'Wij zijn systematisch onderdrukt'

interview | Activistische non is voorvechtster van een sociaal, onafhankelijk Catalonië

De onafhankelijksheidsbeweging in Catalonië heeft een bijzonder boegbeeld: de non Teresa Forcades (49). Ze verliet dit jaar tijdelijk het klooster om de Catalanen te mobiliseren voor onafhankelijkheid van de regio. Gaandeweg groeide ze uit tot een van de opmerkelijkste gezichten onder de separatisten, als leidend figuur van een burgerplatform dat plannen smeedde voor de afscheiding van Spanje.

Forcades studeerde onder meer theologie aan Harvard en medicijnen. Als activiste is ze al ervaren: de non is in de deelstaat Catalonië ook bekend om haar strijd tegen misstanden in de farmaceutische industrie. Teresa Forcades zegt dat ze niets liever wil dan een onafhankelijk Catalonië, los van Spanje. Toch is zij tegelijkertijd kritisch op de huidige poging van Catalaanse politieke partijen om dit voor elkaar te krijgen.

Waarom leeft de onafhankelijkheidswens momenteel zo sterk bij een deel van de Catalanen?

"Vooral tijdens de dictatuur van Franco - die duurde tot zijn dood, in 1975 - zijn wij gemarginaliseerd. Mijn familie was actief in de oppositie en wilde de eigen taal en gebruiken behouden. Maar ook daarna zijn wij systematisch onderdrukt. Vooral door de Partido Popular, de huidige regeringspartij. Het was nooit zo ver gekomen als er meer gevoel voor onze situatie was geweest. De Catalanen zouden prima in een 'plurinationaal' Spanje kunnen leven. In Zwitserland lukt dit ook in de kantons."

Hoe belangrijk zijn de regionale verkiezingen van komend weekeinde voor de separatisten in vergelijking met het onafhankelijkheidsreferendum vorig jaar?

"Dit is uniek. Hoewel het regionale verkiezingen zijn, is het eigenlijk een stem voor of tegen onafhankelijkheid. De partij van de Catalaanse deelstaatpresident Artur Mas heeft beloofd de onafhankelijkheid uit te roepen als zij een absolute meerderheid krijgt. Dat ligt heel gevoelig, want de regering in Madrid heeft verboden om bij de regionale verkiezingen te stemmen over onafhankelijkheid."

Gaat u op hem stemmen, om de onafhankelijkheid dichterbij te brengen?

"Mas is een neoliberaal. Ik zou nooit op hem stemmen. Bovendien ben ik het niet eens met de manier waarop hij de uitslag van dit weekeinde wil gaan interpreteren. Hij heeft aangekondigd dat niet het stempercentage, maar het aantal parlementszetels voor hem leidend is om al dan niet de onafhankelijkheid uit te roepen. Door ons stemsysteem geeft dit een vertekend beeld. Ik ben er al weken door van slag. Het gaat in tegen de heilige waarde van een democratische stem."

U heeft een opmerkelijke levensloop: als wetenschapper, non en activist.

"Ik haal uit de Evangeliën dat wij ons hard moeten maken voor sociale rechtvaardigheid. Voor mij is de politiek daar een instrument voor, maar ik doe dit ook als medicus. Door alle problemen in Catalonië is de politiek de laatste jaren bij mij weer meer gaan leven."

Een Spaanse minister noemde nonnen in de politiek onlangs achterhaald.

"Ik vind dat kerk en staat gescheiden moet zijn. Maar omdat vrouwen helaas nog steeds geen plek hebben binnen de hiërarchie van de katholieke kerk, vind ik dat er in mijn geval geen sprake is van belangenverstrengeling. Sommige mensen trekt het aan dat een non politiek actief is, misschien omdat het vertrouwen en hoop uitstraalt. Anderen stoot het juist af. Vooral bij links Spanje heerst veel anti-kerkelijkheid. Normaal gesproken liep ik buiten het klooster in habijt, maar mij is gevraagd om dat voorlopig maar niet meer te doen. Daar houd ik mij aan."

Wat zou de onafhankelijkheid van Catalonië betekenen voor Europa?

"De EU wil het liefst zo min mogelijk deining en keert zich tegen onze onafhankelijkheid, men is bang voor een nieuw Griekenland."

De Catalaanse verkiezingen

Morgen gaan de Catalanen naar de stembus om een nieuw regioparlement te kiezen. Artur Mas, de president van Catalonië, poogt met een blok van separatistische partijen (Junts pel Si ) de verkiezingen om te vormen tot een referendum over de onafhankelijkheid.

Bij een onafhankelijkheidsreferendum dat op zijn initiatief vorig jaar werd gehouden, kwam slechts een derde van de stemgerechtigden opdagen. Ruim 80 procent stemde toen voor onafhankelijkheid. In een recente peiling van Metroscopio, die in de krant El Pais verscheen, schurkt Junts pel Si tegen de meerderheid van 68 zetels aan. Mogelijk moet de partij een akkoord sluiten met de extreem-linkse partij CUP om een absolute meerderheid zeker te stellen en het beloofde onafhankelijkheidsproces in gang te zetten. Mas heeft aangekondigd dat dan de afscheiding binnen anderhalf jaar een feit is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden