Wieringermeertje als zondebok (opinie)

De Wieringermeer wordt niet compleet onder water gezet: er komt een meer van acht vierkante kilometer, een paar procent van de hele polder.

De Wieringermeer wordt prijsgegeven aan het water, ronkt Frank Westerman in het interview van Seije Slager vorige week. Volgens hem „is de Wieringermeer wel een van de historisch minst verantwoorde polders om weer onder te laten lopen”. Is Westerman verkeerd ingelicht of heeft de schrijver zijn ingetogen stijl verruild voor roepen in de polder? De Wieringermeer wordt niet prijsgegeven aan het water. De polder is zo’n 200 vierkante kilometer groot, het eiland Wieringen niet eens meegeteld. Daarin wordt een meer aangelegd van rond de 8 vierkante kilometer. Eén vijfentwintigste deel, 4 procent van die ene polder mag weer nat worden. Daaromheen komt nog eens 8 vierkante kilometer voor huizen, recreatieruimte en natuur en wandelgebied.

Dat we het even in proportie zien. De Noordoostpolder, Oost- en Zuid-Flevoland zijn elk een stuk groter dan de Wieringermeer. Toen die jongere IJsselmeerpolders werden aangelegd, drong het besef door dat water niet alleen lastig was, maar ook prettig. Er kwamen randmeren. Het geplande meer is veel kleiner dan het Gooimeer, het Eemmeer of het Veluwemeer. Het meertje in de Wieringermeer maakt van Wieringen weer bijna een eiland. De droogleggingsmentaliteit heeft de laatste maanden al geleid tot woeste fantasieën over eilanden voor de kust geleid. We krijgen er zomaar een eiland bij zonder onbetaalbaar, megalomaan gedoe in zee. Acht vierkante kilometer water.

Voedselvoorziening was een van de vijf redenen voor landwinning. De overproductie en malaise in de graanteelt zijn voorbij. Maar als Westerman voedselproductie zo belangrijk vindt, kan hij beter zijn pijlen richten op Almere, dat de maagdelijke landbouwgronden van Zuid-Flevoland volplempt met gigantische woonwijken, langs honderden meters brede wegen?. Of tegen de bedrijventerreinen die met hoog tempo overal de weilanden en akkers oprollen.? Of je nou bij Breukelen, Boxtel, Bolsward of Ten Boer bent, overal lijken die plaatsen zich te verdubbelen in omvang, vanwege de nieuwe woonwijken maar vooral bedrijventerreinen. Allemaal laagbouw. We gebruiken de schaarse ruimte in ons dichtbevolkte land alsof het een enorme woestijn is. „Waarom zouden we vruchtbaar land wegdoen als we zo hard voedsel nodig hebben?” vraagt Westerman. Het Wieringermeertje als lijkt de zondebok. Wie zich druk maakt om landbouwgrond zou zijn prioriteiten beter kunnen stellen. Een stuk of vijfduizend hectare Flevoland is tot op heden trouwens nat gebleven: zes keer zoveel als het beoogde Wieringermeertje.

Westerman noemt de aanleg van een wieringerrandmeertje decadent. Alsof droogleggen van de zee, alsof een afsluitdijk van 30 kilometer niet decadent was. Kom op, zeg! Zeker, graanteelt loont weer. Maar als winst het argument is, valt er aan een plas van 8 hectare, aan 5 hectare recreatiegebied en 2000 woonhuizen veel meer te verdienen dan aan 16 hectare tarwe. ADaarom maken akkerbouwers maken ook nooit bezwaar tegen bedrijventerreinen. Ze verdienen lekker aan bouwgrond. Platte vrachtwagenhallen van golfplaat in plaats van akkers. Over decadentie geschreven. Nee, winst is een dubieus argument tegen water of natuur... Nu hoor ik Westerman al zeggen: welnee, het gaat niet om winst, maar om voedsel. Voedsel is belangrijk, maar aan drinkwater is op deze wereld nog meer schaarste dan aan voedsel. Daarbij moet Westerman beseffen waardoor de graanprijzen stijgen. Voor een groot deel is dat te danken aan de vraag naar biobrandstoffen.

Wieringermeerse tarwe, toch al bestemd voor veevoer, zal steeds meer als bio-ethanol in (buitenlandse) auto’s verdwijnen. Brandstofgewassen concurreren met voedselgewassen. Leve de akkerbouw, maar met ons dagelijks brood heeft die akkerbouw weinig meer te maken.

Of je nou land nou in- of ontpoldert; verandering roept altijd weerstand op. Of het nieuwe Wieringermeertje ons zal bevallen, is de vraag. Of de 2000 woningen verkocht worden, moeten we ook afwachten. Het is een experiment, in de ondernemende geest van de droogleggende ingenieurs. In Nederland hebben we nog vrijwel geen ervaring met aan het water teruggegeven grond. In Frankrijk hebben ze dat wel. In de provincie Champagne liet men in een noodlijdend, achtergebleven akkergebied een vallei vollopen met water uit de Marne. Bijna 5000 hectare water. Nu overwinteren daar tienduizenden kraanvogels en kun je er een zeilbootje huren. Er is kleinschalig toerisme van vogelaars en watersporters. Ik sprak er verschillende boeren, ze zijn blij met de plassen. Ze zijn zelfs blij met de kraanvogels die de graan- en bietenresten van hun land snoepen. Op elke hoeve worden chambres d’hôtes verhuurd. Misschien waren de akkerbouwers zonder die plassen al vertrokken.

,,De bevlogenheid waarmee het blank zetten van polders wordt gepropageerd doet denken aan de overijverige landbouwtechnocraten van weleer”, vindt Westerman. Zelf ben ik geen bevlogen voorstander van akkers onder water zetten. Tegen de Blauwe Stad in Oost-Groningen heb ik bedenkingen, maar de bezwaren die ik van akkerbouwers hoorde waren altijd van sentimentele aard. Behalve muggen en moddervoeten waren er geen bezwaren op rationele argumenten. Als behoudzuchtig mens deel ik de sentimentele overwegingen van de akkerbouwer. Ik houd ook van glooiende tarwevelden. Ik zie liever een fraai akkerland met brede akkerranden voor akkervogels dan een meertje met villa’s en riet. Als Westerman zou pleiten voor rendabele akkerbouw met natuurlijke akkerranden, zou ik meedoen. Zulk akkerland verdient bescherming. Maar hij zal braak gelegde akkerranden wel net zo decadent vinden als blank gezette akkers. Hij vindt: „Je kunt namelijk ook besluiten om de dijk op te hogen, een goed gemaal neer te zetten en je mooie landbouwgrond te behouden.” Wie doet er nou denken aan de overijverige landbouwtechnocraten van weleer?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden