'Wij worden niet gehoord'

Canadese indianen protesteren tegen armoede en nieuwe wet die inspraak beperkt

Het begon met een kleine demonstratie in november, in de Canadese plaats Saskatoon. Sindsdien is het niet meer opgehouden. Duizenden indianen en hun sympathisanten deden de afgelopen maand in steden in heel Canada mee met betogingen. Nooit eerder protesteerden de Canadese indianenstammen zo massaal.

Met de campagne 'Idle No More' (We blijven niet langer stil zitten) maken ze bezwaar tegen een wet die hun recht op land regelt. Die is volgens hen in strijd met de eeuwenoude verdragsrechten.

"Maar de betogingen zijn vooral het gevolg van jarenlange frustraties en boosheid over nieuwe bezuinigingen van de federale overheid", zegt Doug Cuthand, filmmaker en journalist in Saskatoon, en lid van de Cree-indianenstam. De werkloosheid onder indianen is bijna twee keer zo hoog als die onder andere Canadezen, ruim 14 procent. De helft van de indiaanse kinderen leeft in armoede en de meeste jongeren maken hun middelbare school niet af. "Dit is de druppel die de emmer doet overlopen", zegt Cuthand, afkomstig uit het Little Pine-reservaat in de provincie Saskatchewan.

Het waren vier moeders in Saskatchewan die in november de campagne startten via Twitter. "Nu is het tijd voor actie. Wij willen laten zien dat we een sterk volk zijn dat serieus genomen wil worden", zegt Jess Gordon, een van deze vier, aan de telefoon vanuit Saskatoon. In de Canadese grondwet is verankerd dat inheemse volkeren geraadpleegd moeten worden bij kwesties die gevolgen voor hen hebben. "Wij worden niet gehoord", vindt ze.

De Canadese regering is het daar niet mee eens. Die verklaarde onlangs dat ze elk jaar vijfduizend besprekingen voert met indianen. Minister voor inheemse zaken John Duncan (Conservatieven) voert aan dat hij sinds 2010 vijftig reservaten en dorpen heeft bezocht. Maar veel indianen herinneren zich de dramatische tv-beelden begin deze maand, van drie opperhoofden die een boodschap wilden afgeven aan het Canadese parlement, maar weggeduwd werden door veiligheidspersoneel.

De wetsverandering van de conservatieve regering vergemakkelijkt onder meer de juridische procedure voor niet-indiaanse bedrijven om indiaans land te ontwikkelen. Tot voor kort moesten dergelijke besluiten aan alle leden van de betrokken stam voorgelegd worden, ongeacht hun woonplaats. De procedure bestond uit twee rondes waar een meerderheid van alle stamleden het eens moest zijn. Dat kon soms wel twee jaar duren. De wet verkort dit proces, zodat land sneller ontwikkeld kan worden.

"Wij wilden de wetgeving in overeenstemming brengen met de moderne realiteit, zodat projecten die ten goede komen aan indianen geen vertraging oplopen", zegt Georganne Burke, woordvoerder van Rob Clarke, een conservatief parlementslid die zelf indiaan is.

"Dit gaat regelrecht tegen onze verdragen in", zegt Doug Cuthand. "En omdat veel mensen naar de stad trekken, kan voortaan een kleine groep stamleden die op het reservaat is achtergebleven projecten goedkeuren, bijvoorbeeld over het winnen van grondstoffen als olie en gas."

Een andere belangrijke verandering is dat de zeggenschap over bijna alle meren en rivieren van de federale overheid overgaat naar die van de provincies. Nu al zijn er ernstige problemen in Alberta, waar indianen ernstig ziek zijn geworden na het eten van door de olie-industrie verontreinigde vis. Indianen vrezen voor een lakser milieubeleid van de provincies.

Hongerstaking tegen 'derdewereld-situatie'
In het kader van de protesten is een aantal oudere indianen in hongerstaking gegaan. Eén daarvan is Chief Theresa Spence, die haar tent heeft opgeslagen op een steenworp afstand van de regeringsgebouwen in hoofdstad Ottawa. Zij is afkomstig van het geïsoleerd gelegen Attawapiskat-reservaat in Noord-Ontario, dat al twintig jaar een tekort aan huizen heeft.

Eerder dit jaar gingen schokkende tv-beelden van dit reservaat de wereld over. Gezinnen leven er in armoedige tenten en schuren, zonder adequate verwarming en met verontreinigd drinkwater. "De meeste Canadezen krijgen alleen vluchtig inzicht in de derdewereldomstandigheden die heersen op veel reservaten in ons land", schreef de Canadese krant National Post toen.

Canada telt ruim 1 miljoen indianen (3,5 procent van de bevolking). De vaak geïsoleerde ligging van reservaten en het lage opleidingsniveau maakt het vinden van werk daar vaak onmogelijk. Wel slagen steeds meer indianen erin een bedrijf op te richten in of bij de grote steden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden