Wij zijn allemaal Cecil, wij zijn allemaal de tandarts

De moord op de leeuw Cecil zorgde voor enorm veel ophef. Maar is al die aandacht niet overdreven? Kunnen we ons niet veel beter druk maken om bijvoorbeeld de slachtoffers van het oorlogsgeweld in Zuid-Soedan?

Alja Tollefsen

"Het offeren van zo'n majestueus dier voor je eigen plezier vind ik ongelofelijk decadent. Zo'n opschepper die indruk wil maken op zijn vrienden, met zijn muur vol met foto's van geschoten dieren. Ik ben geen vegetariër en kan ermee leven als dieren worden doodgemaakt voor consumptie, maar hier word ik onpasselijk van. Zo'n dier is een speeltje geworden waarbij elk respect voor leven ontbreekt.

Ik sla wel eens een vlieg of een wesp dood maar welk recht hebben wij mensen om een dier zoals Cecil zo van kant te maken? Laten we tegelijkertijd onze ogen niet sluiten voor wat er in Nederland gebeurt. Laatst liet ik de hond uit hier in het bos en belandde in een eendenjacht. Staan daar wat van die kerels met een geweer in hun hand. Die eenden zijn zo getraind dat ze gemakkelijk zijn neer te schieten. Kijk: als je dan wilt jagen, doe er dan wat moeite voor. Het past allemaal in een tijd waarin er nog maar weinig oog is voor de schepping, voor dier en mens.

Een christen mag jagen. Als het maar gaat om het verzamelen van voedsel, voor mij is de plezierjacht taboe. Er moet een noodzaak aan zitten. En dan is er ook nog zoiets als hoe je jaagt. Of je dat een beetje netjes doet. Dat maakt deel uit van een christelijke ethiek.

De verontwaardiging over de dood van Cecil begrijp ik wel. Deze leeuw was beroemd, had een naam en een gezicht. Als een beest dan zo wordt afgeslacht, maakt dat veel los. Natuurlijk gebeuren er veel ergere dingen in de wereld. In Zuid-Soedan zijn op dezelfde dag ik weet niet hoeveel mensen vermoord. Maar we kennen ze niet, ze hebben geen naam en we weten niet wie de daders zijn. Bij Cecil wel. In die zin zou je kunnen zeggen dat de verontwaardiging over zijn lot gesublimeerd is. In de zinloze dood van die leeuw herkennen wij de even zinloze dood van mensen overal ter wereld.

Natuurlijk is het een goede zaak dat die luchtvaartmaatschappijen voortaan weigeren jachttrofeeën te vervoeren. Maar het is het paard achter de wagen spannen: met alleen regels schieten we niets op. Het gaat om bewustwording. Voed mensen nou gewoon eens op. Ik denk dat kerken daar ook een rol bij hebben. De dood van Cecil is voor mij uiteindelijk een schending van Gods schepping. Over een paar weken vieren we het Oogstfeest in mijn parochie. Deze trieste geschiedenis heeft mij getriggerd om weer eens te gaan preken over hoe we goed met de schepping kunnen omgaan."

Alja Tollefsen is priester in de anglicaanse kerk.

Matthias Smalbrugge

"De dood van de leeuw Cecil is een triest gegeven, en dan vooral de wijze waarop hij is afgemaakt. De ophef die is ontstaan is wel erg door emotie gedreven, maar ook logisch. Iedereen heeft een helder beeld van dit dier op zijn netvlies, beelden raken ons en dan gaan de emoties snel. Denk aan de beelden van het Palestijnse conflict, de acties van Joodse extremisten. De ophef rond Cecil is effectief gebleken, want vliegtuigmaatschappijen willen die jachttrofeeën niet meer vervoeren. Mooi toch?

De vraag of we ons niet over andere - veel ergere - dingen dan de dood van die leeuw moeten druk maken, zoals de genocide in Zuid- Soedan, begrijp ik. Je moet het allebei doen. Maar die twee dingen tegen elkaar uitspelen, vind ik eigenlijk een misselijke zaak. Zo wordt het betere de vijand van het goede. Wat schieten we daarmee op? Die Cecil hoort bij een diersoort die het moeilijk heeft en confronteert ons zo met de schepping die er niet best voorstaat. Die tandarts uit Amerika heeft er heel veel voor over om een leeuw dood te schieten. Hij maakt een lange reis en betaalt veel geld voor een vergunning. En dan nog gaat hij in de fout, omdat hij geen grenzen meer kent. Het grenzeloze vermoordt het weerloze en dat schokt ons.

Die leeuw draagt een tegenstelling in zich mee: hij is aan de ene kant krachtig en blijkt aan de andere kant kwetsbaar. Net als wij. Wij dragen dus die leeuw als beeld in ons. Maar niet minder dat van de tandarts-jager. Even vrij als de leeuw, maar zonder oog voor de kwetsbaarheid van de schepping. Die botsing van beelden veroorzaakt de heftigheid van de emoties. Voor mij blijft in het geval van de tandarts het beeld over van de mens die geen oog meer heeft voor de grenzen van zijn vrijheid.

Als dominee kun je niet zoveel met Cecil an sich. Het christendom heeft nooit iets ingebracht tegen de jacht, kijk maar naar het feest in de katholieke kerk van Hubertus, de patroon van de jacht.

In de Bijbel kun je veel lezen over jagen en nooit iets negatiefs. Het gaat dan ook om een genuanceerde blik op jagen.

Ik denk niet dat ik hierover ga preken. De tijd dat we mensen vanaf de kansel konden vertellen wat ze wel en niet moesten doen, is voorbij. Ik wil mensen meenemen in een verhaal en zo stimuleren na te denken. De tragische dood van Cecil is wel een wake-up call, net als YouTube-filmpjes over de walvisjacht. Dit kan echt niet meer."

Matthias Smalbrugge is predikant te Aerdenhout en hoogleraar christendom en Europese cultuur aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

theologisch elftal

Smalbrugge De Korte - Jansen - Kalsky Leegte - Van Vlastuin - Klapheck Tollefsen - Van der Graaf Borgman - Nissen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden