'Wij willen fatsoenlijke wijken maken'

interview | Marco Pastors trekt nog steeds graag de kar 'op Zuid'

Ineens schiet Marco Pastors iets te binnen. In de net gepubliceerde 'voortgangsrapportage' over het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid staat dan wel niet dat zijn contract als directeur is verlengd, maar dat is het wel: tot 2021.

De oud-politicus van Leefbaar Rotterdam (50) voelt zich thuis in Zuid, waar hij ook woont. "Het is een hele mooie functie. Wij mogen ons bemoeien met al datgene waarvan iedereen zegt dat het misgaat."

Vier jaar is hij bezig nu, in het stadsdeel met grote achterstanden. Het programma loopt tot 2030 en zit nu aan 'het einde van het begin'. Dat het nog loopt, is misschien al een succes op zich.

Eerdere plannen voor Zuid strandden voortijdig. "Wij zijn in hoge mate immuun voor nieuwe colleges en kabinetten. De extra lesuren en afspraken met werkgevers dat techniek- en zorgleerlingen gegarandeerd werk krijgen, gaan sowieso door."

Welke successen heeft u geboekt?

"Die carrièrestartgaranties. Afgelopen jaar zijn er banen bij Defensie, in zorginstellingen en de levensmiddelenindustrie bijgekomen. Bedrijven in de haven en vervoerder Ret deden al mee. We zijn van 100 naar 360 garanties gegaan. En steeds meer jongeren maken er gebruik van: in 2012 nog 3, nu 307.

"Ook lijken we met de dienst Werk & Inkomen eindelijk meer mensen uit de bijstand te krijgen. De oplossing is heel simpel, dat zijn goede oplossingen altijd. Werk & Inkomen zet meer mensen in op Zuid, om werklozen te benaderen."

U zit werklozen achter de vodden?

"Het is meer dat we ze überhaupt oproepen. Vroeger keek men waar de beste werkzoekenden zitten. Op Zuid heb je veel mensen met allochtone achternamen, zonder startkwalificatie en arbeidsverleden. Werk & Inkomen dacht: we gaan maar zoeken in Noord. Nu merken ze: goh, op Zuid zitten best goede mensen. Die recht hebben op een kans."

U klaagde eerder dat mensen vaak niet aan het werk wíllen.

"Er zijn inderdaad mensen die zeggen: ik vind het wel mooi, met die uitkering en die toeslagen. Leuk al die activiteiten van het Nationaal Programma, laat mij maar thuis. Ik word daar niet zenuwachtig van, uiteindelijk weet je van iedereen met een uitkering waar hij woont. Zolang er vacatures zijn, komt iedereen vanzelf aan bod."

Wat gaat minder goed?

"We moeten 10.000 woningen opknappen die op de gewone woningmarkt niet meer meedoen. Dat is heel taai. Die huizen zijn vaak alleen aantrekkelijk voor huisjesmelkers. Die verhuren een woning voor veel te veel geld aan veel te veel mensen. Ja, dat zijn mooie woningen voor Oost-Europeanen. Die denken: centrale verwarming, nooit gehad! Onze vorige voorzitter, wethouder Karakus, ging naar Roemenië en Bulgarije om te vertellen: Kom niet naar Rotterdam-Zuid, het leven hier is geen pretje. Toen hij terugkwam, zei-ie: 'Dat verhaal, dat gaat niet werken'.

"We willen fatsoenlijke wijken maken. Dat wil niet zeggen dat nergens arbeidsmigranten mogen wonen, maar er moet geen overconcentratie zijn. Die 10.000 woningen moeten vervangen worden door betere huizen. Maar woningeigenaren gaan dat niet zelf doen.

"Toevallig heeft de Tweede Kamer deze week een motie aangenomen die minister Blok verplicht een plan te maken voor de woningen op Zuid. De Kamer zegt: u heeft in 2011 getekend voor het Nationaal Programma, en in Rotterdam komen ze niet verder, dus u moet wat verzinnen. Dat is wel een overwinning. Het benodigde geld komt waarschijnlijk van de corporaties. Niet van de Rotterdamse corporaties, die hebben niet de financiële middelen. Maar corporaties in de rest van het land hebben geld over, omdat zij minder achterstandswijken hebben. Het maakt ons niet uit waar het geld vandaan komt."

Een stad heeft toch wijken nodig waar mensen een start kunnen maken?

"Precies, maar minder dan nu. Je hebt altijd mensen die weer moeten opklauteren. En mensen die uit het buitenland komen. Maar in een gebied met 200.000 mensen waar dat op grote schaal gebeurt, heb je een probleem."

Pastors pakt een kaart van Zuid erbij. Hij wijst een centraal gelegen band van wijken aan: van Oud-Charlois tot Hillesluis. "Dit stuk blijft het soberste gebied, daar kunnen mensen een start maken. De zuidrand moet meer middenklasse worden. En het noorden centrumgebied. De Kop van Zuid en Katendrecht zijn dat al, Feijenoord en de Afrikaanderwijk willen we daaraan toevoegen.

"Als je voor Rotterdam een driehoek tekent met onderin de sobere wijken, in het midden de middenklasse en bovenin de top, dan is onze onderkant te breed en is de top te smal. Met als gevolg dat mensen die het beter krijgen, wegtrekken."

Rotterdam scoort in allerlei lijstjes. Er vestigen zich meer hoogopgeleiden en mensen met hoge inkomens. Profiteert Zuid daar ook van?

"Niet vanzelf. Als je niet uitkijkt, krijg je een grotere tweedeling. Dat is in Den Haag het geval. Zij merken dat het met hun goede wijken steeds beter gaat en met de slechte wijken steeds slechter. Dat dreigt hier ook. Voordat een Turkse mevrouw met een hoofddoek en een regenjas iets aan een hippe koffiebar heeft, moet je lang praten.

"Er zit een flinke stap tussen het hippe, toeristische Rotterdam en mensen zonder opleiding. Die stap zijn wij aan het zetten. Mensen moeten eerst normaal participeren: school en werk. Van daaruit kun je een sprong maken en meedoen aan die moderne innovaties."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden