'Wij kraken niet uit ideologie, maar uit noodzaak'

verkiezingen | reportage | Zondag gaat Spanje opnieuw naar de stembus. Zo ook de inwoners van de Andalusische stad Sanlúcar de Barrameda, waar de werkloosheid enorm is. Inwoners kraken er huizen om een dak boven hun hoofd te hebben. Stemmen? 'We moeten het hier allemaal zelf doen.'

Wat voor toeristen die over de Calle Ancha slenteren op een leuk Spaans gebruik kan lijken is eigenlijk bittere armoede. Elke dag mengen zich tussen de Afrikaanse verkopers van nep-merkzonnebrillen en dito voetbalshirts talloze autochtone Spanjaarden die hele vissen en kilo's 'coquinas' (schelpdieren) proberen te slijten. Als de politie voorbijkomt, schieten ze betrapt snel een van de vele nauwe zijstraatjes in.

De illegale vishandel biedt soms uitkomst in het Zuid-Spaanse Sanlúcar de Barrameda (67.000 inwoners), waar met bijna de helft van de beroepsbevolking zonder baan het landelijke werkloosheidsrecord wordt gehaald. Verkoper Antonio Díaz (34) ziet niet veel kwaads in zijn handeltje. "Hoe kan iets dat uit de zee komt nou illegaal zijn?", vraagt hij zich hardop af op de binnenplaats van zijn nabijgelegen appartementencomplex.

Een dak boven zijn hoofd heeft hij gelukkig weer wel. Twee jaar geleden kraakten Díaz en zijn vrouw Jessica het pand. Samen met achttien andere families die als gevolg van de economische crisis geen huur meer konden betalen.

Díaz had naar eigen zeggen geen keus, want de geboren Sanluqueño verloor in 2010 zijn baan in de bouw, die hem toch nog 1000 euro per maand opleverde. Daarna had hij geen enkel inkomen. Nu brengt de verkoop van vis en schelpen in ieder geval nog zo'n 17 euro per dag op. "Ik ben geen kraker uit ideologie hoor. Het is pure noodzaak", zegt hij.

Andalusië, de regio waarin Sanlúcar ligt, kent volgens econoom Concha Segovia van de Universiteit van Cádiz sinds de jaren zeventig een ernstige 'werkloosheidstraditie'. Toch lag dit aantal voor de crisis in Sanlúcar niet veel hoger dan het landelijk gemiddelde. Maar de crisis kwam volgens Segovia door de fragiele economie in de regio 'dubbel zo hard aan' met veel tijdelijk werk en met name oudere werklozen tot gevolg. Hoewel de Spaanse economie nu weer groeit, is de situatie voor veel Spanjaarden volgens Segovia 'precair'. "Goed zou ik het niet noemen. Hoogstens iets minder slecht", zegt zij.

Het appartementencomplex werd door Díaz en de andere families opgeknapt. Water en elektriciteit werden illegaal aangesloten. Ondanks de juridische strijd die om het pand woedt is het nu een keurige Spaanse woongemeenschap, op de zichtbaar opengebroken voordeuren na.

De deur van de 64-jarige Lola Ramos ligt er zelfs helemaal uit. "Ik heb er maar een laken voorgehangen", zegt zij verontschuldigend. De alleenstaande Ramos werd zes jaar geleden haar huis uitgezet vanwege geldgebrek, nadat zij haar baan in een restaurant had verloren. Ramos woonde jaren in een garage en later in een oude kazerne van de Guardia Civil. Zij is al lang blij dat zij nu met haar 29-jarige eveneens werkloze zoon weer in een huis kan wonen. Maar veel meer dan dat is het ook niet want echt inkomen heeft zij niet. "Meestal heb ik alleen brood, kikkererwten en olijfolie. Maar vaak heb ik ook niets", vertelt Ramos.

Het mag niet verbazen dat in het kraakpand de nodig scepsis heerst over de parlementsverkiezingen zondag. "Het is in Spanje eigenlijk altijd of de Volkspartij of de PSOE. En die zorgen niet voor banen", legt Díaz uit als hij met zijn hand van rechts naar links beweegt.

Zijn buurman, Antonio Angelít (32) gaat daarom maar niet stemmen. "Ik geloof niet dat er iets verandert. Wij moeten het hier allemaal zelf doen", vertelt Angelít vlak voordat hij weer op zoek gaat naar schelpdieren.

Ramos gaat wel stemmen nu er ditmaal meer te kiezen is. Op de linkse combinatie Unidos Podemos (Verenigd Kunnen we), want die zijn er voor 'het volk', hoopt zij. "Ik geloof eigenlijk niet echt meer in de politiek", legt Ramos uit, "maar toch ga ik nu stemmen. Dat moet ik van mijzelf".

undefined

Werkloosheid Spanje

Maar liefst 75 procent van de Spanjaarden geeft aan dat werkloosheid het grootste probleem van het land is.

Dat is niet zo vreemd: na de werkloosheidspiek in 2013 van bijna 27 procent, zit drie jaar later nog steeds 21 procent van de beroepsbevolking zonder baan. Voor de economische crisis was dit maar acht procent.

Qua jeugdwerkloosheid laat Spanje (46 procent) samen met Griekenland de slechtste cijfers van de Europese Unie zien.

(Bron: Centrum voor Sociologisch Onderzoek in Spanje)

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden