Wie wil de Poelifinario nog hebben?

Waarom is er altijd gedoe rond de jaarlijkse prijs voor de beste cabaretier van het land? Cabaret-recensent Rinske Wels bespreekt de lastige taak van de juryleden.

Cabaretier - en genomineerde - Micha Wertheim wil hem niet hebben, collega Daniël Arends evenmin. Ja hoor, er is weer gedoe rond de Poelifinario, de cabaretprijs voor het meest indrukwekkende programma van het afgelopen seizoen, die in 2003 is ingesteld door de VSCD, de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties. Maandag, 7 september, wordt hij voor de 13de keer uitgereikt. Naast Wertheim en Arends zijn de genomineerden de Bloeiende Maagden, Plien & Bianca en André Manuel, die, als tegengeluid, heeft laten weten de Poelifinario héél graag te willen ontvangen.

Nou is het met cabaret en prijzen moeizaam. Al jaren. De VSCD probeerde het al eerder met de Hofnar (1992), maar die werd slechts één keer uitgereikt. Daarvoor zat de Nederlandse theaterprijs voor Cabaret (1988-1998): slechts twee keer toegekend. De Scheveningen Cabaretprijs (1983-1998), niet van de VSCD, bleek vasthoudender, maar was uiteindelijk een aaneenschakeling van juryblunders en prijsweigeraars.

Misschien is de beroepsgroep er zelf debet aan, want willen cabaretiers eigenlijk wel een prijs?

Het punt is namelijk dat 'het cabaret' heel divers is. Dus is meteen de vraag: wat is cabaret eigenlijk? Hoort een liedjesprogramma van bijvoorbeeld de band Zijlstra daarbij? Hoort een entertainer als Jochem Myjer thuis bij de nominaties? Is het fysieke variété van de Ashton Brothers prijzenswaardig?

Daarnaast zijn cabaretiers echte makers: ze schrijven hun eigen teksten en staan die zelf te verkondigen op het podium. De ervaring leert dat cabaretiers vaak vinden dat zij hun eigen genre zijn: "Het is eigenlijk geen cabaret wat ik maak, wat ik doe is meer..." Vul maar in. Ze willen liever niet met een ander vergeleken worden. Eigenwijzerds zijn het, met een stevige mening. Gelukkig maar, want anders heeft het sowieso geen zin om op een podium te staan. De kracht van goed cabaret is dat je op een andere manier de wereld gaat beschouwen, omdat een cabaretier je, met zijn gekantelde blik, uitlokt verder te kijken dan je neus lang is. Dat kan net zo goed met een vlammende conference, als een ontroerend lied of een stapel hilarische grappen.

Een tweede zwak punt is de jury. Die kan het nooit goed doen. De jury van de Poelifinario bestaat, traditioneel, uit theaterdirecteuren, programmeurs, een recensent en, soms, een maker. Maar theaterdirecteuren kunnen belangen hebben bij een winnaar die bijvoorbeeld nog niet zo veel naamsbekendheid heeft en die ze vollere zalen gunnen. Een recensent kijkt anders dan een maker of een theaterprogrammeur. En dus zit je met zo'n zeven meningen die maar moeilijk op één lijn te krijgen zijn. Het is wel eens voorgekomen dat de nummer twee uiteindelijk won omdat de jury het over de mogelijke nummer één maar niet eens kon worden.

Voor het enorm diverse palet van het cabaret is het nagenoeg onmogelijk gebleken om een rijtje vaste criteria aan de dag te leggen. Poelifinario-jury's hebben er door de jaren heen aan gesleuteld, ze opgerekt en elk jaar weer totaal anders geïnterpreteerd. Blijkbaar gaat het veelal om beleving, smaak en voorkeur. Wie naar de genomineerden van dit jaar kijkt, ziet meteen dat het, misschien wel meer dan ooit, appels met peren vergelijken is.

Het rauwe, maatschappelijk geëngageerde en tegen de schenen schoppende cabaret van André Manuel is toch ook bijna niet tegenover de bonte stoet aan tragikomische typetjes van Plien & Bianca te zetten? Het fijnzinnige, intellectuele metaprogramma dat Micha Wertheim maakte ligt ver af van het confronterende, fysieke, toneelmatige cabaret van de Bloeiende Maagden. Niet in de zin van: het één is beter dan het ander.

Mijn gok is dat, ondanks zijn weigering, de Poelifinario dit jaar naar Micha Wertheim gaat. Maar eigenlijk zou ik het ontzettend leuk en gedurfd vinden als het vakmanschap van amusementsduo Plien & Bianca bekroond zou worden, omdat puur amusement nog nooit gewonnen heeft. En volgend jaar? Een mooie oplossing die meteen de prijs aan klasse laat winnen is hem tegelijk met de toneelprijzen uitreiken op het Gala van het Nederlands Theater. Genomineerde Wertheim speelt op de avond van de Poelifinaro-uitreiking al zijn programma in de Stadsschouwburg in het kader van het Theaterfestival. Dan is het nog maar een kleine stap. Toch?

Wie naar de genomineerden kijkt, ziet meteen dat het appels met peren vergelijken is

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden