Wie zijn de 40.000 mensen die jaarlijks vermist raken?

Beeld Foto's van politie.nl/vermist

Jaarlijks raken 40.000 mensen zoek in Nederland, voor kortere of langere tijd. Hun zaken komen terecht in Zoetermeer, bij het landelijk bureau vermiste personen van de politie, of bij de specialist vermiste personen in hun regio. Sinds kort hebben alle eenheden van de nationale politie zo'n speciale coördinator voor vermissingszaken.

Lang niet alle vermissingen trekken zoveel aandacht als die van, bijvoorbeeld, Lisanne Froon en Kris Kremers dit jaar in Panama. Op de politiewebsite met vermisten verschijnen jaarlijks zo'n zeshonderd nieuwe namen en gezichten, veelal in relatieve stilte.

De politie gaat er niet bij elke vermissing vol in, vertelt Irma Schijf, teamleider bij het landelijk bureau vermiste personen. "De meldingen waarbij dat nodig is moet je eruit halen. Als iemand niet op school of op het werk verschijnt, is dat raar. Tenzij het iemand is die regelmatig wegblijft; dan is zijn afwezigheid minder alarmerend."

"Wij nemen wel iedere vermissing serieus", zegt Bob Willemsen, specialist vermiste personen in Limburg. "Want het kan verkeerd gaan. Een meisje kan twintig keer zijn weggelopen, maar de eenentwintigste keer onder dwang van een vriendje in een hotel zitten om voor hem geld te verdienen."

Als er geen aanwijzingen zijn voor levensgevaar, zijn de mogelijkheden voor de politie beperkt. Een telefoon natrekken mag niet. Een zaak komt pas bij de recherche terecht als er sprake lijkt van een misdrijf. Een vermiste wordt wel meteen 'gesignaleerd', zodat agenten in het hele land naar hem of haar kunnen uitkijken. De politie kan via burgernet een sms laten uitgaan in een bepaald gebied. En ten slotte kan een vermissing op politie.nl komen te staan, als de familie dat wil.

Dat laatste doet Schijf niet te snel. "Want stel dat iemand weer opduikt, en twee jaar later solliciteert. En dat de baas dan via Google terugvindt dat die iemand 'in verwarde toestand het huis heeft verlaten'." De beschrijvingen op politie.nl zijn daarom zo sec mogelijk.

Wie zijn die 40.000 vermisten? Je kunt vijf categorieën onderscheiden.

1. Even kwijt
Het aantal demente ouderen dat wordt vermist neemt de laatste jaren toe, zegt Schijf. "In 70 procent van die gevallen blijkt dat iemand gewoon nog ergens in het tehuis is, op een andere kamer of in een bezemkast. Tegenwoordig doorzoeken we eerst goed het tehuis voordat we veel politiecapaciteit optrommelen", zegt Schijf.

Ook kinderen die kwijt zijn blijken vaak ergens in huis in slaap gevallen, of aan het spelen bij een vriendje. "Ouders roepen dan al snel om een Amber-alert", zegt Schijf. De Limburgse specialist Bob Willemsen: "We gaan eerst in het kleine kringetje kijken waar iemand vaker komt. En dat breiden we langzaam uit."

Schijf: "80 procent van die vermisten vinden we binnen 48 uur terug."

Beeld Foto's van politie.nl/vermist

2. Weggelopen en tevreden
"Zijn vrouw wist het niet, maar bij het buurtonderzoek bleek dat meneer best eens in Canada zou kunnen zitten", vertelt Willemsen over een zaak die hij meemaakte. "Dat bleek het geval." Schijf vertelt over een vrouw die recent bevallen was en met haar baby verdween. Haar vriendinnen zaten flink in de rats; volgens hen had ze een postnatale depressie. "Later bleek dat ze alleen het gezeur van die vriendinnen beu was", vertelt Schijf. En een vermist jong stel bleek te genieten van een roadtrip in Frankrijk. "Wij willen echt zeker weten dat iemand vrijwillig vermist is. Een vrijwillig vermiste moet zich legitimeren op een politiebureau. Zolang dat niet gebeurd is, blijft iemand voor ons vermist", zegt Schijf.

3. Psychische problemen
Vaak hebben vermisten psychische problemen. Je kunt het zien aan het aantal meldingen van vermissing afkomstig van instellingen, zegt Schijf. "Dat is bijna de helft van het totaal." Dit zijn mensen met psychische problemen en gedragsstoornissen. "In Nederland zitten de gesloten instellingen redelijk vol. Daardoor komen mensen die in een gesloten instelling thuishoren soms in een halfopen instelling terecht. We verbazen ons over de vrijheid die mensen met bepaalde kenmerken in sommige gevallen toch nog hebben", zegt Schijf.

Ook mensen die niet door een instelling maar door hun familie als vermist worden opgegeven, kampen vaak met een probleem, denkt Schijf. "Niemand raakt voor de lol vermist. Er gaat altijd iets aan vooraf. Of het nu gaat om psychische of financiële druk, overspannenheid, misbruik, geweld of suïcidaal gedrag."

4. Slachtoffers van een misdrijf
"Mensen die vermoord blijken te zijn, dat is maar een heel klein deel. Op de vingers van één hand te tellen", zegt Schijf.

"Je moet er voelsprieten voor hebben, en die zaken eruit pikken waar iets geks mee is", zegt Willemsen. "Als iemand al twee weken vermist is, en een partner komt dan pas aangifte doen, is dat heel raar. Dan stellen we vragen."

Ook ontvoeringen vallen in deze categorie. Ontvoering van kinderen door één van de ouders bijvoorbeeld. "Dat komt helaas steeds vaker voor", zegt Schijf.

5. Raadselachtig verdwenen
Onder de 40.000 mensen die jaarlijks als vermist worden opgegeven, zijn er 25 die niet binnen een jaar terugkomen. De meesten van die 25 worden ook later niet meer teruggevonden. Wat voor mensen dat zijn?

"Meisjes, vrouwen, jongens, mannen, Nederlanders en illegale vreemdelingen", zegt Willemsen. "Er zit van alles bij." Over het algemeen zijn dit juist geen mensen die verdwijnen uit een instelling voor mensen met psychische problemen. Ze worden meestal door hun familie als vermist opgegeven.

De zaak Tanja Groen bijvoorbeeld houdt Willemsen nog steeds bezig. "Een eerstejaars studente, in de introductieweek de straat uit gefietst en nergens meer gezien. Ze is al ruim twintig jaar weg." Nog steeds komen af en toe tips binnen over de zaak. Er zijn geen concrete aanwijzingen voor een misdrijf, maar Groen is nog altijd zoek.

Willemsen: "Het was mijn eerste zaak. Ik heb gezegd dat ik pas stop als die is opgelost."

'Ik ben aan het wandelen'

Slechts één dag werkt Bert Snijder (dan 37) in zijn nieuwe baan als magazijnbeheerder in Berkel en Rodenrijs: op 13 april 1995. Tien dagen later spreekt hij een laatste keer met zijn moeder. Het is bijzonder dat hij zelf belt. Hij vertelt niet dat hij met werken is gestopt.

Bert vertrekt met een paar broeken en T-shirts, zijn paspoort, een stapel girocheques en zijn donorcodicil. In de Apple-computer in zijn kleine vrijgezellenhuis staat een screensaver klaar. 'Ik ben aan het wandelen in Europa, kom niet meer terug in deze woning, verkoop alles maar en gebruik het geld om mijn schulden te betalen.'

Zijn zus Betsie Wessels-Snijder (60) snapt nu, twintig jaar later, nog steeds niet wat Bert bezielde. "Zomaar vertrekken. Het past niet bij Bert."

Populair
Bert groeit op met zijn ouders en zus in Groenlo. Hij doet mavo, en gaat daarna bij de marine om wat van de wereld te zien. Hij droomt ervan mee te mogen naar Aruba. Op zijn rechteronderarm laat hij een roos tatoeëren. Hij heeft een snorretje en een lange bos krullend, donkerblond haar.

De schuchtere Bert voelt zich prima op zijn plek tussen de manschappen. Alleen met leidinggevenden heeft hij wat moeite. Hij volgt interne opleidingen en schopt het tot 'marinier der 1e klasse van de logistieke dienst'. Helaas, de wereld krijgt hij niet te zien. Exotischer dan Valkenburg, Amsterdam en Den Helder wordt het niet.

Vriendinnetjes heeft Bert niet, voor zover zus Betsie weet. Ja, een meisje op de middelbare school: de dochter van een rijke fabrikant. Dat loopt mis, want hij is protestant en zij katholiek. Maar op het werk is Bert populair, ook later als magazijnbeheerder bij een computerzaak. Hij is niet het type dat meteen vrienden maakt. Maar bij wie hem kent, kan Bert niet stuk.

Hij trekt zich ieders lot aan, en maakt zich zorgen over het milieu en de ellende in de wereld. Bert adopteert een kindje via Foster Parents Plan, wordt actief voor Milieudefensie en geeft grif aan goede doelen. Hij is gek op de kinderen van zijn zus. Als de familie bij elkaar komt bij de moeder van Bert en Betsie zorgt oom Bert voor chips en surprise-eieren. Hij geeft beide kinderen een Game Boy.

Levensgenieter
Bert woont inmiddels in Gouda. Hij is wat aangekomen en hij heeft een baardje. Zijn lange haar heeft plaatsgemaakt voor een nette scheiding. Wel draagt hij nog steeds die bril met grote glazen in een dun montuur. Hij is een levensgenieter, hij drinkt graag wijn. "En hij was gek op de Griek", zegt Betsie. "Daar nam hij ons graag mee naartoe."

Het valt Bert zwaar dat de faculteit geneeskunde van de Universiteit van Amsterdam, waar hij dan werkt, in 1995 moet reorganiseren. 'Om teleurstellingen te voorkomen ben ik zelf bezig een andere baan te vinden', schrijft hij in zijn sollicitatie aan het bedrijf in Berkel en Rodenrijs. Hij wordt aangenomen als magazijnbeheerder, maar moet eerst een tijdje als vertegenwoordiger op pad. Dat is Bert waarschijnlijk slecht bevallen, denkt Betsie. "Het is niet zo'n rappe prater."

Bert is toe aan vakantie, zegt hij tegen zijn moeder. Hij heeft het vaker gehad over een wereldreis, maar zijn moeder probeert dat uit zijn hoofd te praten.

Portemonnee
Op 8 mei 1995 haalt Bert girokaarten in het grenswisselkantoor in Amsterdam. Op 16 mei rekent hij nog af bij een slijter in Gouda, waar hij dan al een maand niet is gezien. Daarna zijn er betalingen in België, Luxemburg en Frankrijk. Op 6 juni slaapt hij in Hotel Pavillon Cronstadt in Nice. Daar raakt zijn geld op, en eindigt het spoor.

In de buurt van Milaan wordt een maand later zijn portemonnee gevonden, met zijn rijbewijs, maar zonder zijn paspoort.

Moeder Snijder overlijdt in 2005. De foto van Bert hing al die jaren boven haar bed. Hij zou nu 57 moeten zijn. "Ik denk dat hij nog leeft", zegt Betsie. "Hij heeft zoveel gemist. Het trouwen van de kinderen, het sterven van moeder. Maar ik denk dat hij weer opduikt. Dan word ik eerst heel boos, en val hem daarna in de armen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden