Column

Wij in het Westen beschouwen ons haast vanzelf als superieur

Zwarte piet tijdens de intocht van Sinterklaas in Amsterdam.Beeld ap

"Jullie in Europa vinden het vreemd dat jongeren zich ontheemd voelen. Ouders begrijpen niet hoe het kan dat ze soms het contact met hun kinderen verliezen. Maar hoe ik het zie, is het volkomen logisch dat zulke dingen bij jullie gebeuren."

We bevonden ons in een compound van een medisch onderzoekscentrum in Gambia en de man die tegen me praatte was een Gambiaanse arts die onlangs zijn proefschrift had afgerond in Groot-Brittannië. Hierdoor was hij in staat om op basis van eigen ervaring culturen te vergelijken.

Ik keek hem vragend aan.

"Ja, wanneer jullie vrouwen een baby baren wordt een kind bijna meteen van het lichaam van de moeder gehaald en in een bak (lees: wieg) in een aparte kamer gestopt. Hier in Gambia dragen vrouwen hun kinderen op hun lichaam, totdat er te veel kinderen zijn en dan gaan de oudste kinderen hun broertjes en zusjes meedragen. Hierdoor voelt geen enkel kind zich ooit ontheemd, want we dragen elkaar."

Connotatie
Deze Gambiaanse arts leerde mij hoe waardevol het is om aan mensen uit een compleet andere wereld te vragen hoe ze tegen alledaagse zaken aankijken. Hij leerde me dat dingen die voor mij volstrekt normaal en logisch zijn, voor een ander een compleet andere connotatie kunnen hebben.

Want ja, natuurlijk had hij een punt. En wanneer ik in Gambia ergens op bezoek was, had ik altijd iets van medelijden gevoeld als ik zag dat hele gezinnen bij elkaar op een matrasje sliepen. Het ziet er, door onze ogen, armoedig uit wanneer kinderen in dit soort landen kleine broertjes en zusjes op hun rug dragen. Door deze Gambiaanse arts kreeg die armoede voor mij een keerzijde.

Iets waarvan wij hier zouden kunnen leren mits we daarvoor open zouden staan.

Maar dat doen we dus niet. Wij zijn er hier in het rijke ontwikkelde Westen ontzettend slecht in om de mogelijkheid open te houden dat mensen uit 'minder ontwikkelde landen' (ik zet het tussen aanhalingstekens omdat het 'minder ontwikkelde' geen feit is, maar een aanname) ons iets zouden kunnen vertellen over hoe de wereld werkt.

Zwarte piet
Wij, hier in het rijke, ontwikkelde Westen beschouwen onszelf haast vanzelf als superieur, waardoor we vaak niet eens meer proberen ons in iemand anders te verplaatsen. En ja, dat is problematisch. Kijk maar naar de kranten van de afgelopen weken.

Er zijn mensen die zich gekwetst voelen door het stereotype van Zwarte Piet. Dat is een feit. Wat ook een feit is, is dat mensen geen sinterklaas vieren met het doel om mensen te kwetsen. Ook een feit is dat per ongeluk iemand kwetsen nooit leuk is. Die drie feiten samen lijken mij een gemakkelijke optelsom met logische conclusies.

Tenzij mensen zich weigeren in te leven in de gevoelens en ervaringen van andere mensen. Want als dat wel zou gebeuren, dan zouden mensen die zich gekwetst voelen zien dat er een zeer serieuze poging wordt gedaan om stap voor stap een traditie te veranderen. Dan zouden mensen die niet bedoelden anderen te kwetsen met hun feestje, het prima vinden om het een en ander te wijzigen zodat Sinterklaas voor iedereen leuk wordt. En dan zou iedereen begrijpen dat ruzie schoppen tussen de kleine kinderen tijdens een sinterklaasintocht bedoeld vóór die kleine kinderen een puur egocentrische daad is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden