Wielrenners rotzooien nog altijd

Het nieuwste rapport over doping in de wielersport had veel beter kunnen zijn. Vooral in de analyse van de huidige situatie schiet het tekort.

Het internationale profwielrennen staat er nog steeds niet al te best voor, hoewel het erger is geweest. Dat is een van de conclusies van de Cycling Independent Reform Commission (CIRC), een in opdracht van de internationale wielerbond UCI samengestelde onafhankelijke hervormingscommissie. In de nacht van zondag op maandag maakte de UCI haar ruim 200 pagina's tellende rapport openbaar.

Conclusie na lezing: niet slecht, maar het had beter gekund. Dat de huidige voorzitter Brian Cookson zegt 'geschokt te zijn' na het tot zich nemen van de bevindingen, wekt bevreemding. Zoveel nieuws staat er namelijk niet in het document. Je kunt je ook afvragen onder welke steen de voorzitter zich heeft opgehouden de voorbije jaren.

Belangrijkste punt uit het rapport is de vaststelling dat dopingmisbruik niet door sportbonden alleen aangepakt kan worden. De commissie stelt terecht voor misbruik meer te criminaliseren, verdachte renners ook 's nachts van hun bed te lichten om controles uit te voeren, maar dat het vooral van belang is samenwerking te gaan zoeken met opsporingsdiensten van overheden, zoals de FBI in Amerika of Interpol en Europol. Het is nu ook duidelijk dat deze commissie door heeft dat alle grote dopingzaken die tot dusver aan het licht zijn gekomen pas serieus openbraken toen overheidsinstanties met verregaande opsporingsbevoegdheden zich gingen mengen in het onderzoek.

Dat is ook om een andere reden hard nodig, want het rapport is vernietigend over het recente verleden van haar eigen opdrachtgever, de internationale wielerbond UCI. Dat is een tamelijk lakse sportbond, met lang aan het roer te machtige, despoot-achtige voorzitters die topatleten beschermden, zaakjes bezoedelden en klokkenluiders en betrapte atleten besmeurden die hun ervaringen openbaar maakten. Ze vertrapten renners, maakten ze zwart, ze schoven opmerkingen van tafel en weerhielden anderen ervan hun mond open te doen. De UCI zag lange tijd het jagen op dopinggebruikers als een heksenjacht die slecht was voor het imago van de sport.

De bond en haar corrupte bestuurders waren vooral gericht op de popularisering en mondialisering van de wielersport (en konden daar de Amerikaanse ster Lance Armstrong prima voor gebruiken - de UCI beschermde Armstrong bovenmatig), maar toen Armstrong in het najaar van 2012 ontmaskerd werd als een notoire gebruiker, intrigant en spil in het dopingweb van zijn ploeg US Postal, reageerde de UCI 'passief, inadequaat en oenig'. Het rapport stelt dat dit soort bestuurders, als de Nederlander Hein Verbruggen, de geloofwaardigheid van de wielersport ondermijnden.

De UCI claimde bovendien lange tijd, stelt het rapport, dat dopingmisbruik, vooral 'verbazingwekkend gedrag was van een paar individuele renners en geen epidemie of een structureel probleem van de sport'. Niets was minder waar, weten we al lange tijd. Daar hadden we dit rapport niet voor hoeven lezen, die conclusie trok iedereen al die de moeite had genomen de autobiografie van Tyler Hamilton ('The Secret Race') te lezen, of het USADA-rapport dat Lance Armstrong ten val bracht, óf het nihilistische boek van de Deense dopinggebruiker Michael Rasmussen.

Over de situatie nu is het rapport helaas een stuk minder uitgesproken. Ze rept van een gestage verbetering en er is, stelt CIRC, de voorbije tien jaar een groeiende bereidwilligheid om te verbeteren. Daarnaast, zegt CIRC, is de onderlinge zwijgcode, de omerta, lekgeprikt. Volgens het rapport door onderling wantrouwen bij de renners en onwetenheid.

Dopinggebruik komt weliswaar nog wel voor, in kleinere hoeveelheden (micro-doseringen) en er wordt nog genoeg gerommeld met cortisonen, zware pijnstillers, tranquillizers, viagra, antidepressiva, middelen uit de paardenhandel, oxazepam en via internet uit China verkregen designerdrugs en andere onontwikkelde medicijnen die het dierproefstadium nog niet voorbij zijn, maar er zou geen sprake meer zijn van georganiseerde dopingpraktijken. De renners zouden alleen handelen, buiten de ploegen om.

Spijtig dat het nergens goed gestaafd wordt. En beschouw je de voorbije wielerseizoenen, dan zijn er nog zat renners die gesnapt worden. Afgelopen jaar vijf atleten bij de Kazachse formatie Astana bijvoorbeeld, het team van Tour de France-winnaar Vincenzo Nibali. De ploeg ligt nu nog onder de loep omdat men twijfelt of de oplegde maatregelen om verder misbruik te voorkomen wel op de juiste manier zijn geïmplementeerd. Is dat niet zo, dan dreigt een inneming van de licentie en mag de ploeg niet in de grote koersen starten.

Het is trouwens niet vreemd dat de analyse van het nu mager is. De commissie heeft vooral met oud-renners gesproken.

Lance en de wielerbond

Lance Armstrong had de internationale wielerbond UCI lang in de houdgreep. Omdat de bestuurders de sport wilden mondialiseren, konden ze de Amerikaan prima gebruiken. De Texaan was onoverwinnelijk in de Ronde van Frankrijk en alles wat hij uitvrat werd zo'n beetje met de mantel der liefde bedekt, blijkt uit het CIRC-rapport. De voorzitters 'faalden in het onderhouden van een meer afstandelijke relatie'. Dat was meer prudent geweest, schrijft CIRC, gezien zijn status en de verdenkingen van dopinggebruik.

Niets van dat alles. Oud-voorzitters vroegen om Nike-horloges voor familieleden of vroegen of Armstrong sponsors wilden aanreiken voor evenementen.

Het bontst maakte Pat McQuaid het. De Ier kneep een oogje toe toen Armstrong in 2009 een comeback wilde maken en niet zoals hoort een half jaar voor de eerste wedstrijd al beschikbaar was geweest voor dopingcontroleurs. Als tegenprestatie voor het buigen der regels verlangde McQuaid dat Armstrong zou meedoen aan de Ronde van Ierland, opgezet door vrienden van McQuaid.

Dat deed Armstrong. Maar op 23 augustus 2009 stapte hij af in derde etappe, op weg naar Cork.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden