Wij zijn de hoeders van het 'goede nationalisme', klinkt het in Warschau

Polen | reportage | De toon tijdens de Onafhankelijkheidsmars in Warschau is opvallend patriottistisch. Volgens linkse critici zelfs fascistoïde.

Piotr Slodkowski is duizend kilometer uit Hamburg komen rijden om Onafhankelijkheidsdag, 11 november, te vieren in de Poolse hoofdstad Warschau. Naast hem staat een vriend die uit Schotland is komen aanvliegen en een eindje verderop een Pool uit Beieren. Samen tonen ze trots het spandoek van hun kersverse organisatie: 'Patriotten van de Poolse republiek'. "We kennen elkaar via internet."

De nieuwe regering heeft er nog niet voor gezorgd dat ze weer in Polen gaan wonen. De belastingen zijn nog veel te hoog, meent Piotr, en de Duitse invloed is nog niet ingeperkt. "Polen werken voor Duitse bedrijven, kopen Duitse auto's en betalen krediet af aan Duitse banken." Maar goed, de regering zit er nog maar een jaar. "Ze hebben in elk geval de instroom van immigranten tegengehouden die cultureel vreemd zijn."

In Hamburg heeft hij een reclamebureau. Zijn zoon loopt naast hem. Zijn vrouw maakt de kiekjes. Met hun Polska-shawls en wit-rode vlaggen lijkt het gezin op vrolijke supporters van het nationale elftal.

Maar de sfeer rondom hen is eerder grimmig. Duizenden jongeren stromen van alle kanten toe. Velen in het zwart gekleed, met een armband in de kleuren van de nationale vlag of hun organisatie. Vuurwerk ontploft of kleurt de schemering spuwend rood. Keltische kruizen en andere symbolen van extreem-rechts wapperen in de natte sneeuw.

De 'Onafhankelijkheidsmars' is in zeven jaar uitgegroeid tot de grootste gebeurtenis op de nationale feestdag. In 2009 liepen er honderden jongeren mee. Gisteren waren het er volgens de regering 75.000 en 100.000 volgens de jeugdorganisaties die de kern van de mars vormen. Velen zien deze organisaties, de Radicaal Nationale Wedergeboorte (ONR) en Al-Poolse Jeugd (MW), als fascistoïde of fascistisch.

Onzin, meent Piotr. "Wij hebben dezelfde ideeën als ONR. Wie dergelijke kritiek levert, staat aan de foute kant. Dat zijn communisten of kinderen van communisten." Dit soort 'provocateurs' organiseerden volgens hem in het verleden rellen tijdens de mars. Sinds de conservatieve partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) regeert, is dat afgelopen.

Media berichten steeds vaker over samenwerking tussen PiS en de nationalistische jongeren. Sommige ONR-afdelingen kregen dit jaar hun onkosten voor de mars in Warschau vergoed door lokale PiS-politici.

Ook mogen ONR en MW soms officiële plechtigheden mee-organiseren. Het falanga-symbool van ONR (een omhooggehouden zwaard) werd geschrapt uit de politielijst van xenofobe symboliek. De minister van justitie voorkwam dat een ONR-lid, veroordeeld wegens geweld tegen een politiefunctionaris, in de cel belandde. Dankzij een gecontroleerde groei van extreem-rechts zou PiS zich willen profileren als het gematigde centrum, menen critici.

"Wij danken president Andrzej Duda voor zijn steun", schalt het uit een megafoon. Mikolaj Lech haalt zijn schouders op. De 18-jarige leider van de Al-Poolse Jeugd in Torun merkt niets van steun van hogerhand. "Die van PiS zijn ook geen echte nationalisten. Maar deze regering noemt ons tenminste geen fascisten." De beweging is nog klein in Torun, maar volgens Mikolaj melden zich maandelijks nieuwe leden aan.

De beweging propageert volgens hem geen fascisme, maar 'goed nationalisme'. "Goed nationalisme betekent dat je niet alleen op de nationale feestdag een patriottisch T-shirt aandoet, maar dat je elke dag alles doet om Polen krachtiger te maken." En die eigen kracht is belangrijk, want 'Polen moeten leren niet op bondgenoten te vertrouwen'.

Verderop is een uitzonderlijk beeld te zien in het bijna 100 procent blanke Polen: een Keniaanse met de Poolse tweekleur. "Mijn vrouw is geassimileerd. Cultuurvreemdheid betreft moslims", legt haar Poolse echtgenoot uit, die niet met naam in de krant wil uit wantrouwen jegens de pers. Volgens hem is Polen een kolonie 'vol buitenlandse invloeden' en is nationalisme een oplossing. "Een nationalist is iemand die zijn land is toegewijd." Het is 'links volk' dat 'nationalisme op één lijn stelt met fascisme'. "Dat is een gemeen semantische trucje."

De naam van de anonieme betoger is bij de redactie bekend.

Tegen 'liberale' mensenrechten en democratie

De Radicaal Nationale Wedergeboorte (ONR) streeft naar 'het verwerpen van de liberale democratie'. Deze moet worden vervangen door 'het concept van een organisch en hiërarchisch georganiseerd volk' en 'de christelijke doctrine als zijnde de geopenbaarde waarheid'. Deze doctrine betekent 'het uitsluiten van de verlichtingsideologie van mensenrechten'.

De Al-Poolse Jeugd (MW) streeft naar 'het bouwen van een katholieke staat van het Poolse volk'. "MW verklaart de oorlog aan anarchie, liberalisme, tolerantie en relativisme. We willen het volk zuiveren van achterbaksheid, valsheid en vuil."

Sinds vier jaar werken beide jeugdorganisaties samen onder de vlag Nationale Beweging, die nu een jaar in het parlement vertegenwoordigd is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden