Wijnand Duyvendak heeft GroenLinks ernstig beschadigd

Weleens politici gezien die gedwongen zijn vanuit een bijna tastbaar in het nauw gedreven positie te opereren? Het kan zijn, maar het is een zeldzaam verschijnsel. Meestal lukt het hen zulke situaties uit de weg te gaan, en als het onvermijdelijke zich toch aandient, bluffen ze zich er als de onschuld zelve doorheen. Maar afgelopen donderdag was het toch zover.

Toen verscheen het GroenLinks Kamerlid Wijnand Duyvendak in ’Nova’ om zich te verantwoorden voor zijn activistische verleden. Meer in het bijzonder om ten overstaan van een breed publiek uit te leggen, waarom hij zich pas nu geroepen voelde zijn betrokkenheid bij een inbraak in het ministerie van economische zaken op te biechten en er (blijkens de vooraankondiging van zijn boek) het predicaat op te plakken, dat die actie een ’succes’ mocht worden genoemd. De inbrekers waren er mooi in geslaagd de plannen voor de bouw van een kerncentrale te onthullen, die er uiteindelijk niet is gekomen.

Wat dat laatste betreft, dat is teveel eer voor het actiewezen. De plannen verdwenen geruisloos in de ijskast, toen op 26 april 1986 de kerncentrale Tsjernobyl bezweek en een nucleaire wolk half Europa hartkloppingen bezorgde. Maar dit terzijde. Waar het om gaat is Duyvendaks stommiteit om een inbraak een succes te noemen, zoals hijzelf ook volmondig toegaf. Daarmee stond hij voor de ondoenlijke opgave het bewijs te leveren dat hij desondanks een integer politicus is, die zeer wel in staat is om als een geloofwaardig pleitbezorger met geopend vizier het milieustandpunt van zijn partij te verdedigen.

Dat lukte hem niet echt. Zijn vlotte bekentenis dat hij met de verspreiding van het persbericht een stommiteit had begaan, liep vast op de gefronste wenkbrauwen van Clairy Polak: een zo door de wol geverfde actievoerder begaat zulke stommiteiten niet. Die weet dat een persbericht er is om de aandacht te trekken en de toon te zetten. In dit geval de toon dat een inbraak gerechtvaardigd is als daarmee een hoger doel is gediend. Het werd er niet beter op toen Duyvendak erkende dat zulke successen relatief zijn. Ze schrikken het grote publiek af, de publieke support voor acties verwatert en binnen de eigen club treedt vaak een heilloze verharding van standpunten op. Daarom is het effectiever de koninklijke weg te bewandelen, via de parlementaire democratie en zich verre te houden van illegale activiteiten.

Met deze verklaring belandde hij echter in het moeras dat zijn visie op de democratie puur instrumenteel is, zoals de politicoloog Meindert Fennema maandag in de Volkskrant uiteenzette. Het betekent dat Duyvendak illegale activiteiten alleen maar verwerpt als die het doel geen stap dichterbij brengen. Vandaar dat Clairy Polak hem op de man af de vraag stelde of hij zijn inbraak ook op morele gronden afwees. Uitgerekend op die vraag bleef hij een echt antwoord schuldig. Terecht constateerde Femke Halsema daarom een dag later dat Duyvendak zowel de geloofwaardigheid van zichzelf als van zijn partij een deuk had bezorgd.

Het zouden weleens profetische woorden kunnen zijn. GroenLinks bestaat uit een harde kern van voormalige CPN’ers, PSP’ers en veel keiharde actievoerders uit de jaren tachtig. Die hebben op enig moment hun ambities ondergebracht in GroenLinks om langs deze weg aan hun idealen en hun gelijk in het parlement vorm te geven. Dat was een positieve ontwikkeling. Maar het veronderstelt wel een oprecht geloof in de parlementaire democratie, waarin het eigen gelijk niet met harde actie, laat staan met illegale middelen, maar met overtuigingskracht moet worden bevochten. Juist op dat punt heeft Duyvendak als prominent lid van zijn partij steken laten vallen en dat betekent weer dat GroenLinks nog een lange weg te gaan heeft om de twijfel daarover weg te nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden