'Wij houden de boten tegen'

Australische liberaal Tony Abbott op weg naar premierschap met keihard immigratieplan

De Australische oppositieleider Tony Abbott lijkt zich te hebben verzekerd van het premierschap, nadat hij vorige week beloofde dat zo'n 30.000 bootvluchtelingen die nog in afwachting zijn van hun asielprocedure, het land worden uitgezet als zijn partij de grootste wordt tijdens de federale verkiezingen op 7 september.

Abbott deed zijn opmerkelijke uitspraak afgelopen vrijdag tijdens een persconferentie in Melbourne. Volgens de conservatief-liberale politicus hebben de bootvluchtelingen zich schuldig gemaakt aan illegale grensoverschrijding en maakt het niet uit of zij om economische of humanitaire redenen naar Australië zijn gekomen.

"Dit is ons land en wij bepalen wie naar binnen mag", aldus Abbott. Zijn boodschap ging vergezeld van advertenties in de landelijke kranten en de verspreiding van tienduizenden flyers waarin Abbott belooft 'de boten wederom te zullen tegenhouden'. Zijn harde toon legt hem geen windeieren: volgens recente peilingen kunnen de liberalen rekenen op maar liefst 52 procent van de stemmen.

De gedoodverfde winnaar van de aanstaande stembusstrijd lijkt in de voetsporen te willen treden van oud-premier John Howard die in 1999 een einde maakte aan de gewoonte dat bootvluchtelingen mochten blijven als zij door hun asielprocedure kwamen. Bootvluchtelingen kregen voortaan een tijdelijke verblijfsvergunning met het vooruitzicht weer te moeten vertrekken zo gauw de kust veilig was.

De regeling zorgde voor een spectaculaire daling van de toestroom maar werd in 2008 op principiële gronden ongedaan gemaakt door de socialistische regering van huidig premier Kevin Rudd. Het aantal bootvluchtelingen nam daarop weer toe van hoogstens een paarhonderd tot ruim 17.000 per jaar.

In een poging het tij te keren kondigde Rudd vorige maand aan dat bootvluchtelingen in het vervolg worden overgevlogen naar Papoea-Nieuw-Guinea, waar zij worden opgevangen in een kamp op het noordelijk gelegen Manus Island.

Dat gaat Abbott lang niet ver genoeg. Hij verklaarde eerder desnoods het leger in te willen schakelen om ongewenste bezoekers buiten de deur te houden. Bootvluchtelingen die toch nog het Australische vasteland weten te bereiken worden, als het aan Abbott ligt, te werk gesteld in afwachting van deportatie.

Bovendien wordt hun de mogelijkheid tegen uitzetting in beroep te gaan ontnomen. "Geen bootvluchteling krijgt ooit nog een permanente verblijfsvergunning", aldus Abbott. Asielaanvragen wil hij voortaan laten afhandelen door immigratieambtenaren zonder tussenkomst van de rechter.

Tegenstanders doen zijn uitlatingen af als verkiezingsretoriek en zeggen te betwijfelen of hij zijn beloften ooit kan waarmaken. Volgens hoogleraar rechten Julian Burnside van de Universiteit van New South Wales is de positie van vluchtelingen verankerd in de Australische grondwet en kunnen de autoriteiten een vloedgolf aan rechtszaken tegemoet zien als Abbott zijn plan ten uitvoer brengt.

Hij zegt bovendien te verwachten dat rechters zich hun macht niet zomaar zullen laten afnemen. "Abbott zal falen tenzij hij bereid is de grondwet aan te passen", aldus Burnside.

Volgens directeur David Manne van vluchtelingenorganisatie RILC in Melbourne speelt Abbott in op onderbuikgevoelens en probeert hij de verkiezingen te winnen over de ruggen van onschuldige mensen. Manne bestrijdt de suggestie dat bootvluchtelingen overwegend om economische redenen naar Australië komen.

"Maar liefst 90 procent van de bootvluchtelingen tijdens de regeerperiode van Howard bleek daadwerkelijk in levensgevaar en mocht na jaren van spanning en onzekerheid toch blijven", zegt Manne. Collega Melanie Noden van het Asylum Seeker Centre in Sydney waarschuwt voor de psychische schade. "Als dit allemaal doorgaat zitten we straks met minstens 30.000 potentiële zelfmoordgevallen."

Politieke nieuwkomers maken weinig kans
De federale verkiezingen in Australië draaien hoofdzakelijk om oppositieleider Tony Abbott (Liberal Party) en huidig minister-president Kevin Rudd (Labor Party).

Stemmen is verplicht. Australië kent een districtenstelsel en kiezers kunnen daarom uitsluitend hun stem uitbrengen op lokale kandidaten. Dat gebeurt in volgorde van voorkeur. Via een ingewikkelde formule wordt vervolgens berekend hoe de 150 zetels in het Lagerhuis worden verdeeld.

Het districtenstelsel en de relatief hoge kiesdrempel zorgen ervoor dat nieuwkomers nauwelijks kans maken door te dringen tot de politieke arena. De enige andere factor van betekenis in de Australische politiek wordt gevormd door De Groenen van partijleider Christine Milne.

Australië stemt op 7 september overigens niet alleen voor het Lagerhuis, maar ook voor de Senaat. Zetels worden evenredig verdeeld en de 76 leden vertegenwoordigen geen district maar een staat of gebiedsdeel. De verscheidenheid in de Senaat is daardoor een stuk groter. Momenteel zijn er acht verschillende partijen vertegenwoordigd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden