Wijkverpleging noodgedwongen soms ook poetshulp

bijspringen | Hun patiënten krijgen vaak geen huishoudelijke hulp en de mantelzorgers zijn soms overbelast. Dan doen de wijkverpleegkundigen het poetswerk er zelf maar bij.

Zestig procent van de wijkverpleegkundigen doet wel eens gratis een was, afwas of ander huishoudelijk klusje voor hun cliënt omdat ze de mantelzorger willen ontlasten. Het werk van de mantelzorger is fors zwaarder geworden sinds ouderen langer zelfstandig wonen - vaak té zwaar, vindt dertig procent van de zorgverleners. Dat blijkt uit een peiling die de beroepsvereniging van verpleegkundigen en verzorgenden V&VN onlangs heeft uitgevoerd onder zo'n duizend zorgverleners in de wijk.

De uitkomsten liggen gevoelig, omdat veel taken die zij overnemen op het vlak van de huishoudelijke hulp liggen. De bezuiniging die gemeenten hier op hebben doorgevoerd, lijkt dus deels te worden opgevangen door (dure) verpleegkundigen en verzorgenden. Dat verschil in kosten is groot; een huishoudhulp kost tot 27 euro per uur, terwijl het maximum uurtarief van een verpleegkundige 75 euro is.

Het uitruimen van de vaatwasser, het doen van de administratie of het schoonmaken van de wc behoort niet tot hun takenpakket en er is eigenlijk geen tijd voor. Maar omdat partners of kinderen vaak aan hun taks zitten, doen verpleegkundigen het toch.

In een kwart van de gevallen is het zelfs zo dat een mantelzorger ook als hulpvrager wordt gezien. De partner is dan zo overbelast dat de wijkverpleegkundige er in feite een cliënt bij heeft, zegt Francis Bolle, woordvoerder van V&VN. "Je komt voor mevrouw A. en bent meer kwijt tijd aan meneer B. Voor ons is dat wel eens lastig, want verpleegkundige handelingen als douchen en wondverzorging krijgen prioriteit. Maar het is cruciaal dat je die tijd tóch neemt, want als de mantelzorger wegvalt, kan zo iemand niet meer thuis blijven wonen.

Verpleegkundigen kunnen op deze manier niet alle cliënten meer bezoeken. "Dan komt de verzorgende in hun plaats. Dat zijn ook goede krachten, maar omdat zij minder hoog zijn opgeleid, signaleren ze problemen toch minder snel."

Een oplossing zou volgens V&VN een coöperatievere opstelling van gemeenten kunnen zijn. Die wijzen aanvragen van verpleegkundigen om extra huishoudelijke hulp nu nog vaak af. "Eigenlijk zou dat niet moeten kunnen: dat een gemeente 'nee' zegt tegen een serieuze vraag van zo'n zorgprofessional."

Staatssecretaris Van Rijn (PvdA, Volksgezondheid) zei vorige maand in de Tweede Kamer de problemen te herkennen, maar liet weten dat cijfers nog ontbraken. Hij reageerde toen op een soortgelijk onderzoek van een Amsterdamse zorgverlener. Volgens hem moet het uitgangspunt zijn dat de wijkverpleegkundige zorg levert 'waarbij die verband houdt met de behoefte aan geneeskundige zorg'.

Je laat niet iemand met de was zitten

Rosanne Steensma (26), Wijkverpleegkundige bij de Zorggroep Almere

"Mantelzorgers kunnen het vaak niet meer bolwerken. Er blijven dingen liggen: de afwas, een bed dat dagelijks opgemaakt moet worden of op z'n minst dicht geslagen. Je kunt het niet over je hart verkrijgen om te zeggen: 'Blijf maar zitten in je rotzooi en wacht maar tot de mantelzorger de volgende dag komt'. Je behoort die dingen niet te doen, maar je laat iemand niet in de vieze was zitten. Dat doe je als mens niet. We gaan geen badkamers schoonmaken, maar doen wel dingen die de kwaliteit van leven bevorderen. Mantelzorgers wonen soms ver weg. Om die mensen nu voor ieder wissewasje te bellen... Dus doe je zelf even de afwas of een incontinentiewasje. Dat is niet ons werk, maar bij de gemeente zijn wachtlijsten voor de huishoudelijke hulp."

Ik vind soms dat ik tekortschiet

Caroline Smeets (33) Wijkverpleegkundige bij Careyn in Zuid-Beijerland

"Ik vind het niet makkelijk om wéér aan de mantelzorger te vragen: 'Kunt u dat niet zelf doen?' Terwijl je weet dat ze al op hun tandvlees lopen. Je zit de hele tijd te voelen: kan het er nog bij?

Ik werk bij een ouder echtpaar, allebei tachtigplus. Zij heeft een loopstoornis, artrose, een depressie, angststoornis en beginnende dementie. Haar man verzorgt haar, hij doet alles. Ik was net bij hen, toen vroeg hij: 'Het lampje in de badkamer is stuk, kun jij dat er even voor mij uitdraaien'? Dat staat niet in het zorgplan, voor dat soort klusjes zijn wij niet volgens de zorgverzekeraar. Maar stel je voor: hij gaat op dat krukje staan en valt. Dan kan zijn vrouw het verpleeghuis in.

Ik vind soms dat ik tekortschiet; ik zou eigenlijk meer taken willen overnemen van de mantelzorger. Soms vind ik het wel lastig een cliënt achter te laten bij een mantelzorger die overbelast is. Af en toen denk ik: 'Kunt u het nou écht wel aan?'"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden