'Wij spelen uit passie, geld is nooit onze drijfveer geweest'

SANDRA KOOKE

De bezuinigingen op cultuur hebben niet geleid tot kaalslag. De meeste instellingen gaan door, maakte de minister vorige week bekend. Maar hoe redden ze dat? Een korte serie over kunst zonder of met minder subsidie. Vandaag: het Nieuw Ensemble

"We begonnen in de jaren tachtig zonder subsidie. Langzaamaan kregen we er steeds meer bij. En ineens waren we in 2012 weer terug bij af." Joël Bons, artistiek leider van het Nieuw Ensemble, haalt er nu de schouders over op.

Maar dat was anderhalf jaar geleden wel anders. Toen de subsidie voor het Nieuw Ensemble terugging van 870.000 euro naar 0 euro, was de conclusie: dit is het einde. Lang ging het gerucht rond in de muziekwereld: het Nieuw Ensemble, dat de afgelopen decennia niet alleen westerse hedendaagse muziek speelde maar ook de traditionele en moderne muziek uit Azië - van China tot Turkije - naar Nederland bracht, houdt ermee op.

Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Bons: "Geld is nooit onze drijfveer geweest. We speelden vanuit onze passie voor muziek. En die is er nog steeds, constateerden we. Daarom bestaan we nog."

En daarom begeleidt het Nieuw Ensemble deze maand de opera 'Owen Wingrave' van Benjamin Britten en speelt het volgende week zeven premières van jonge componisten.

Toch klinkt zo'n herstart eenvoudiger dan het is. In dertig jaar was het Nieuw Ensemble veranderd van een 'houtje-touwtje-organisatie', zoals Bons dat noemt, in een geolied, professioneel bedrijf met zes parttime mensen op kantoor.

Na de bezuinigingen werd iedereen ontslagen, nu werken drie mensen weer betaald een of anderhalve dag per week voor het Nieuw Ensemble.

Bons: "Toen we begonnen, deden de musici en ik alles zelf. Op onze eerste tournee reden we met een busje door Italië. We verdienden niks, maar deden een geweldige ervaring op. We werkten van project naar project. Ik gebruikte altijd de telefoon van mijn vader.

"In 1989 kregen we voor het eerst subsidie uit het kunstenplan, ongeveer een ton. De overheid vond dat er meer continuïteit en professionaliteit bij de ensembles moest komen. De subsidie steeg elke vier jaar. In 2002 richtten we ook het Atlas Ensemble op dat bestaat uit musici van Japan tot Nederland.

"In 2012 verdween de subsidie in één klap. Een paar dingen hebben ons gered: we kregen subsidie van Amsterdam, het Muziekgebouw aan het IJ beloofde jaarlijks vijf concerten af te nemen en we hadden tot eind 2014 onze repetitieruimte gehuurd. Die ruimte in Amsterdam-Noord, vlakbij Eye, hebben we eigenhandig verbouwd en omgedoopt tot Ear.

"Daarnaast kregen we heel veel steun uit binnen- en buitenland. We hebben nu een heuse supportersvereniging van liefhebbers die ons financieel steunen, een organisatie uit Zwitserland wil twee afleveringen van de Atlas Academy - onze jaarlijkse zomerschool over Aziatische muziek - sponsoren en we zijn uitgenodigd om te spelen in Shanghai en Parijs. Onze eerste tournee in China betaalden we zelf, nu doen de Chinezen dat voor ons."

De verdiensten zijn desalniettemin ernstig teruggeschroefd. "Vroeger bood het Nieuw Ensemble de helft of een derde van de inkomens van de musici, nu zitten we weer in het schnabbelcircuit. Ja, we zijn deels werkloos."

Bons heeft zich geërgerd aan de opmerkingen dat het wel meevalt met de bezuinigingen op cultuur. "Als mensen na een oorlog weer opkrabbelen, zeg je ook niet: het viel best mee. Maar aan de andere kant zijn wij musici gezegend dat we zoiets moois en ontroerends tot stand mogen brengen. En dit ensemble is een unieke familie van topmuzikanten. We zouden gek zijn als we er door wat tegenslag mee zouden stoppen. Ik ben een jaar geleden in Syrië geweest. Als je ziet wat daar aan de hand is, denk je: waar hebben wij het over? Die bezuiniging was hartstikke zonde, maar op wereldschaal gaat dit nergens over."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden