'Wij zijn een groep die ze kunnen pakken'

Van de Kamp: 'Eén maatregel kan het begin zijn van uitsluiting. Het zou een opstapje kunnen zijn naar meer.' Beeld MERLIJN DOOMERNIK
Van de Kamp: 'Eén maatregel kan het begin zijn van uitsluiting. Het zou een opstapje kunnen zijn naar meer.'Beeld MERLIJN DOOMERNIK

Het is over met de religieuze tolerantie in Nederland. Rabbijn Lody van der Kamp weet het zeker.

INTERVIEW | KAREN HAGEN

Lody van de Kamp (63) is naar eigen zeggen een 'verdoofd' rabbijn. De enorme discussie over het verbod op ritueel slachten, vorig jaar, heeft zijn beeld over Nederland veranderd. Hij bleef ontgoocheld achter en schreef een boek over zijn inspanningen om meer begrip te krijgen voor de joodse traditie. Van de Kamp: "Ik heb mijn beeld over Nederland moeten bijstellen, de tolerantie is over."

Hoe kijkt u terug op de debatten over het verbod op ritueel slachten?

"Het heeft twee kanten. Sommige politieke partijen hebben veel rapporten buiten het debat gehouden, vooral rapporten van joodse onderzoekers die een ander licht lieten schijnen op het lijden van dieren. Daar is niet goed mee omgegaan, omdat politici bij voorbaat zeiden dat die rapporten onbetrouwbaar waren.

"De bitterheid wordt wel verzacht omdat de fracties van het CDA, SGP en de ChristenUnie zich hard hebben gemaakt voor onze zaak. Net als de Eerste Kamer, die staatsrechtelijk prima met de zaak is omgegaan. Dat maakt veel goed."

Wat bracht u ertoe een boek over de kwestie te schrijven?

"Het debat van vorig jaar is niet de eerste discussie over dit onderwerp. Het was al de derde. In de jaren tachtig en negentig was ik er ook bij betrokken. Mij vielen de grote verschillen op. In de tachtiger jaren was de politiek niet zo actief betrokken bij de discussie als nu. Er was niet veel interesse en het bleef alleen een kwestie op het ministerie van landbouw. Nu is het een politieke kwestie; we hebben een partij speciaal voor dieren, en Nederland is veranderd. Zo is de toon in de politieke arena verscherpt.

"In de jaren tachtig was er meer respect voor religie. Nu zijn minder mensen lid van een kerk en is Nederland minder tolerant jegens gelovigen. Dat zie je bijvoorbeeld in de discussies over de hoofddoek, de minaretten en het dragen van een kruisje op het werk. Allemaal voorbeelden van verminderde tolerantie. Als gelovige moet je je nu meer verdedigen. Dat wilde ik kwijt in een boek."

Wat is u het meest bijgebleven aan de kwestie rond de rituele slacht?

"Marianne Thieme en Esther Ouwehand, van de Partij voor de Dieren die elkaar huilend van blijdschap in de armen vallen. Een bizar beeld. Ik kan mij die emoties voorstellen, omdat er een meerderheid van de Tweede Kamer voor hun wetsvoorstel was, maar juist bij zo'n gevoelige zaak is zoveel blijdschap ongepast."

Hoe emotioneel is deze discussie voor de joodse gemeenschap?

"De orthodoxe gemeenschap spreekt van een 'aanranding' van de godsdienstvrijheid. Het raakt ons direct in ons joods-zijn en in onze levenswijze."

De Eerste Kamer heeft in tegenstelling tot de Tweede Kamer het wetsvoorstel vooralsnog afgewezen tijdens een debat, maar die zitting wordt hervat. Er verandert nog niets. Waarom bent u dan toch 'verdoofd'?

"Het gaat er mij niet om mijn gelijk te halen. Tijdens dit hele debat heb ik mijn beeld over Nederland moeten bijstellen. Mijn jeugdherinnering was: Nederland is goed. Maar dat is veranderd, de tolerantie is over en die wetenschap verdooft."

Waarom is de grootse schade de negatieve beeldvorming die er is ontstaan over koosjer slachten, zoals u in het boek beschrijft?

"Bij het slachten van dieren vloeit er altijd bloed. In televisieprogramma's werden vaak de foto's gebruikt van bloedende dierenkoppen. Dat beïnvloedt de beeldvorming. Daarmee wil ik overigens niet zeggen dat 'de media het hebben gedaan'. Dat zou te makkelijk zijn, want de Partij voor de Dieren is zelf begonnen met het uitzenden de bloederige filmpjes. Maar wij zijn intussen wel neergezet als middeleeuwse barbaren."

En dat zijn jullie niet door de manier waarop jullie de dieren slachten?

"Nee, we houden ons aan zeer strenge regels. De sjocheet (joodse ritueel slachter) heeft een langdurige opleiding gevolgd. Dat ben je niet zomaar. In de religieuze wetgeving rond het slachten staan veel leefregels. Zo mogen joden niet aan tafel schuiven voordat zij hun dieren te eten hebben gegeven. Erg barbaars lijkt mij dat niet. Toen ik in debat ging met vegetariër Leo de Groot (PvdD), en uitlegde hoe het koosjer slachten werkt, zei hij: als het zo gaat, dan zou ik vanaf nu alleen nog maar koosjer vlees eten."

Waarom steunt hij dan toch het wetsvoorstel van zijn eigen partij?

"In beginsel is de Partij voor de Dieren tegen het slachten in het algemeen. Bij het koosjer slachten gaat het om 200.000 of 300.000 dieren. Een klein deel van het totale aantal slachtingen. Toch kiest de PvdD ervoor om ons aan te pakken, omdat wij een groep zijn die ze kunnen pakken. Het liefst stoppen ze alles, maar dat is te omvangrijk. Dus beginnen ze maar bij ons, we worden daarmee apart gezet."

In uw boek schrijft u: 'Toen was het antisemitisme de oorzaak, nu is het de secularisatie.' Het gaat bij rituele slacht toch alleen om dierenwelzijn en niet om uitsluiting van een bepaalde groep?

"Het gaat over meerdere domeinen, namelijk dierenwelzijn en godsdienstvrijheid. Maar als het alleen om dierenwelzijn zou gaan, waarom worden dan niet alle slachtingen verboden? De democratische bescherming van minderheden wordt misbruikt. Eén maatregel kan het begin zijn van uitsluiting. Het zou een opstapje kunnen zijn naar meer."

Kunt u over tien jaar nog koosjer vlees eten, denkt u?

"Zoals de verhoudingen nu liggen, zal de Eerste Kamer het wetsvoorstel afkeuren. Het verbod is dan voorlopig van de baan. Maar het zal later weer actueel worden, want Thieme zal vast met een nieuw wetsvoorstel komen.

"Mocht er ooit een verbod komen, dan moeten we het vlees uit het buitenland importeren en daar worden dan net zoveel dieren geslacht. Tenzij Nederland de import aan banden legt. Dan moeten we allemaal vegetarisch worden."

Lody van de Kamp: 'Dagboek van een verdoofd rabbijn'. Boekencentrum, Zoetermeer, 164 blz, prijs € 15,90

Wie is Lody van de Kamp?
Lody van de Kamp (63) is een Nederlandse orthodox-joodse rabbijn. Hij volgde een rabbinale opleiding aan talmoedscholen in Zwitserland en Engeland en was een bevoegd sjocheet, joods ritueel slachter. Die functie heeft hij ook een aantal jaar uitgeoefend.

Na zijn opleiding was hij als rabbijn verbonden aan verschillende orthodox-joodse gemeenten. Hij was twaalf jaar raadslid voor het CDA in de deelraad Zuid in Amsterdam. Ook maakt hij deel uit van het 'Zevenmanschap', een klankbord voor de Amsterdamse wethouder Van Es, die zich sterk wil maken voor meer 'tolerantie en verbinding'.

Van de Kamp geeft geregeld spreekbeurten over Israël en het jodendom en heeft verschillende boeken gepubliceerd. Zijn nieuwste boek 'Dagboek van een verdoofd rabbijn' verschijnt 28 maart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden