristen, was het speculeren over wie er achter de aanslagen zitten niet van de lucht. De lokale maffia? Al Kaida? Islamistische strijders uit Pakistan of Bangladesh?

Feit is dat Indiase tempels, moskeeën, treinen en hotels al jaren een geliefd doelwit zijn voor aanslagen van eigen bodem, en dat dit door de overheid onvoldoende wordt erkend dan wel aangepakt. In 2007 vielen er bij aanslagen 2300 doden, waarbij de corrupte politie doorgaans sneller in actie komt als het hindoeslachtoffers betreft.

India kent chronische spanningen door de groeiende kloof tussen arm en rijk, afscheidingswensen in de deelstaten Assam en Kashmir, maoïstische strijders in het noordoosten, plus de enorme culturele, etnische en religieuze verschillen. Volgens analisten hebben groepen terroristen uit al deze geledingen de kracht grote aanslagen te plegen.

Een minderheid van naar schatting 140 miljoen moslims leeft doorgaans in vrede tussen de ruim 1,2 miljard Indiërs, verder meest hindoe. Maar het is in tijden van wereldwijd islamterrorisme onvermijdelijk dat ook onder hen radicalen opstaan. Daarbij zijn net als bij de 9/11-aanslagen hoogopgeleide Indiërs, zo bleek bij de verhinderde aanslag op het vliegveld van Glasgow in 2007.

Nu is dan wederom de economische hoofdstad van India getroffen. Mumbai heeft voor terroristen een hoge symbolische waarde. Het staat voor geld, macht en westerse invloeden. In 1993 vielen daar 257 doden bij aanslagen, in 2006 bijna 200 bij aanvallen op treinen. In 1993 ging het om wraak na het verwoesten van een belangrijke moskee door hindoeradicalen. Een betrokken maffialeider kreeg later onderdak in Pakistan.

Door dit keer specifiek westerlingen als doelwit te nemen, werd wereldwijde media-aandacht gegarandeerd. Dat kan een plan zijn geweest van Al-Kaida, maar het kan ook een kopie zijn van eerder ’succesvolle’ aanslagen zoals in Indonesië, of simpel pr-denken. Banden tussen de vele islamitische terreurgroepen in Kashmir en die in het buitenland zijn er zeker, maar er zijn ook trainingskampen bij de zuidelijke Indiase steden Hyderabad en Bangalore. De eigen nationale agenda overheerst.

Daarnaast zijn er veel krachten in beide landen en hun legers die geen baat hebben bij vrede. Als er een vriendschapstrein of -bus gaat rijden tussen Pakistan en India volgt er onvermijdelijk een aanslag, zoals gebeurde in februari 2007, toen er 69 doden vielen na bomexplosies in de Vriendschapstrein. De recente toenadering door Pakistan geeft deze groepen ook nu de wind in de rug.

Wie er achter de aanvallers van Mumbai zitten, is nog niet bekend, maar hun acties tonen een dubbel gevaar: de grote kracht van het interne terrorisme en de beschadigde relatie met Pakistan.

De nationalistische hindoe-oppositiepartij BJP probeert nu al van de aanslagen te profiteren en naar verkiezingswinst in 2009 op te stomen. De regerende Congrespartij kan de veiligheid blijkbaar niet garanderen. Of de moslimterroristen nu uit binnen- en/of buitenland komen, het is koren op de molen van de BJP.

Pakistan als zondebok aanwijzen is voor politici veel eenvoudiger dan introspectie op het eigen wanbeleid. Het sinds de scheiding in 1947 tussen India en Pakistan opgebouwde wantrouwen van de massa is er groot genoeg voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden