Wijnwandelen >

(Trouw)

„Een paar dagen draait de wereld om het landschap, om smaak en om geur.” Jeanet Bruining organiseert wandeltochten in wijnlanden. Een trip langs drie wijndomeinen in zuidwest Duitsland.

Wandelen en wijn, kunnen die twee wel samen? Jeanet Bruining heeft die vraag al vaak gehoord. Haar antwoord is simpel: ze doet zelf al twintig jaar niet anders. In 1990 was zij voor het eerst op stap als ’wijnwandelgids’ – een woord dat de spellingcontrole niet kent, maar alles over Bruining zegt.

Een aantal malen per jaar organiseert zij wandeltochten in diverse wijnlanden. Duitsland, Oostenrijk, Italië, Luxemburg: ze is er kind aan huis – en dan vooral op de landgoederen waar (goede) wijn vandaan komt. Ambachtelijk gemaakt, geen ’industriële producten’ zoals ze zelf zegt. „Ik vind het niet mijn taak om daar aandacht aan te geven; daar ga je maar zelf naartoe als je dat graag wilt.”

Ze gaat met wandelaars op pad, om uit te komen bij een wijnboer en in zijn kelder over wijn te praten. Haar klantjes zijn lang niet allemaal kenners, er zijn er ook wel bij die na een proeverij nog blijven steken in ’een lekker wijntje’.

Dat wordt na een paar dagen wel anders, als Bruining ze bij een aantal wijnbedrijven heeft geïntroduceerd. „Het leuke is dat men in Duitsland heel open over wijn praat. Ieder geeft zijn mening. Niemand voelt zich aangevallen of beledigd. Dat heb ik in Frankrijk niet meegemaakt, maar daar heeft een wijnboer ook weinig met particulieren te maken, voornamelijk met handelaren.”

Bruining hoopt het beoordelen van wijn toegankelijker te maken voor proevers, zonder vooroordelen, met meer aandacht en tijd en niet na één slok de wijn meteen weggooien. „Het is soms heel lastig om wijn recht te doen”, zegt de Haagse. Hetzelfde geldt voor de wijnboeren die ze bezoekt. „Ik voel ook een missie om hen eerlijk tegemoet te treden. Ik zeg ook altijd: ik heb interesse in uw wijn en wil graag weten hoe u die maakt.”

Als Nederlandse heeft ze een streepje voor bij de wijnproducenten. Nederland is geen wijnland, maar Nederlanders zijn wel nieuwsgierig naar het product. „Dan kunnen de boeren ontspannener praten. Ze hoeven geen verkooppraatje te houden.” De reisleidster is niet betrokken bij de handel in wijn, noch in Duitsland noch in Nederland. „Dat interesseert me geen klap. Ik wil wel dat de vraag naar goede wijnen omhooggaat in plaats van die vlakke wijnen die meestal op de wijnkaart van restaurants staan.”

Haar partner Dieter Willich vult aan: „Belangrijk is dat men een gevoel krijgt voor kwaliteit en voor eigen smaak. Dat je proeft dat iets een goede wijn is, ook als het je smaak niet is. En dat je weet welke wijn bij jou past.”

Bruining neemt ons mee naar het gebied langs de Nahe, in het zuidwesten van Duitsland, rondom Bad Kreuznach. Hier komt ze ook graag met een wijnwandelgroep. „Een paar dagen lang draait de wereld om het landschap, om smaak en om geur”, zegt ze.

Het eerste wijndomein is het Prinz zu Salm-Dalberg’sches Weingut rondom slot Wallhausen. Een adellijke familie die wijn verbouwt is niet zo ongewoon. Dit domein is al eeuwen in hun bezit, het is het oudste landgoed in handen van één familie. Twee broers runnen het. Prins Felix is altijd bezig in de natuur of in de kelder: hij doet de wijn en heeft daar ook voor gestudeerd. Prins Constantijn is de econoom van de familie en doet de financiën. Felix zit het liefst op de tractor, Constantijn boven de cijfertjes. Samen met hun vader Michael zijn ze bezig op dit landgoed. Ook hun moeder, prinses Philippa, is de wereld van de wijn niet vreemd: zij groeide op in een dynastie van wijnboeren.”

Met passie vertellen de broers wat hen drijft en welke plannen ze hebben met het Weingut. Over wat er verandert, nu zij het meeste werk van hun vader hebben overgenomen, praten ze heel open. Een opvallend verschil is dat de jonge generatie de Riesling die hier zowel op rode als op groene leisteen groeit, op advies van een wijnexpert van elkaar scheidt en er twee wijnen van maakt. Met duidelijke verschillen: de een smaakt wat zurig, de ander fruitig. Voor Felix is het een openbaring.

Hun vader, vertellen ze, heeft in de nacht van de Duitse hereniging de beste druif op zijn landgoed uitgezocht om te oogsten voor een aparte fles, met een apart etiket. Het ging hem niet om de beste wijn, maar om het historische moment. „Dat heeft te maken met rentmeesterschap”, zegt Bruining, die geregeld met wandelaars in slot Wallhausen over de vloer komt. „Hij voelde zich verantwoordelijk voor zijn grond, waar het kapitaal van de familie in zit. Hij is ook jaren voorzitter geweest van de VDP, ’s werelds oudste associatie van wijnboeren, honderd jaar geleden mede opgericht door zijn vader.” De moderne bedrijfsvoering toont volgens Bruining dat de Salmen ’echt lef’ hebben. ”Ze hebben goede opleidingen gevolgd, eerst overal in de wereld rondgekeken en werken nu kei- en keihard. Ik heb bewondering voor ze.” Zelf benadrukken de broers hun eerbied voor de natuur. „We zijn niet alleen bezig met onze broodwinning, maar voelen ons ook in dienst van de natuur. Onze arbeid in de wijnberg is niet alleen het oogsten van druiven maar ook van plezier.”

Dan komen de flessen op tafel in het proeflokaal. Willich: „Lopen is prima, maar het gaat toch om het proeven van de wijn. Je wilt de verschillen proeven. Wijn is nooit hetzelfde. Het gaat om de kwaliteit, niet om de smaak. Het is elke keer spannend wat je proeft.”

Wandelen in Duitsland is voor Bruining absoluut geen saaie kost. En elke wijnboer heeft een ander verhaal. Neem de omgeving van de Disibodenberg bij Bad Münster, vanwaar je en prachtig uitzicht hebt over het stroomgebied van de Nahe. Op de berg ligt de ruïne van het klooster waar de Duitse mystica Hildegard van Bingen (1098-1179) het grootste deel van haar leven doorbracht. Zij was een benedictijner non en abdis, componiste, plantkundige, dichteres en wat al niet meer. Op en rond deze Disibodenberg, waar zij haar visioenen had, kun je heerlijk zwalken. De kloosterruïne wordt omgeven door de wijngaarden van Luise von Racknitz. Ook Luise (haar man is ambtenaar) heeft lef, zegt Bruining. „Na de dood van haar vader werd zij de baas over het landgoed. Ze heeft moeten knokken tegen de stroom in, kilometers verwijderd van wat haar ouders ermee deden. Maar ze is een doorbijtertje en heeft er iets indrukwekkends van gemaakt.”

Vanaf het Rotenfelsmassief (327 meter hoog), de hoogste rotswand ten noorden van de Alpen, zien we beneden kleine wijngaarden liggen die desondanks hele mooie wijnen afleveren. Het is een aantrekkelijke bestemming om vanuit het dal naartoe te wandelen (15-20 km, 5 uur) en onderwijl te genieten van het uitzicht. Onderaan deze rode oprisping van de aarde ligt een topper onder de Duitse wijndomeinen, het Weingut Crusius. Brigitta Crusius komt ons ophalen op de top en neemt ons mee naar de keukentafel van haar huis in Traisen. Daar zet ze ons wijn voor van druiven die groeiden op een zwarte en op een rode vulkaanbodem. Ook hier is het contrast zelfs voor een leek frappant. De Weissburgunder is het trekpaard van het bedrijf, maar ook de van Rieslingdruiven geproduceerde Rotenfels Riesling Beerenauslese geniet grote faam – wijn uit verschrompelde, bijna verdroogde druiven geperst en suikerzoet. Voor de familie Crusius is het ieder jaar weer een verrassing hoe de oogst zal uitvallen, ook al is hun bedrijf al meer dan twee eeuwen een begrip in Traisen.

De laatste wijnwandeldag voert tussen steile wijngaarden naar Overhausen, naar het Dönnhoff. De wijnbergen liggen er bij om door een ringetje te halen, net als de wijnkelders. Dönnhoff is een grote naam in de wereld van de wijn, maar daar laat Helmut Dönnhoff zich niet op voorstaan. Het is een feest om de man te horen praten.

Elke wijnwandelreis wordt afgesloten met een diner, waarin Bruining de kok van het hotel aan het werk zet en zelf de wijnkeuze bepaalt. Aan tafel is dan steevast de vraag aan haar gasten een oordeel te geven over de wijn en te zeggen met wie ze die zouden willen drinken. „Ik heb bij wijn geleerd geduld op te brengen. Het is een ervaringskwestie.”

www.wijnwandeltochten.org

(Trouw)
(Trouw)
(Trouw)
(Trouw)
(Trouw)
(Trouw)
Op de grote foto?s: wijngaarden op de oevers van de Nahe. Linksboven: slot Wallhausen. (FOTO'S HARO HIELKEMA, DUITS VERKEERSBUREAU)
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden