’Wij oorlogsveteranen leven in wanhoop’

Oud-premier Thatcher wuift naar Falklandveteranen na een herdenking twee jaar geleden (FOTO REUTERS) Beeld REUTERS

Britse oorlogsveteranen worstelen vaak jarenlang met zware problemen, voordat de oorzaak wordt vastgesteld: posttraumatische stress.

Bijna elke nacht ligt Anthony Montgomery (48) uren wakker van dezelfde nachtmerrie: dat zijn twee zoons omkomen in de Falkland-oorlog. „We leven in wanhoop”, vertelt de ex-marinier over zijn lot en dat van veel andere oorlogsveteranen. Tijdens de strijd om de Falklandeilanden verloor de marinier drie van zijn maten door zogeheten vriendelijk vuur.

„Ik dacht dat ik niet gewond was, maar vrij snel na de oorlog kreeg ik hevige paniekaanvallen. De marinedokter zei dat die vanzelf wel weer zouden overgaan. Ik kreeg geen enkele steun en zwaaide uiteindelijk af omdat ik door de explosie doof ben aan één oor.”

In het burgerleven lukte het hem niet om welke baan dan ook te behouden. „Ik heb talloze banen gehad, van lasser tot beveiligingswerk, maar ik sliep niet en was een gevaar voor mijn omgeving. In de auto kreeg ik ook flashbacks”, vertelt Montgomery.

De veteraan vertelt zijn verhaal in de rustige omgeving van Tyrwhitt House, een van de drie klinieken van Combat Stress, de liefdadigheidsorganisatie in het Verenigd Koninkrijk die veteranen helpt met mentale problemen.

Zijn huwelijk ging kapot en in 2000 belandde hij met hartklachten bij de cardioloog. Die stelde vast dat er helemaal niets mis was met zijn hart. De dokter schreef PTSS op een briefje voor zijn huisarts: posttraumatisch stress syndroom. De arts wist er weinig van, hij las zich in en zo kon hij Montgomery de weg naar herstel wijzen – achttien jaar na de Falklandoorlog. Niet via de Nationale Gezondheidszorg, de NHS, maar via Combat Stress.

Montgomery’s verhaal staat niet op zichzelf. Tachtig procent van de veteranen die bij Combat Stress in behandeling zijn, lijdt aan posttraumatische stress. De symptomen zijn flashbacks, nachtmerries, slapeloosheid, paniekaanvallen en extreme waakzaamheid voor bedreigingen die er niet langer zijn. Soms duurt het jaren voordat die symptomen zich manifesteren.

„Schaamte en schuldgevoelens maken het erg moeilijk voor soldaten om hun problemen onder ogen te zien. Ze hebben immers geleerd om te vechten”, vertelt Imogen Sturgeon-Clegg, psyholoog in Tyrwhitt House. Combat Stress heeft negenduizend patiënten. Alleen vorig jaar al kwamen er duizend nieuwe doorverwijzingen binnen.

De veteranen komen tot drie keer per jaar voor een periode van twee weken naar één van de klinieken waar ze voornamelijk cognitieve gedragstherapie krijgen en zich veilig voelen onder lotgenoten.

De NHS herkent de symptomen meestal niet. Wel zijn er nu in samenwerking met Combat Stress zes projecten opgezet om hulp te kunnen bieden in de gemeenschap waar de soldaten wonen, in plaats van opvang in klinieken. Maar dit wordt algemeen als onvoldoende gezien.

Met de missies in Irak en Afghanistan zal het aantal veteranen met problemen ongetwijfeld toenemen. Cijfers van het leger tonen dat het aantal militairen met neurotische klachten al groter is onder soldaten die in Irak en Afghanistan hebben gevochten dan onder de Falklandveteranen.

„Combat Stress heeft mijn leven gered”, vertelt Montgomery. „Ik heb nog steeds nachtmerries, maar hiervoor was ik suïcidaal. Helemaal beter zal ik niet worden, maar ik heb geleerd er mee te leven”, zegt de ex-marinier, die inmiddels hertrouwd is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden