'Wij zijn bij wijze van spreken in de kerk opgevoed'

Marjolijn: 'Ik ontmoet graag God in iemand anders.' Broer Hans: 'God is God en de mens is mens.' Beeld Olaf Kraak

Marjolijn en Hans de Waal worden allebei predikant. Waarom? 'Je probeert mooie woorden te geven aan wat je inspireert.'

Ze zijn broer en zus en bijna predikant. Marjolijn en Hans de Waal krijgen dikwijls verbaasde reacties als ze vertellen dat ze dominee worden. Marjolijn: "Laatst sprak ik een studiegenoot die zei dat het niet sexy is op feestjes om te vertellen dat je predikant wordt. Dat is absoluut niet mijn ervaring. Mensen zijn altijd verrast dat we zo jong zijn. Ze vinden het interessant." Hans: "Onze generatie heeft geen beladen kerkelijk verleden meer." Hij kijkt zijn zus aan: "Tegelijk vind ik het een mysterie. Hoe kan het dat ik me nog zo thuis voel in de kerk, terwijl mijn meeste vrienden alleen komen als ik een keer preek?"

Het zijn drukke tijden voor Marjolijn (26) de Waal en haar broer Hans (33). Marjolijn wordt morgen bevestigd in het ambt van predikant in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), Hans volgt over twee weken.

Meubels
Dat jonge predikanten beginnen in de kerk is niet zo vreemd (zie kader), maar dat er twee uit hetzelfde gezin tegelijkertijd aan de slag gaan, is zeldzaam. Deze maand verhuisde Marjolijn naar haar pastorie in Vijfhuizen, een dorp bij Haarlem. Even later betrok haar broer zijn ambtswoning 130 kilometer verderop, in het Friese dorp Nijland bij Bolsward. Een grote pastorie in een dorp is heel wat anders dan een appartement midden in Amsterdam, merkt Marjolijn op in een cafeetje bij haar om de hoek. Ze grinnikt: "Ik moet gewoon spullen bij kopen om dat grote huis te vullen."

Voor Marjolijn is het haar eerste baan. Haar broer was tot voor kort pastoraal medewerker van de protestantse gemeente De Open Hof in Oud-Beijerland. Broer en zus kijken elkaar vaak aan tijdens het gesprek. Als de een spreekt, knikt de ander meestal mee. Soms zijn ze het oneens. Dan ontstaat er een kleine discussie over een theologisch begrip. Iets wat ze van huis uit gewend zijn - niet zo gek, als twee kinderen van een uitgever van theologische boeken. Ze vertellen dat ze opgroeiden in een actieve hervormde gemeente in een nieuwbouwwijk in Waddinxveen. "Wij zijn bij wijze van spreken in de kerk opgevoed", zegt Marjolijn. Hans: "Ook bijna al onze vrienden en vriendinnen gingen daarnaartoe."

Preken
Oké, dat ze na de middelbare school theologie gingen studeren is dus goed te begrijpen. Maar dat broer en zus op de kansel zouden belanden, was geen uitgemaakte zaak. "Preken? Dat ga ik nooit doen, dacht ik aan het begin van de studie", zegt Marjolijn, die aanvankelijk een loopbaan als geestelijk verzorgster voor zich zag. Dan hoef je niet te preken, dacht ze. Ze krijgt bijval van haar broer. De weg naar de preekstoel is als een pad naar een gebergte, vertelt hij. Hans: "Zeker als je van kinds af aan dominees hebt gehoord, kijk je tegen een preek op. Zou je dat zelf ook ooit kunnen maken?"

Toen Marjolijn tijdens een stage een keer preekte wist ze: dit past bij mij. "Je geeft leiding aan een viering, je neemt mensen mee van het begin tot het eind. Je probeert mooie woorden te geven aan hetgeen je inspireert. Voor mij is dat hoe God aanwezig is in de wereld, hoe je hem op het spoor komt. Dat benoemen, dat zie ik als mijn taak." Hans: "Wat dat betreft smaken de zondagse diensten naar meer als je met preken bent begonnen." Marjolijn: "Ik merkte toen ik voor het eerst voor een gemeente stond: wat mij inspireert, inspireert ook hen. "

Wat hen inspireert is het geloof in God. Maar wat dat precies is, is nog niet zo makkelijk onder woorden te brengen. Marjolijn: "Ik ben groot geworden met de gedachte dat Jezus is gestorven voor jouw zonden. Nu denk ik: Jezus lijdt voor ons allemaal, hij is voor ons allemaal gestorven. Hij staat consequent aan de kant van de zwakke."

Plak cake
Het geloof werd hier en daar ook wat minder stellig, blijkt uit het tweegesprek dat ontstaat. De studie theologie temperde hun vaststaande opvattingen. Marjolijn: "Ik dacht vroeger: als dominee moet je God brengen aan anderen. Ik heb nu geleerd dat je bij anderen God juist vindt." Ze legt uit wat deze ontdekking voor haar betekent. "Ooit had ik in een inloophuis een gesprek met een Turkse man. Waar moet je het met een vreemd iemand over hebben? Op een gegeven moment hadden we over geluk. Hij deelde zijn plak cake met mij en zei dat dat moment geluk voor hem betekende." Voor de jonge theologe was dit een betekenisvolle handeling, een verwijzing naar het heilig avondmaal. "Op dat moment ontmoette ik God in iemand anders. Ik zag daar het breken van het brood in."

Hans: "Je omschrijft nu een heel concrete ontmoeting tussen jou en iemand anders. Ik ben daar toch wat voorzichtiger in om daar een ontmoeting met God in te zien. Ik vind ook: God is God en de mens is mens."

Marjolijn: "Het is ook niet zo dat ik verwacht om bij elk pastoraal gesprek God tegen te komen. Soms overkomt het je. Dat is nu juist zo'n verrassing. Dit maakt dat ik geïnspireerd blijf."

Hans: "Ik ben niet zo bezig met de verantwoording van mijn eigen geloof. Uiteindelijk is het geloof een geheim waar je als predikant met je gemeente omheen cirkelt. Als ik binnenkort begin in Nijland, plug ik als het ware in bij wat er al is. Ik hoef het niet zelf te ontdekken. Dat werkt ook bevrijdend." Als het gesprek voorbij is, snelt Hans meteen door naar de trein. Naast de verhuisperikelen moet er ook nog een mooie toga komen. De predikant in spe heeft een afspraak bij een Haags toga-atelier. "Een zaak die ook rechters, advocaten en hoogleraren voorziet." Hij lacht: "Ergens onder aan de lijst werden predikanten genoemd."

Zijn voorkeur gaat uit naar een traditioneel ambtskleed, een zwarte, maar dan wel zonder witte bef. Marjolijn: "Ik krijg een blauwe: de kleur van de hoop, van Maria en van water, het teken van de doop." Haar broer: "Je kunt ook zonder zo'n toga, maar ik vind dat het je herkenbaar maakt als predikant." Relativerend: "Ach, weet je, het is eigenlijk ook een kwestie van smaak. Het gaat om de inhoud."

Wie zijn Hans en Marjolijn de Waal?

Hans de Waal (33) studeerde theologie aan de Universiteit Leiden. Na zijn studie werd hij promovendus bij de Protestantse Theologische Universiteit. Zijn onderzoek naar 'de diaconale roeping van de kerk in de context van vergrijzing' rondt hij binnenkort af. Op 8 februari begint hij als predikant in de protestantse gemeente van Nijland.

Marjolijn de Waal (26) volgde haar studie in Leiden en Amsterdam (Vrije Universiteit en Protestantse Theologische Universiteit). Op 25 januari wordt ze bevestigd als predikant van de protestantse gemeente van Vijfhuizen.

Weinig jonge dominees
Jonge predikanten vormen een kleine minderheid in de Protestantse Kerk in Nederland. Op dit moment zijn 140 van de bijna 3.000 predikanten jonger dan 35 jaar, blijkt uit het statistische jaarbericht van de kerk.

Het aandeel jonge dominees is de afgelopen jaren heel licht gestegen. Tegenwoordig is het aandeel jeugdigen op de kansel 5 procent, tien jaar geleden was dat nog een procent minder. Bijna driekwart van de predikanten is ouder dan 50 jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden