'Wij executeren geen IS-strijders'

Een pesjmerga bij de strategisch gelegen stad Zumar die door de Koerden op IS heroverd is. FOTO Beeld reuters
Een pesjmerga bij de strategisch gelegen stad Zumar die door de Koerden op IS heroverd is. FOTOBeeld reuters

De bewering van de commandant van een Koerdische vrijwilligersbrigade in Iraaks Koerdistan tegenover een Nederlands televisieteam dat zijn mannen radicale strijders van de Islamitische Staat (IS) executeren omdat ze hen niet gevangen willen nemen, heeft veel ophef veroorzaakt.

Terwijl de SP Kamervragen stelt over het schenden van oorlogsrecht, zijn Koerden zowel in Koerdistan als in de diaspora boos dat de kwestie aan de orde wordt gesteld. IS zelf houdt zich aan geen enkele regel, zeggen ze, en de Koerden zijn de enigen die tegen ze vechten en verliezen daarbij dagelijks mensen.

Oorlogsmisdaden
De Nederlands-Koerdische commandant Serdar Dosky verklaarde bij 'Nieuwsuur', toen hij dacht dat de camera uitstond, dat zijn team IS-strijders die overleven standaard executeert. "Gevangenen willen we niet", zei hij. Dat is tegengesproken door de Europese vertegenwoordiger van de Koerdische Regionale Regering (KRG), Delavar Ajgeiy. De Koerden hebben "de rechten van gevangenen nooit uit het oog verloren en zich niet schuldig gemaakt aan oorlogsmisdaden", stelt hij in een reactie.

Ook van de frontlinie komen andere berichten. Aza Nawzad, een Nederlandse Koerd die bij de pesjmerga in Noord-Irak vecht, vertelt dat "als iemand zich overgeeft, we hem op een afstand zich laten uitkleden. Dan wordt hij meegenomen door de veiligheidspolitie voor ondervraging, en komt hij nooit meer vrij." Uitkleden? "Zodat we kunnen zien of er geen explosieven onder de kleding zijn geplakt."

Die voorzorg blijkt niet overbodig. Bij de recente herovering van de strategische stad Zumar door de Koerden kwamen twee Koerdische strijders om toen een gewonde IS-strijder zich oprichtte en zijn geweer leegschoot. Bij datzelfde offensief zijn tachtig IS-doden gemeld.

Zwaar gewond
Navraag bij pesjmerga leert dat ze geïnformeerd zijn over het oorlogsrecht, maar dat ze zich gesteld zien tegenover strijders die schietend op hen afkomen met het doel het paradijs te bereiken en zoveel mogelijk mensen mee te nemen de dood in.

Vinden er dan geen executies plaats? "Als iemand zwaar gewond is, verlos je hem uit zijn lijden", zegt Aza Nawzad. Dat geldt volgens hem voor gewonden die niet meer te redden zijn. "Als de hele buik openligt, ga je toch geen ambulance bellen? En laten doodbloeden is niet menselijk." Dus gewonden worden niet standaard doodgeschoten? "Nee nee, dat zeker niet."

Als ze zich overgeven, worden ze overgedragen aan de veiligheidspolitie, en buiten de normale ziekenhuizen verpleegd, zegt een Nederlandse Koerd die bij de veiligheidspolitie werkt maar anoniem wil blijven. Hij zegt dat de meeste gevangenen weigeren te praten, en smeken gedood te worden. Hij noemt een aantal van over de honderd IS-gevangenen, alleen al in het noorden van de Koerdische regio. Landelijke cijfers zijn niet vrijgegeven.

Leiders
De EU-woordvoerder van de KRG wijst erop dat "IS-terroristen zodanig gehersenspoeld worden dat ze tot hun dood doorvechten. Dit verklaart het geringe aantal IS gevangenen." Volgens hem worden de gevangenen volgens de principes van de Geneefse Conventie behandeld.

De Koerden proberen daarnaast de gevangenen te ruilen tegen eigen mensen. Betrouwbare bronnen melden dat IS alleen de leiders terug wil. Gewone strijders hadden zich niet moeten laten oppakken; die moesten in het paradijs belanden, zou de reactie zijn geweest bij zo'n uitwisselingspoging.

Op het internet doen foto's de ronde van pesjmerga die geblinddoekte gevangenen water geven, naast die van een baardige IS-aanhanger die poseert voor de aan spiesen gestoken hoofden van tegenstanders.

Aza Nawzad benadrukt dat de Koerden beter omgaan met de lichamen van IS-strijders. "Ze worden niet onthoofd, of verkracht zoals zij met Koerden doen. Maar daar heeft niemand het over."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden