Wie zit er nou achter de moord op Boris Nemtsov?

Russen houden borden op van oppositieleider Boris Nemtsov tijdens een herdenking. Beeld anp
Russen houden borden op van oppositieleider Boris Nemtsov tijdens een herdenking.Beeld anp

Twee weken geleden werd de Russische oppositieleider Boris Nemtsov doodgeschoten voor het Kremlin, misschien wel de zwaarst bewaakte plek ter wereld. Toch dook er slechts één wazige video op waarop de daders van de moord te zien waren. Dit weekend zijn vijf verdachten opgepakt. Zijn de daders hiermee gevonden of is de moord een politieke zet van de Russische regering?

Gabriella Codonesu

Op vrijdag 28 februari wordt oppositieleider Boris Nemtsov vlak voor de muren van het Kremlin neergeschoten. Volgens ooggetuigen springen er die avond 'enkele personen' uit een auto en vuren vervolgens kogels af op Nemtsov. Nemtsov zou minstens vier keer zijn geraakt en is op slag dood.

Nemtsov had een paar uur voor de aanslag nog via de radio opgeroepen tot deelname aan een demonstratie tegen Poetin, gepland voor zondag. De demonstratie moest zich keren tegen het Russische militaire ingrijpen in Oekraïne.

Volgens de dochter van Nemtsov zit de Russische regering achter zijn dood. Beeld epa
Volgens de dochter van Nemtsov zit de Russische regering achter zijn dood.Beeld epa

Russische regering
Al vlug worden beschuldigingen gelegd bij de Russische regering. Bekend Poetin-criticus Aleksej Navalny schrijft op zijn website dat Nemtsov is vermoord door de geheime diensten, of door een organisatie die het vuile werk voor de regering opknapt: "Op bevel van de politieke elite van dit land, Vladimir Poetin inbegrepen." Ook Nemtsov's dochter beschuldigt de regering: "Hij werd omgebracht omdat hij tegen het Kremlin was. Dat is duidelijk."

Oppositieactivist Dimitri Nekrasov zegt eveneens na afloop van Nemtsov's begrafenis dat bepaalde fracties in het Kremlin baat hebben bij zijn dood: "De mensen die geen liberale democratie willen, die geen normale relaties met het buitenland voorstaan, en die absoluut nooit met een echte oppositie te maken willen hebben."

Zwaarst bewaakte plek op aarde
De moord op Nemtsov vond vlakbij het Kremlin plaats, zo ongeveer de meest beveiligde plek op aarde. Toch duikt er pas een week na de moord één enkele video op waarop de daders mogelijk te zien zijn. De video is opgenomen door een voorbijganger, die met zijn auto de plaats delict kort na de schietpartij filmde. In Rusland is het voor elke automobilist verplicht om een camera op de auto te hebben.

Op de video is een witte auto en een busje op de plaats delict te zien. Het busje wordt later geïdentificeerd als een 'voertuig van een interne bewakingsdienst' die onder andere diensten verleent voor het Russische ministerie van financiën, aldus het Russische persbureau TASS. Dit versterkt het idee dat de Russische overheid iets met de moord te maken had.

Moslimterroristen
Afgelopen weekend kwam de Russische regering echter met een heel andere verklaring. Radicale moslims zouden Nemtsov hebben vermoord, omdat hij zijn steun had uitgesproken voor het Franse satirische blad Charlie Hebdo, waar 7 januari twaalf mensen om het leven kwamen na een aanslag. Hij zou zich in zijn uitspraken negatief hebben uitgelaten over moslims.

Vijf Tsjetsjeense verdachten worden gearresteerd. Een van de vijf verdachten, Zaoer Dadajev, zou volgens de Russische staatstelevisie inmiddels hebben bekend. De andere hoofdverdachte, Anzor Goebasjev, ontkent alle betrokkenheid bij de dood van Nemtsov. De overige drie verdachten, onder wie Goebasjev's broer, zouden voornamelijk het werk hebben gedaan om de moord te organiseren.

Drie van de vijf verdachten van de moord op Nemtsov zitten achter tralies op een bank in de rechtszaal. Beeld ap
Drie van de vijf verdachten van de moord op Nemtsov zitten achter tralies op een bank in de rechtszaal.Beeld ap

Instagram
Ook de Tsjetsjeense leider Ramzan Kadirov, een bondgenoot van het Kremlin, bevestigt dit weekend op Instagram dat de moslims een complot tegen Nemtsov hadden beraamd. Kadirov noemt verdachte Dadajev een toegewijd moslim die 'zeer geschokt' was door de publicatie van cartoons van de profeet Mohammed door Charlie Hebdo.

Zaoer Dadajev werkte jarenlang bij de Tsjetsjeense politie. Kadirov zei vandaag dat hij laat onderzoeken waarom Dadajev de politiemacht had verlaten en hoe hij zich gedroeg in de periode direct voor zijn vertrek.

Meer twijfelachtige veroordelingen
Toch komt de dood van Nemtsov de Russische regering niet slecht uit. Boris Nemtsov was een van de bekendste en meest uitgesproken critici van president Vladimir Poetin. Hij sprak zich jaren fel uit tegen de president en de regering en leek onvermoeibaar in zijn strijd.

Rusland heeft daarnaast nogal een reputatie op het gebied van onopgeloste politieke moorden en twijfelachtige veroordelingen. Zo werd eerdergenoemde Poetin-criticus Navalny huisarrest opgelegd omdat hij geld zou hebben verduisterd van het Franse cosmeticabedrijf Yves Rocher. De oppositie noemde zijn veroordeling echter ook politiek gemotiveerd.

De oppositie-activist Alexei Navalny tijdens zijn proces in februari. Beeld epa
De oppositie-activist Alexei Navalny tijdens zijn proces in februari.Beeld epa

'Slechte reclame voor Poetin'
Correspondent Geert Groot Koerkamp betwijfelt of het Kremlin daadwerkelijk achter de moord op Nemtsov zit: "Ook veel critici van Poetin zeggen dat het niet waarschijnlijk is dat hij of het Kremlin opdracht heeft gegeven tot deze moord. Dit is zo geruchtmakend en zo dichtbij het Kremlin. Het is slechte reclame voor Poetin en ook nog eens op een slecht moment," liet Koerkamp eerder weten.

Een groot deel van de oppositie heeft echter laten weten dat het niet zal rusten totdat er een duidelijke aanzetter van de moord wordt aangewezen en niet alleen de mensen die de moord hebben uitgevoerd. De mede-oprichter van Nemtsov's oppositiepartij, Ilya Yashin, liet gisteren weten dat hij er weinig vertrouwen in heeft dat de daadwerkelijke dader gevonden wordt. "Degene die de trekker heeft overgehaald zal de schuld krijgen. Maar de mensen die opdracht gaven voor de moord gaan vrijuit," aldus Yashin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden