wielrennen afscheid ullrich / Een levensgenieter die kon vechten

De nasleep van de Spaanse dopingaffaire bracht Jan Ullrich (33) tot het besluit zijn bewogen loopbaan te beëindigen.

„Ik was geen gewenst kind”, is de openingszin van zijn autobiografie ’Alles of niets’ uit 2004. Hij kwam in 1973 ter wereld in Rostock, waar hij op een kleine zolderetage werd grootgebracht door zijn moeder, een jonge studente. Zijn vader, een alcoholist, verdween al vroeg uit zijn leven. Toch kende Ullrich een gelukkige jeugd in de DDR, waar zijn talent niet onopgemerkt bleef.

Gisteren zaten alle mensen die aan de wieg stonden van zijn carrière op de eerste rij in een vol zaaltje van Hotel Intercontinental in Hamburg: moeder Marianne, zijn eerste trainer Peter Sager en zijn opleider Peter Becker. Alleen zij applaudisseerden toen de in een zwart pak en witte blouse geklede hoofdrolspeler, voor een galerij met beelden en souvenirs uit zijn gloriejaren, bekendmaakte dat hij nooit meer als profrenner zal fietsen. Hij deed het voorkomen alsof hij een andere keuze had gehad. Zeven ploegen wilden hem hebben, maar voorlopig krijgt hij toch geen licentie.

Zijn besluit moet een bevrijding zijn. Ooit bood de fiets hem een ontsnapping. Op het zadel voelde hij zich niet verlegen, maar zelfbewust, strijdbaar en ambitieus. Veel later, toen hij dankzij dat talent de eerste Duitse Tourwinnaar was geworden, had hij moeite met zijn leven als het troetelkind van Duitsland. Hij was zelfs populairder dan Boris Becker en Michael Schumacher.

De held zelf zat gevangen in zijn status. Genadeloos ondervond hij sinds 30 juni 2006 de keerzijde van zijn bekendheid, toen via de Spaanse justitie uitlekte dat hij banden had met dopingarts Eufemiano Fuentes. De verdenking was genoeg voor zijn spectaculaire val. Hij mocht niet starten in de Tour en werd ontslagen bij T-Mobile. Zowel de bond in Zwitserland – waar hij woont – als de Duitse justitie wil hem vervolgen wegens fraude. Hij voelt zich behandeld als ’een zware crimineel’.

Niet alleen door de afloop zal er aan zijn loopbaan altijd een tragiek blijven kleven. Hij zal herinnerd blijven als het begenadigd coureur die fenomenaal kon tijdrijden, krachtig tegen hellingen stampte en kon vechten en afzien. Maar hij zal ook herinnerd blijven als de man die door een gebrek aan professionaliteit zijn talent niet ten volle benutte. Hij gaf eerlijk toe niet twaalf maanden per jaar voor zijn zware vak te kunnen leven. Hij hield van rode Franse wijn, chocolade en zelfs een sigaar. Wonderbaarlijk snel stelde hij meestal orde op zaken, maar meestal was het net niet genoeg om zijn tegenpool, de extreem toegewijde Lance Armstrong, te verslaan. Vijf keer werd hij tweede in de Tour.

Als mens was hij niet opgewassen tegen zijn status. Hij liet zich omringen met mensen die hij al lang kende en vertrouwde. Een ex-autohandelaar bleef zijn manager, de omstreden Belg Rudy Pevenage zijn steun en toeverlaat. Dat werd ook zijn val. Ullrich stond in de administratie van Fuentes vermeld als ’de zoon van Rudicio (Pevenage, red.)’. Gisteren miste Ullrich de kans voor open doel. Hij had kunnen verklaren dat hij wat doping betreft niet beter of slechter was dan de rest. Maar misschien bedoelde hij dat toen hij zei dat hij niemand bedrogen had.

Ullrich was een levensgenieter die toevallig geboren werd met een grenzeloos atletisch vermogen. Daarmee liet hij als 22-jarige de wielerwereld al versteld staan. Hij won als debutant de laatste tijdrit in de Tour, een jaar later won hij de ronde met negen minuten voorsprong. Hoewel zijn seizoen nooit langer dan een paar maanden duurde, blijft zijn erelijst indrukwekkend. Bijna al zijn 64 profzeges zijn van hoog niveau. Zijn prestaties, en vooral zijn Tourzege van 1997, zorgden voor een grote populariteit van het wielrennen in Duitsland. Er kwamen grote wedstrijden en grote ploegen. Ullrich voelt zich daarom juist daar in de steek gelaten.

Maar hij wil niet verbitterd of gefrustreerd door het leven gaan. ,,Ik spring niet van de brug’’, zei hij in Hamburg. Hij gaat genieten van zijn vrouw, kind, bankrekening en wordt medewerker van het kleine Oostenrijkse Team Volksbank. ,,Ik kan niet leven zonder wielrennen, het is mijn passie, mijn leven.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden