Wielerwereld reageert traag op onthullingen

Bekentenissen blijven uit na verhalen over systematische doping binnen Raboploeg

Nog altijd wacht de wielrennerij op het losschietende rotsblok dat een lawine van bekentenissen veroorzaakt, en daarmee de weg vrijmaakt naar een schone(re) sport. Nu zelfs de opzienbarende ontmaskering van Lance Armstrong daartoe niet heeft geleid, is het de vraag of het er wel van zal komen.

Armstrong houdt de kaken op elkaar met dezelfde volharding waarmee hij als een dictator zijn ploeg leidde naar zeven zeges in de Tour de France. The Boss van het rijwiel houdt zich schuil, er is te veel over om te verliezen. Dat geldt ook voor anderen, zeker zij die nog werkzaam zijn in de sport.

Men blijft elkaar aankijken. Als er al bekentenissen zijn, gaan ze over de periode van vóór 2004, waarvan de overtredingen zijn verjaard, en bovendien onder zware justitiële druk. Waar van vrijwilligheid sprake is, zijn ontboezemingen vooral anoniem.

Zoals afgelopen week, nadat NRC Handelsblad uit de niet-geanonimiseerde versie van het onthullende Usada-rapport concludeerde dat in de Rabo-wielerploeg sprake is geweest van systematische doping. Ineens duiken ze overal in de media op, renners die anoniem bekennen en op anderen wijzen. "'Ga er maar vanuit dat negentig procent van het peloton epo gebruikte", was er zo een.

Even leek er zelfs nieuws. Nederlands grootste renner uit het epo-tijdperk, Michael Boogerd, leek te bezwijken met een indirecte bekentenis. "Ga eerst maar eens bij mijn ploeggenoten langs, want als ik hier als enige ga zeggen wat ik allemaal weet, ben ik straks de kop-van-jut", zo werd hij overal geciteerd.

In werkelijkheid was de uitspraak van een NOS-verslaggever die een lang gesprek had gevoerd met Boogerd en hem min of meer citeerde. In dat gesprek was de renner blijven vasthouden aan zijn onschuld.

Nieuwe dijkdoorbraken worden verwacht als een tweede Usada-rapport op tafel ligt en een onderzoek van de Italiaanse justitie is afgerond. En dan is er nog de antidopingcommissie van de Nederlandse wielerbond KNWU die duidelijkheid wil verschaffen. Maar hoe, als renners, ploegleiders en managers niet verplicht zijn over hun dopingverleden te praten? Elk machtsmiddel ontbreekt om de decennia oude omerta te kraken.

De gevolgen van het uit de school klappen zijn bovendien bekend, nu een deel van de wielerwereld pleit voor zero tolerance. Want kunnen oud-dopingzondaars in het zoveelste 'nieuwe wielrennen' wel geloofwaardig functioneren? De Britse Sky-ploeg vindt van niet en hield grote schoonmaak. Levi Leipheimer werd ontslagen wegens zijn getuigenis bij het Usada.

Travis Tygart mag als directeur van Usada in zijn onderzoeken meedogenloos zijn, hij vindt dit niet de goede weg. Zo wordt geen basis van vertrouwen geschapen. Het verbaast hem daarom niets dat weinigen zich scharen achter de renners die de waarheid vertelden. "Dat ontslag van Leipheimer, dàt is de omerta", zei hij deze week in de Volkskrant. "Als de sport al trachtte een stap vooruit te zetten, werd met die beslissing honderd stappen achteruit gedaan."

Tygart vind dat voormalige overtreders niet hun bestaansrecht mag worden ontnomen. Spijtoptanten krijgen 'korting' op hun straf, met amnestie gaat het Wada echter niet akkoord. Daarom verwacht ook Herman Ram, directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit, niet ineens stroom van bekentenissen.

Hij signaleert onder de huidige druk wel een verschuiving, "van hard ontkennen naar wat ruimte laten". Ram heeft de geanonimiseerde versie van het onthullende Usada-rapport in bezit en kent dus de namen die daarin worden genoemd. Die renners worden uitgenodigd voor gesprekken in de anonimiteit, al zullen eventuele (bij volledige medewerking mildere) straffen wel in de openbaarheid komen. Steeds meer renners zijn daartoe bereid.

Er is volgens Ram een stok achter de deur, zo gaf hij tegen NOS-radio aan: "Als men niet meewerkt, is het een kwestie van tijd. Er komt een moment dat we zoveel informatie hebben dat we naar de tuchtcommissie stappen. Dan is het niet vrijwillig meer."

Over een termijn waarop de Dopingautoriteit de wielersport kan 'verlossen van de molensteen om de nek' is Ram voorzichtig. "Dat kan een paar maanden, maar ook jaren zijn." De gevestigde wielercultuur is zelfs met de val van de grootste dictator niet zomaar weg te poetsen, zoals even de hoop was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden