’Wij soft? Nou, het werkt anders wel’

De comfort room, een nieuw soort vertrek voor de cliënten van Octaaf, afdeling voor langdurige psychiatrische zorg in Wolfheze. (FOTO KOEN VERHEIJDEN) Beeld
De comfort room, een nieuw soort vertrek voor de cliënten van Octaaf, afdeling voor langdurige psychiatrische zorg in Wolfheze. (FOTO KOEN VERHEIJDEN)

wolfheze – - De vis in de kamer van Octaaf, afdeling voor langdurige psychiatrische zorg in Wolfheze, krijgt dezelfde mensen op bezoek die voorheen in de separeer zaten en nogal eens agressief werden. Toch hoefde hij de afgelopen maanden niet voor zijn leven te vrezen, net zo min als de gemakkelijke banken, tv en muziekinstallatie. Ze zijn alle deel van de comfort room, een nieuw soort vertrek voor de ruim tachtig cliënten van Octaaf, van wie er zestien op een gesloten afdeling zitten.

Wie naar deze kamer gaat, krijgt een sleutel waarmee hij de afdeling weer op kan en eventueel naar buiten. Een andere mogelijkheid is de special care unit, een grote kamer met toilet en tv, waarvan de deur wel op slot gaat en de spullen minder makkelijk kapot te maken zijn. En dan is er natuurlijk de separeer, de hoge ruimte waar alles is gericht op het voorkomen van suïcide, tot aan de onscheurbare kleding en lakens toe.

Vijftien jaar geleden was er alleen de separeer en was het niet ongebruikelijk dat iemand daar een jaar zat. „Wie een verpleegkundige sloeg, ging er direct in en kwam er pas uit als hij weer rustig was geworden”, zegt psychiater Laura Kaiser, die al dertig jaar in de psychiatrie werkt.

Dertien jaar geleden gooide Octaaf het roer om. „Van dat beheersmodel waarin de regels centraal stonden, kozen we voor een aanpak waarbij we uitgaan van de waarden van de cliënt. Als iemand steeds zijn matras op de grond wilde leggen, waarom zouden we daar een strijd van maken? Zolang het maar niet anderen schaadde of de problematiek van de cliënt versterkte.”

Ze geeft het voorbeeld van de man die veel overlast gaf in een naburige stad. In de separeer werd hij alleen maar heftiger. „We bedachten: waarom zouden we hem een bepaald leven opdringen? Hij leidde een soort zwerversleven. Dus mocht hij hier voor de deur op een kussen liggen, als het niet vroor. Hij kreeg koffie en eten. Nu heeft hij hier een kamer. Is dat een softe aanpak? Nou, misschien wel, maar het werkt.”

Tien jaar geleden waren er voor het totaal van 150 cliënten – van Octaaf en een verwante afdeling – zes separeerruimtes. Nu zijn dat er slechts twee en het komend jaar gaat er weer eentje dicht. Want het bezoek aan deze ruimtes is gedaald: van 450 in 2005 tot circa vijftig afgelopen jaar. Ook het aantal agressiemeldingen is flink gedaald: van vier per week in 2005 tot een per week vorig jaar.

„We denken dat dit laatste cijfer niet meer veel omlaag kan, maar het aantal separaties wel. Dat komt ook doordat we de mensen alternatieven bieden, zoals de comfort room”, zegt psychologe en inhoudelijk manager Minke Simonis. „We willen daarin verdergaan. Waarom geen welness badkamers erbij, waarin iemand ook even tot rust kan komen?” De afdeling heeft ook plannen voor 32 zelfstandige wooneenheden, waarvan de helft een eigen voordeur krijgt.

Als een patiënt slaat, houden twee of drie verpleegkundigen hem zonodig vast. Als het mogelijk is overleggen ze met de cliënt: waar kan hij het beste afkoelen? „We vatten het zeker niet licht op: de betrokken verpleegkundige moet ook zonder angst kunnen werken”, zegt Simonis. „De sfeer blijkt enorm verbeterd, het ziekteverzuim is gedaald.”

Bij Octaaf, onderdeel van de grote Gelderse GGZ-instelling Pro Persona, komen ook cliënten met een lichtverstandelijke beperking, zoals de deze week veelbesproken Brandon in ’s Heeren Loo. Als ze zware psychiatrische problemen hebben, gaan ze door naar een aparte afdeling van Pro Persona. Zowel daar als bij Octaaf worden mensen niet vastgebonden.

Toch zegt psychiater Kaiser niet dat de Ermelose instelling haar beleid moet overnemen. „Ik weet niet precies wat er met de jongen aan de hand is en juist als psychiater weet je dat je heel weinig erover kunt zeggen. Het gaat waarschijnlijk om hele complexe problemen. Ik vind het wel opvallend hoeveel mensen er direct een oordeel hebben. Alsof er niet heel hard wordt gewerkt door hulpverleners voor dit soort cliënten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden