‘Wij zijn anders dan westerse christenen’

De St Joseph kerk in Suleymania. Op de voorgrond houdt een bewaker de wacht. Beeld
De St Joseph kerk in Suleymania. Op de voorgrond houdt een bewaker de wacht.

Een christen in Irak staat dichter bij zijn islamitische landgenoten dan bij geloofsgenoten uit het westen. Een oplossing voor het geweld tegen christenen komt dan ook niet uit het westen, maar uit Bagdad. Dat betoogt de Iraakse priester Ayman Aziz Hrmz van de katholieke St. Josephkerk in Suleymania.

Marco VisserSuleymania en Noord-Irak

Veel christenen in Irak vluchten uit steden als Bagdad, Basra en Kirkuk en zoeken onderdak in het noordelijke Koerdische deel van het land. Zij schuilen onder meer in kerken, zoals die van Aziz Hrmz, waar momenteel 25 families verblijven. De opvangruimte is naar goed Iraaks gebruik ingericht rond een groot televisiescherm. Een van de vele kinderen test de knoppen van de afstandsbediening.

“De christenen hier zijn het zout van de Iraakse aarde,” zegt Aziz Hrmz. “Vergeet niet, de basis van dit land, dat zijn wij. Niet de moslims. Wij zijn Assyriërs. Wij waren hier al voor de moslims kwamen. Als iemand voelt dat God hem hier in Irak heeft geschapen, en dat hij hier een missie heeft, blijf dan vooral. Zo niet, dan staat het iedereen vrij om dit land te verlaten.”

Verschillen oost en west

De christelijke migranten zullen daarbij wel moeten beseffen dat christenen in het oosten en westen niet dezelfde cultuur delen, zegt Aziz Hrmz. “Ik ben een Iraakse christen. Mijn buurman is een Iraakse moslim. Met hem deel ik dezelfde cultuur en gewoonten. Wij als christenen volgen weliswaar Jezus Christus, maar onze broeders, dat zijn de Irakezen, ook al hebben ze een ander geloof.”

De priester wijst er op dat zijn geloofsgenoten in het Midden-Oosten door de eeuwen heen zijn vervolgd, gemarteld en gedood. Daaruit ontstond een kerk van martelaren. “In het westen waren het juist de christenen die geweld gebruikten om mensen te bekeren. Wij hebben dat anders gedaan; met praten en preken.”

Dat komt niet voort uit een meer vredelievend karakter van het oosters christendom, maar uit de maatschappelijke positie, meent Aziz Hrmz. Anders dan in het westen vormen christenen in het oosten een minderheidsgroep. Middelen om zich met geweld te beschermen ontbreken. “De soennieten en sjiieten hier in Irak bijvoorbeeld, hebben eigen veiligheidsdiensten. Dat hebben wij niet.”

De opvangzaal in de kerk vult zich met mannen en hun oudere zonen. De peuter die zich tot nu toe vermaakte met de afstandsbediening, moet zijn speeltje inleveren. Tijd nu voor serieuze zaken; voetbal op tv.

De priester heeft geen oog voor de wedstrijd. Hij praat over de Europese Unie, die zich volgens hem niet met de kwestie rond de Iraakse christenen moet bemoeien. Europese steun zal verkeerd worden uitgelegd, denkt hij. “Als de Europese Unie actie onderneemt om de veiligheid in Irak te verbeteren, dan staan wij daar helemaal achter. Maar dan moet de EU ook opkomen voor onderdrukte moslims, niet alleen voor de christenen.” Steun voor de christenen alleen leidt tot scheve gezichten. “Daar is niemand bij gebaat.”

Moslims in het westen

Aziz Hrmz ziet wel een rol voor de moslims in het westen. Zij verenigen twee culturen in zich en zouden een brug kunnen slaan tussen het ‘christelijke’ westen en het Midden-Oosten. ”Als moslims uit het westen hun land van oorsprong en familie bezoeken, zij zijn deel van de maatschappij hier. Maar dat zijn zij ook van landen als Nederland, Duitsland en Zweden.” Aziz Hrmz hoopt dat deze vereniging van twee culturen een positieve invloed heeft op de tolerantie en dat ‘zij een brug kunnen slaan’. Hoe? Door te praten, begrip over en weer te kweken. “Dan kunnen zij een brug vormen van vrede, met respect voor elkaars geloof en leven, of je nu Jezus volgt of Mohammed.”

Tegelijkertijd relativeert Aziz Hrmz de rol van religie bij het geweld in Irak. “Wij hebben veel moslimsvrienden. Veel van hen geven niets om religie. Het zijn alleen de extremisten die problemen veroorzaken.”

Eigen christelijke provincie

Een oplossing die de laatste tijd onder druk van het geweld steeds vaker wordt gehoord, is de oprichting van een eigen christelijke provincie in het gebied rond Mosul. Aziz Hrmz moet er niet aan denken. Zo’n afgesloten gebied voor zijn volk doet voor hem aan als een soort gevangenis. Christenen moeten zich vrij en veilig door heel Irak kunnen bewegen, vindt hij. Het antwoord op het geweld tegen zijn geloofsgenoten ligt niet in een eigen provincie, massale migratie of zware internationale druk. Het antwoord ligt in Bagdad, bij de Iraakse regering. “Zij moeten er voor zorgen dat onderdrukte groepen zich weer veilig voelen, dat zij kansen krijgen op het gebied van huisvesting en werkgelegenheid. Dat geldt niet alleen voor christenen, maar ook voor onderdrukte moslims, joden en jazidi’s die net zo lijden als wij.”

null Beeld
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden