’Wij gaan spijkerhard onderhandelen’

(\N) Beeld
(\N)

’Ik wil werk houden’, staat met stip genoteerd als nummer één op het wensenlijstje van de leden van de vakcentrale CNV. „Wie dus nu zijn werk verliest, moet zo snel mogelijk weer aan de slag. Dat is niet alleen een oproep aan het kabinet, maar ook aan onze leden”, zegt CNV-voorzitter René Paas. „Ze moeten ook zelf om zich heen kijken, zelfstandigheid tonen.”

„De crisis is niet alleen maar ellende, zij biedt ook kansen.” Paas zegt het wat voorzichtig, bewust als hij zich is van het vele persoonlijke leed dat de economische terugval aanricht in de vorm van vele duizenden ontslagen en een hoop kwellende onzekerheid.

„Ik geloof dat de crisis mensen aan het denken heeft gezet over verantwoordelijkheid en integriteit. Kijk, de schuld ligt echt niet alleen bij de bankiers. Maar mensen hebben wel genoeg gekregen van de patsers, het graaien. Geld verdienen is niet alles meer. Mensen willen ook trots zijn op wat ze doen.”

Mensen worden zelfstandiger en komen onafhankelijker van de bestaande instituties te staan, gelooft Paas, maar hij bedoelt daarmee niet dat het oude, vertrouwde arbeidscontract heeft afgedaan.

„Met de overgang naar een economie van diensten worden professionals steeds meer de eigenaar van de productiemiddelen, want dat zijn ze zelf. Dat is een heel verschil met vroeger, toen de maakindustrie dominant was en die het niet alleen van de mens, maar ook sterk van de machine moest hebben.

„Maar veel mensen voelen zich nog heel senang in hun vaste arbeidscontract, in die structuur van ’samen er het beste van maken’. Zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) en flexwerkers vormen een prachtig smeermiddel voor zover bedrijven behoefte hebben aan flexibiliteit, maar net als een huwelijkscontract of een huurcontract is er ook in een vaste betrekking voldoende ruimte voor ontplooiing.”

Maar werkgevers zijn dezer dagen als de dood voor al te knellende contracten. Onder de vlag van de Nederlandse overlegeconomie zullen ze intensief met Paas en de zijnen willen praten, niet in de laatste plaats om de speelruimte te verwerven die ze als ondernemer zeggen nodig te hebben. Is het geen tijd voor een nieuw Akkoord van Wassenaar, een gezamenlijk plan om deze crisis te bezweren, zoals MKB-voorzitter Loek Hermans voorstelt?

„We sluiten al honderd jaar akkoorden, in het besef dat we er ’aan tafel’ uit moeten komen wat goed is voor het algemeen belang”, zegt Paas. „We staken een bedrijf dus niet kapot. Maar het harmoniemodel is vaak verre van harmonieus. We gaan gewoon spijkerhard onderhandelen. We sluiten geen akkoord om het akkoord.”

En onderhandeld moet er worden, want de situatie schreeuwt om maatregelen op de korte termijn. En net als de werkgevers ontbreekt het Paas niet aan concrete ideeën. Hij deelt de opvatting dat het financieringstekort best even omhoog kan om te investeren in projecten die én voor directe werkgelegenheid zorgen én helpen de Nederlandse economie te moderniseren naar een duurzamere en efficiëntere economie.

„Het financieringstekort is niet de maat van alle dingen”, zegt Paas. „Neem bijvoorbeeld de provincies die schatrijk worden van de verkoop van het energiebedrijf Essent. Investeer dat geld, zou ik zeggen, dat is nu heel verantwoord. Aannemers staan in deze slappe tijden direct voor je klaar en hun prijzen zijn nog extra scherp ook. En denk ook eens aan onderwijs en innovatie. Met papier en elastiekjes word je geen kenniseconomie. Pakken die kansen!”

Verder moeten de partijen alle zeilen bijzetten om mensen die worden ontslagen onmiddellijk weer aan het werk te krijgen. „Dat betekent dat de overheid de bemiddeling perfect moet coördineren, maar ook dat bedrijven waar het even tegenzit worden geholpen om hun vakmensen te behouden, bijvoorbeeld door ze in de lege uren scholing aan te bieden.”

Wat de CNV kan bieden, is ’een verantwoorde loonontwikkeling’, zegt Paas, „Maar in feite doen we al jaren niet anders.”

Van de overheid verwacht Paas dat ze ’niet te dramatisch’ gaat bezuinigen en vooral de hoogte van de uitkeringen op peil houdt. Van de werkgevers verwacht hij dat ze zich ambitieus tonen in het scholen van hun werknemers en dat ze zo min mogelijk mensen ontslaan.

„Als wij binnenlopen bij een bedrijf dat mensen ontslaat, kijken we altijd eerst of de crisis niet wordt gebruikt als dekmantel voor andere problemen. En hoe formeel het ook mag klinken: we kijken ook of alle procedures wel zorgvuldig worden gevolgd. Vervolgens beginnen we acuut met het traject om mensen van werk naar nieuw werk te begeleiden.”

Daarmee komt Paas ook weer bij de eigen verantwoordelijkheid van de werknemers uit. „Net als de overheid en de bedrijven moeten zij ’meewerken’, helpen om de crisis om te zetten in iets positiefs. En dat hun hoofd tijdens hun ontslag even niet naar termen als duurzaamheid staat, begrijp ik ook wel. Een bedrijf met ontslagen is een bedrijf in rouw. Maar uiteindelijk moeten we deze crisis wel aangrijpen om iedereen op zijn eigen verantwoordelijkheid te wijzen, de ondernemers niet in de laatste plaats. Ik wil niet gaan zwartepieten, maar mensen zullen bedrijven nog kritischer gaan volgen in hun gedrag. wat voor werkgever ze zijn, maar ook hoe ze omgaan met ethische kwesties en duurzaamheid.”

De crisis doorstaan is nu het parool, want op de langere termijn heeft Paas goede redenen voor vertrouwen in de ontwikkeling van de werkgelegenheid.

„Er zijn op dit moment nog altijd 200.000 vacatures en de arbeidsmarkt wordt nog veel krapper. De babyboomers gaan over enkele jaren massaal met pensioen en de vergrijzing rukt op. Er zijn vele werknemers die ook nu nog tegen hun baas kunnen zeggen ’voor jou tien anderen’.

„Als ik een bedrijf was, zou ik dus ook maar uitkijken. Als je te slordig met mensen omgaat, bijvoorbeeld door ze af te schrijven omdat ze ’te oud’ zijn of een vlekje hebben, krijg je daar straks enorme spijt van als de economie weer aantrekt. En ik geloof dat dat nog steeds zomaar kan gebeuren.”

Links: Loek Hermans, MKB-voorzitter. Rechts: René Paas, CNV-voorzitter (JÿRGEN CARIS) Beeld
Links: Loek Hermans, MKB-voorzitter. Rechts: René Paas, CNV-voorzitter (JÿRGEN CARIS)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden