Wie ziekte een keuze noemt, is hoogmoedig en hard voor medemens

’Niemand wordt bij toeval ziek’, vertelde Christiane Beerlandt deze week in Trouw. Toeval bestaat namelijk niet. Wie keelpijn heeft, voelt zich ’machteloos naar achteren geschoven’; wie aids heeft, gaat daaraan alleen dood als hij dat zelf verwacht; en wie als kind seksueel is misbruikt, heeft ’verleidingsenergieën’ uitgezonden naar de dader. In Nederland verkopen Beerlandts boeken heel goed.

De gedachte dat geluk en ongeluk ons niet bij toeval overkomen maar door onszelf worden gekozen, is wijdverbreid. Ook in ’The Secret’, de uit Amerika overgewaaide trend, wordt mensen greep op hun eigen leven beloofd. Wil je geluk? Pak het, je kunt het.

De aantrekkelijkheid van deze opvatting is dat ze ons bevrijding belooft uit de loterij van pech en geluk. Je bent zelf meester over je leven, zo is de belofte, als je maar de kennis van dit boek, deze cursus, deze vrouw tot je neemt, die je zal leren hoe de tegenslag in je leven het gevolg is van je eigen keuzen, en hoe je voortaan het geluk zult vinden door het te willen.

Hoewel degenen die deze leer propageren zich vaak ophouden in het alternatieve circuit waar gangbaar westers denken wordt afgewezen, is hun leer zelf niets anders dan doorgeslagen westers denken. De in de westerse cultuur gehuldigde opvatting dat je met wilskracht en inzet zelf je leven tot een succes kunt maken, wordt net zo lang doorgetrokken tot je verantwoordelijk wordt voor alles wat je overkomt.

Het gevaar hiervan is dat degenen die door ziekte of ongeluk worden getroffen het verwijt krijgen hiervoor zelf te hebben gekozen. Patty Harpenau, die in Nederland The Secret groot heeft gemaakt, noemt de vraag of je wel of niet geneest van kanker een keuze. Als je dat zo opschrijft, reageert zij overigens boos; dan verwijst ze ernaar dat dat een keuze is ’op een ander bewustzijnsniveau’. Ook dat hoort bij deze leer van de onbegrensde invloed op het eigen geluk: de critici wordt de mond gesnoerd door te beginnen over ’bewustzijnsniveaus’.

Natuurlijk heeft een mens invloed op zijn eigen geluk. Maar er bestaat ook nog zoiets als ziekte, pech, en ongeluk dat een mens kan treffen. Er is bovendien sprake van een menselijk tekort. Of calvinistisch uitgedrukt, een menselijke geneigdheid tot het kwaad. Wie dit alles ontkent, is niet alleen zeldzaam hoogmoedig (hybris), maar bovendien keihard voor zijn medemens die zijn rampspoed vooral aan zichzelf te danken zou hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden