Wie zegt dat de Geest tot ons spreekt?

Dat God nog stééds spreekt in deze wereld stond gisteren niet ter discussie op het jublieumcongres van de charismatische beweging. Het werd er bij aanvang meteen kloek bijgezegd. De vraag is alleen: wanneer wordt Hij voor het eigen karretje gespannen? En wanneer is Hij écht zelf aan het woord?

Zo zal niet vaak een congres beginnen, ook niet op de Vrije Universiteit. Opgewekte liederen klinken, en een gebed. ,,Het gaat om U vandaag. Kom met Uw Geest in ons midden.''

Het auditorium zit meer dan vol. Charismatisch Nederland - veelal bebaarde protestanten, rooms-katholieken en pinkstergroepen die meer aandacht wensen voor de Geest - viert vandaag diverse jubilea én de inauguratie van zijn eigen bijzonder hoogleraar, prof.dr.Kees van der Kooi. (Nou ja, het blanke deel ervan. Vertegenwoordigers van de snelgroeiende zwarte kerken, bijvoorbeeld uit de Bijlmer, ontbreken. Terwijl nergens de Heilige Geest hoger ogen gooit dan daar.)

'Onderscheiden wat van God komt' is het thema, en dat komt niet uit de lucht vallen. De charismatische beweging loopt er met grote regelmaat tegenaan: hoe weet je nou - als mensen in tongen spreken, profeteren of beweren dat Maria aan ze is verschenen - dat hier Zijn Geest aan het werk is? Die beweringen moeten getoetst. Maar hoe en waaraan?

Het antwoord komt eigenlijk al meteen, en tamelijk doeltreffend, van de dominicaanse pater Johannes Touw. Hij staat aangekondigd als 'exorcist', duiveluitdrijver in dienst van het bisdom Roermond. Daar blijkt hij niet blij mee. ,,Ik spreek daar nooit over in het openbaar. Om de simpele reden dat de duivel helemaal niet interessant is.'' Wel praat hij over zijn onderzoek naar bovennatuurlijke verschijnselen, zoals daar zijn het huilende Mariabeeld van Brunssum of de bloedende vinger van de heilige Anna. ,,Als gelovigen moeten we het juiste midden bewaren tussen lichtvaardig ongeloof en rationeel ongeloof.''

De pater, in monnikspij gehuld, benadrukt dat je heel voorzichtig moet zijn met mensen die beweren dat God hen als buikspreekpop gebruikt. ,,Het grootste deel van de openbaringen draagt onmiskenbaar het stempel van de ontvanger.'' Niet voor niets, zegt hij, is de rooms-katholieke kerk 'zeer terughoudend' met het erkennen van Mariaverschijningen. 'Slechts' elf van de bijna driehonderd zijn in de afgelopen eeuw 'geloofwaardig' verklaard. ,,Maar niemand is verplicht erin te geloven.''

Het is, zegt Touw, onmogelijk om te bewijzen dat een visioen van God komt. Zijn uitweg, kort samengevat: kijk naar de gevolgen. Een profetie mag nooit onenigheid zaaien onder de gelovigen, en God zal mensen nooit gebruiken als willoze slaafjes. Is dat wat de profetie oproept, dan kun je haar rustig naast je neerleggen.

De gereformeerde predikant Kick Bras, docent spiritualiteit in Kampen, haalt in zijn bijdrage flink uit naar zijn eigen Samen-op-wegkerken. Die zijn erg huiverig voor alles wat zweemt naar het 'werk van de Heilige Geest'. ,,De argwaan'', zegt Bras, ,,zou terecht zijn als een bepaalde spiritualiteit dwingend werd opgelegd. Maar ik ben bang dat de argwaan vaak voortkomt uit onmacht en ongeloof. Uit de verwarring rond de persoon en het werk van Jezus Christus.'' Persoonlijk ziet hij de argwaan als 'een verzet tegen de Heilige Geest'. ,,Ik zou een beroep willen doen op mijn kerk, die ik liefheb, dat werk te erkennen en ruimte te geven.''

Van binnenuit - en daarom extra pikant - is de bijdrage van Ingrid Molensky, voorganger in een pinkster- en evangeliegemeente. Daar heeft de Geest vrijer spel dan elders, en er is nauwelijks een theologie die de boel in toom houdt. ,,Maar de praktijk dwingt je ertoe om je toch met theologie bezig te houden.'' Molensky vertelt wat de gevolgen zijn als mensen bij hoog en bij laag volhouden een direct lijntje te bezitten met de Heer.

Prangendste voorbeeld: haar gemeente die in een crisis stortte doordat enkelen beweerden dat de leiding niet deugde. Hadden ze in een visioen van de Heer zelf vernomen. Molensky benadrukt, net als de pater, dat je eigenlijk nimmer kunt beoordelen of een profetie van God komt. ,,Voor een gemeente blijft het telkens zoeken naar een evenwicht tussen mensen de vrijheid geven voor geestesuitingen en ze soms toch beperkingen opleggen.''

Weer een muzikaal intermezzo ('Er is meer dan woorden, dat blijkt maar weer'), en dan mag het forum reageren. Ineke Bakker, algemeen secretaris van de Raad van Kerken betoont zich getroffen door de 'voorzichtigheid' en 'kritische houding' die de drie sprekers aan de dag leggen. Maar ze vindt hen, zegt ze erachteraan, wel een beetje 'op het individu gericht'. ,,Te zeer bezig met de eigen verlossing. Ik kom de Geest ook tegen bij de mensen die afgelopen woensdag demonstreerden voor een ruimere pardonregeling.''

Verrassender is Bert de Leede, rector van het kerkelijk opleidingsinstituut Hydepark en zelf horend tot de Gereformeerde Bond. Hij zegt, 'als orthodox-protestant' jaloers te zijn op de rooms-katholieken. ,,Wat hebben die veel kennis in huis!'' Katholieken bezitten volgens hem een 'open, nuchter en bezonnen omgang' met natuurlijke religieuze verschijnselen die de Reformatie ontbeert. Protestanten zijn tegelijk kritischer én weerlozer tegenover alles wat uit de mens zelf voortkomt, zegt hij. ,,Maar de ervaring laat zich nooit onderdrukken.'' Het komt er bijna zuchtend uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden