Wiebes maakt einde aan bijzondere vrijheden Belastingdienst

Staatssecretaris Eric Wiebes, hier in de Tweede Kamer.Beeld ANP

Er komt een einde aan de vrijheden van de Belastingdienst, dat een speciale status had binnen het ministerie van financiën. Staatssecretaris Eric Wiebes stelt de dienst onder curatele.

Wat betekent dat, onder curatele stellen?
Dat de Belastingdienst niet meer zelf over haar eigen financiën gaat. De Raad van Bestuur, het hoogste leidinggevende orgaan, wordt vervangen door een directoraat-generaal, zoals gebruikelijk is bij ambtelijke diensten. Verder gaat een 'commissie van wijzen' onderzoeken hoe besluiten worden genomen bij de Belastingdienst. In december moet de commissie al met aanbevelingen komen. Ook gaat een topambtenaar aan de slag om de fiscus sneller onder het ministerie van financiën te laten vallen.

Waarom kiest de staatssecretaris voor zo'n rigoureuze maatregel?

Dat heeft alles te maken met de reorganisatie bij de Belastingdienst. De leidinggevenden knutselden een vertrekregeling in elkaar die veel duurder uitpakte dan verwacht. Dat kwam omdat veel meer mensen zich aanmeldden voor de regeling. Volgens het plan zouden 4800 mensen moeten afvloeien. Dat worden er naar verwachting tussen de 5200 en 5800. De vertrekregeling kost uiteindelijk zeventig miljoen euro meer dan begroot. Er dreigde zelfs een overschrijding van 638 miljoen.

Ernstig, zo'n misrekening. Maar is dat de enige reden om de hele dienst haar autonomie te ontnemen?
Nee, het gaat ook om de bestuurlijke cultuur binnen de Belastingdienst. De top gaat veel te veel haar eigen gang. Zo zijn bewindslieden als Wiebes bij de besluitvorming rond de vertrekregeling 'voor een voldongen feit geplaatst'. Bij de Belastingdienst is 'teveel vertrouwd op informele contacten in een kleine kring', schrijft Wiebes aan de Kamer.

Hoe zit het nu met de boete die de Belastingdienst zichzelf moet opleggen?
De boete is een zogeheten VUT-boete. Deze moet de Belastingdienst opleggen als een organisatie een vertrekregeling verandert in een soort vroegpensioen. Dat gebeurt als veel ouderen gebruik maken van een vertrekregeling zodat zij tot hun pensionering niet meer hoeven te werken. Dat is precies wat er onlangs bij de Belastingdienst gebeurde: van de 5200 tot 5800 mensen die vertrekken zijn er 1250 ambtenaren van 64 jaar en ouder. Hun vertrekpremie kan oplopen tot een jaarsalaris.

De belastinginspecteur moet daarom de Belastingdienst een boete opleggen van 99 miljoen euro. Dat bedrag komt nog eens bovenop de kostenoverschrijding die er toch al was. Aan de andere kant ontvangt de Belastingdienst natuurlijk ook 99 miljoen, maar dat geld komt in een ander potje terecht.

En Wiebes?
Die krijgt steeds meer kritiek. Oppositiepartijen nemen geen genoegen met de manier waarop hij tot nu toe omging met de misstanden bij de Belastingdienst. Morgen buigt de Kamer zich over de kwestie.

"Pas nadat de Tweede Kamer de problemen ontdekt, zet de baas van de Belastingdienst, Wiebes zelf dus, de Belastingdienst onder curatele,", zegt CDA'er Pieter Omtzigt.

De grootste oppositiepartij, de SP, zegt het vertrouwen in Wiebes te verliezen. "De belastingbetaler betaalt netjes belasting. VVD-bewindspersoon Wiebes maakt er een bende van. Geld is nu weg. Hoe geloofwaardig ben je dan?'', twittert SP-Kamerlid Farshad Bashir. De voorganger van Wiebes, Frans Weekers, struikelde over problemen bij de fiscus.

Kritiek
De oppositiepartijen hebben grote kritiek op staatssecretaris Wiebes. CDA'er Pieter Omzigt is duidelijk: "Pas nadat de Tweede Kamer de problemen ontdekt, zet de baas van de Belastingdienst, Wiebes zelf dus, de Belastingdienst onder curatele.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden