'Wij zijn nu een trotse school'

Er liepen ratten door het gebouw, leerlingen spijbelden en er waren vechtpartijen. Tien jaar geleden was het een zootje op het Amsterdamse Calvijn College. Deze week opent de vmbo-school de deuren van een nieuw gebouw. Wat is er bereikt?

Vanaf het perron van station Amsterdam Lelylaan kun je het verschil goed zien. Links staat het oude Calvijn: een troosteloos bruingrijs gebouw met verlopen graffiti op de gevel. Aan de andere kant van het station is een zwart, glanzend futuristisch schoolgebouw verrezen, met een knalblauwe voetbalkooi op het dak.

Binnen is het licht en ruikt het naar vers linoleum. In de hal staan links en rechts onuitgepakte kartonnen dozen naast nieuw blankhouten meubilair.

Drie weken geleden betrokken de 550 vmbo-leerlingen en 80 medewerkers hun nieuwe onderkomen, dat deze week officieel wordt geopend. "Leerlingen zeiden: het lijkt wel een ziekenhuis, of een hotel", vertelt directeur Jolanda Hogewind terwijl ze de trap oploopt. In het oude gebouw voelden ze zich achtergesteld, zegt ze. "Dit gebouw straalt iets anders uit. Leerlingen voelen dat ze dit waard zijn. Het is natuurlijk maar een gebouw, maar het helpt wel. Ik merk dat ze trots zijn op hun school."

Metamorfose

Het nieuwe pand markeert de metamorfose die de school heeft doorgemaakt. Tien jaar geleden was het Calvijn een verwaarloosd vmbo. Journalist Margalith Kleijwegt schreef er een boek over: 'Onzichtbare ouders. De buurt van Mohammed B.' Ze volgde daarin de leerlingen en ouders van klas 2B van het Calvijn, waar ook de moordenaar van Theo van Gogh naar school ging. Kleijwegt beschreef de miserabele staat van de school, en de geïsoleerde positie van de leerlingen en hun veelal in Marokko en Turkije geboren ouders. Want miserabel was het: er liepen ratten door het gebouw, bij de toiletten hing een pisgeur, leerlingen spijbelden naar hartelust, er waren vechtpartijen en het lerarenteam was overwerkt.

Zo kon het niet langer, vond een groep prominente Amsterdammers. Het onderwijs moest beter en er moest een nieuw schoolgebouw komen. Dat nieuwe gebouw had er al in 2011 moeten staan. Maar behalve steun en tonnen extra subsidie waren er ook tegenslagen, vertelt Hogewind. Zo ging Amarantis, de scholenkoepel waartoe het Calvijn behoorde, failliet door wanbeleid. Daardoor moest ze personeel overnemen en jonge talentvolle docenten met tijdelijke contracten ontslaan, zegt Hogewind, nog steeds met hoorbare frustratie.

Maar Hogewind, sinds 2009 directeur, houdt niet zo van 'de slachtofferrol'. Die positie kiest het onderwijs al te vaak, zegt ze. Hogewind werkte lang als verpleegkundige en leidinggevende in de zorg en is van 'niet klagen, maar aanpakken'. "Het onderwijs is zó behoudend. Je moet je hoofd juist wel boven het maaiveld uitsteken." Kijk eens wat er dan kan, zegt ze.

Ze doelt niet alleen op het gebouw, dat een sporthal van Olympische afmeting heeft en een studio voor theater- en debatactiviteiten, maar vooral op het onderwijs en de sfeer op school. De eerste keer dat ze er kwam, stonden er bewakers voor de deur. Nu tref je een uitnodigende receptioniste in een open hal.

Er is een nieuw onderwijsprogramma met verlengde schooldagen, sportactiviteiten en extra lessen. In de docententeams zitten experts op het gebied van leerlingenzorg, onderwijsbeleid en leerklimaat, die samen optrekken. Het aantal spijbelaars nam in zes jaar tijd af van 12 naar 4 procent. Van de vmbo-basisleerlingen - het laagste vmbo-niveau - viel voorheen de helft uit bij de overstap naar het mbo. Nu haalt bijna 100 procent meteen een mbo-2 diploma op het Calvijn.

Zwak

Bij de kaderberoepsgerichte leerweg liggen de slagingspercentages lager. Om die reden verklaarde de onderwijsinspectie de vmbo-kaderafdeling begin dit jaar zwak. Leerlingen doen er op het Calvijn langer over om hun diploma te halen en de eindexamencijfers zijn te laag. En de kwaliteit van de lessen is volgens de inspectie 'sterk wisselend': sommige waren 'heel goed' , andere 'kwamen totaal niet uit de verf' vanwege ordeproblemen.

"Een aantal docenten heeft veel ondersteuning nodig", erkent Hogewind. "Maar ik durf te zeggen dat 80 procent van de docenten goed is. Toen ik begon was dat 30 procent. We kampen nog met de restanten van die periode."

Dat het slagingspercentage omhoog moet is ze met de inspectie eens. Tegelijkertijd moet je realistisch zijn, vindt ze: "Er zijn grenzen aan wat je kunt bereiken met eersteklassers die lezen op het niveau van groep 5 van de basisschool. Als er dan thuis ook nog veel aan de hand is, vind ik het niet erg dat leerlingen er iets langer over doen."

Hogewind weigert te spreken in termen als 'zwarte school' en 'achterstandsleerlingen'. Maar feit is dat leerlingen thuis weinig Nederlands spreken, en het gros van de ouders afkomstig uit is Marokko en Turkije.

"Ik moet met eersteklassers echt bij de basis beginnen: spelling, grammatica, woordenschat en begrijpend lezen", zegt leraar Nederlands Marc Groen (21). "Ze beginnen een zin niet met een hoofdletter en eindigen niet met een punt." Groen, een boom van een kerel met kortgeschoren haar, moet zijn lerarenopleiding nog afronden, maar werkt al bijna twee jaar op het Calvijn. Tijdens zijn instructie over gezegde en onderwerp van een zin, maakt hij korte metten met geklets en geklooi met iPads.

Mohamed Reda (12) en Ersin Polat (12) zijn druk met het overtypen van de zinnen op het digibord, maar willen wel even hun zegje doen over het nieuwe schoolgebouw. "Er zijn meer ramen en mooie tv's", zegt Mohamed. Ersin is vooral te spreken over de voetbalkooi op het dak. Ook de vloerbedekking in de leslokalen krijgt hun goedkeuring. Mohamed tilt zijn been omhoog: "Je mag lekker op sokken."

Zijn leerlingen zijn niet de makkelijksten, zegt Groen, maar daar houdt hij van. "De meesten hebben een rugzakje: ouders met schulden, een broer in de criminaliteit, gedragsproblemen. Maar ze zijn ook heel gezellig en zeker niet dom." Wel moeten ze een tandje harder werken om hun diploma te halen. Dat betekent volgens Groen: niet pamperen en laten zien dat je weet wat er op straat gebeurt. "Leerlingen hebben gauw het idee dat je tegen ze bent. Ze moeten weten: deze meester is chill, hij begrijpt ons en wij hem. Ik was vroeger ook zo, ik hing ook veel op straat. Maar ik wist de straat buiten te houden op school. Veel leerlingen hier lukt dat niet."

Parijs

Aansluiten bij hun belevingswereld is een voorwaarde, die wereld ook groter maken is misschien wel de belangrijkste opdracht van de school, zegt directeur Hogewind. In het weekend van de aanslagen in Parijs stuurde ze al haar medewerkers een mail met de boodschap: spreek er met de leerlingen over. Niet alleen over Parijs, ook over terrorisme elders. "Voor sommige leerlingen zijn gebeurtenissen in bijvoorbeeld Syrië dichterbij dan Parijs. Wij hebben een grote opdracht om leerlingen en ouders te verbinden met de samenleving. We moeten ervoor zorgen dat leerlingen leren leuk gaan vinden. Dat ze graag naar school gaan."

Daarom haalde Hogewind de banden met het bedrijfsleven aan. Ze regelde stageplaatsen bij grote bedrijven als Nike en ING. En ieder jaar organiseert het Calvijn een voetbalwedstrijd tegen bankiers van de Zuidas. Niet om stageplaatsen los te weken, maar omdat het goed is voor het zelfvertrouwen van leerlingen. Hogewind: "Het gaat erom dat onze leerlingen beter kunnen voetballen dan die bankiers."

Hogewinds plannen reiken verder. Ondernemers moeten in de school bedrijfsruimte kunnen huren en leerlingen moeten stage kunnen lopen in de buurt, schetst de school in zijn toekomstvisie: "Op een gemiddelde dag kan het [dan] zomaar gebeuren dat een passant vanuit station Lelylaan voorbij loopt en denkt 'He, ik kan hier wel even naar de kapper', een buurtbewoner haalt tevreden haar strijkgoed op, twee aardige jongens van het Calvijn hebben boodschappen bezorgd bij een minder valide buurtbewoner en ook nog even haar vuilnis weggebracht waarna ze samen een kopje thee dronken. De studenten in de flat ertegenover hebben in het open leercentrum bijles gegeven aan onze leerlingen, na afloop eten ze samen een hapje in de kantine."

Een droombeeld? Hogewind meent van niet. In de kapsalon op de begane grond wordt al geknipt en er was in het gebouw al een congres voor personeelsmanagers, waarop leerlingen gastheer waren en de catering verzorgden, vertelt ze opgetogen. "Wij zijn een trotse school."

s'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden