Wie werd er niet groot met de Schijf?

Hele generaties groeiden op met het voedseladvies van de Schijf van Vijf. Een beknopte geschiedenis van het welbekende voedseldiagram.

1953 De Schijf van Vijf

De eerste Schijf van Vijf is het geesteskind van Cees den Hartog, toenmalig directeur van het Voorlichtingsbureau voor de Voeding (VoVo). Deze voorloper van het huidige Voedingscentrum was in de Tweede Wereldoorlog opgericht om Nederlanders te adviseren over het tekort aan voedsel in die tijd.

Den Hartog merkt tijdens een studiereis in Amerika dat de voedingsvoorlichting daar meer aanspreekt dan die in Nederland, waar een overvloed aan tabellen en stoffen de informatie te moeilijk maakt.

In de Amerikaanse voorlichting staan beelden van melk en vlees centraal, in plaats van termen als bouwstoffen en proteïnen. Gezond voedsel is in zeven categorieën verdeeld.

Zijn bevindingen past Den Hartog toe in de Schijf van Vijf. Het ideaal is dat iedereen zijn dagelijkse voeding afstemt met producten uit alle vijf vakken.

Jaren '70 Veranderend Nederland

Er wordt besloten de Schijf bij te werken, omdat er veel nieuw voedsel voorhanden is. dat niet onder te brengen valt in de Schijf.

Het vaderlandse eetpatroon verandert door de komst van immigranten en buitenlandse vakanties. Er wordt vaker buiten de deur gegeten. De Schijf van Vijf stamt uit de tijd van aardappels, jus en een balletje gehakt, en sluit niet aan bij de nieuwe eetgewoonten.

1981 De Maaltijdschijf

De Maaltijdschijf is de opvolger van de traditionele Schijf van Vijf. Speerpunt is de opvatting dat voeding belangrijk is voor een goede gezondheid. De oude Schijf vertelde wat de Nederlander de hele dag moest eten, de Maaltijdschijf focust enkel op de maaltijd.

Ook de indeling is anders. Melk is toegevoegd aan het vak van vlees en vis. Peulvruchten maken de overstap van vlees en vis naar graanproducten. Het vak met vetten is teruggebracht naar één klontje boter. 'Eet veel plantaardige producten, wees matig met vet', is het motto.

1991 De Voedingswijzer

De Voedingswijzer neemt de plaats van de Maaltijdschijf in. Wederom een schijf met vier vakken, maar niet langer bindend. Volkorenbrood mag, bijvoorbeeld, ook best een keer bruinbrood zijn. De nadruk ligt op suggesties en de eigen verantwoordelijkheid. Er komt meer aandacht voor het individu.

De boodschap die de Voedingswijzer meegeeft wijkt weinig af van de oude: wees matig met vet, eet gevarieerd en zuinig met zout.

2004 Terugkeer van de Schijf van Vijf

Het VoVo gaat in 2000 samen met drie andere organisaties, en heet voortaan het Voedingscentrum. De Schijf van Vijf is nog altijd welbekend onder de bevolking, en dus wordt besloten tot een herintroductie.

In 2004 doet de Schijf na twintig jaar zijn herintrede. Inclusief een vijfde vak, voor vocht. De aanbevolen porties zijn aangepast op basis van cijfers uit de derde Voedselconsumptiepeiling uit 1998. Bewegen is belangrijk, wordt voor het eerst aangestipt.

2016 Nieuwe Schijf

De Gezondheidsraad publiceerde gisteren zijn nieuwe Richtlijnen voor Gezonde Voeding. Het Voedingscentrum presenteert aan de hand van die richtlijnen komend voorjaar een nieuwe Schijf van Vijf.

Voor dit overzicht werd gebruik gemaakt van 'Van schaarste naar overloed, zeventig jaar voedingsvoorlichting in Nederland'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden