Wie weet zijn vertrek uit de fractie het best te verkopen?

CDA-kamerlid Ad Koppejan voor aanvang van de fractievergadering. Het CDA kiest voor vernieuwing en Koppejan staat niet op de concept-kandidatenlijst van de partij voor de verkiezingen in september.Beeld anp

Ze zijn er in alle soorten en maten: excuses om straks niet opnieuw op de kandidatenlijst te verschijnen.

Van 'het wordt tijd om andere dingen te gaan doen' (Nebahat Albayrak) tot 'anderen moeten een kans krijgen' (Kathleen Ferrier). Of, iets origineler verwoord, 'ik krijg geen sprankel meer in mijn ogen als ik denk aan nog vier jaar Kamerlidmaatschap', zoals CDA'er Sabine Uitslag in een brief aan haar fractiegenoten schreef.

Vrijwillig?
Hoewel de politieke partijen pas op 30 juni hun kandidatenlijst moeten inleveren en vele nog niet eens een conceptlijst hebben opgesteld, staat de vertrekkersteller inmiddels al op 22. Of eigenlijk 22,5 maar daarover later meer. Twaalf daarvan zijn vrouw, de overige tien logischerwijs man. De meesten zitten al enige tijd in de Kamer, zoals Ineke van Gent, die al sinds 1998 namens GroenLinks het woord voert. Een enkeling, zoals VVD'er Aafke Schaart, komt pas net kijken, maar houdt het nu alweer voor gezien.

Tot zover de statistieken. Interessanter is de manier waarop de verschillende Kamerleden hun aanstaande vertrek aankondigen. Kiezen ze voor een voor de hand liggende reden, waardoor je je hier en daar toch stiekem afvraagt hoe vrijwillig de aftocht in kwestie is? Of zijn het juist vlammende, uit het hart gegrepen afscheidsredes?

Kortweg zijn de bewoordingen in vijf prototypes te verdelen. Het meest gesignaleerd is de 'ik ben toe aan iets nieuws'-variant, die overigens ook opduikt onder de noemer 'het is mooi geweest'. PvdA'er Pauline Smeets verwoordde haar vertrek uit de Kamer precies zo. Ook Ewout Irrgang, de enige die de SP-fractie verlaat, en Esmé Wiegman (ChristenUnie) taaien om die reden af.

Verkiesbare plek?
Goed voor een voorlopige tweede plek is de 'afgedankt-variant'. Dit zijn de Kamerleden die vol goed moed opteerden voor een plaats op de lijst, maar niet capabel genoeg werden bevonden. Soms werden ze het slachtoffer van de partijdrift om te vernieuwen. Soms kwamen ze wel op de lijst, maar naar hun idee op een te lage plaats. Zoals VVD'er Aafke Schaart, die daarom bedankte voor de eer.

Of Ad Koppejan, die bij de vorige verkiezingen nog op twintig stond en zich nu terugtrekt omdat hem met plek negentien 'geen goed verkiesbare plaats' is aangeboden. Wel maakte de CDA'er vast reclame voor zijn provinciegenoot Patricia de Milliano, die volgens Koppejan op een 'voor het CDA straks heel verkiesbare plaats' staat. Op plek negentien welteverstaan. Blijkbaar is er een verschil tussen 'goed verkiesbaar' en 'heel verkiesbaar'.

Ook populair is de 'ik weet niet of ik het nog wel vijf jaar volhoud'-vorm. Kamervoorzitter Gerdi Verbeet koos daarvoor, al speelde bij haar ook mee dat ze opkeek tegen een eventuele overgang naar gewoon weer Kamerlid zijn. Een garantie dat ze de komende jaren weer de voorzittershamer mag hanteren, kan de PvdA-kandidatencommissie haar immers niet geven. Voor dit gewilde baantje zijn immers doorgaans veel kapers op de kust.

Creatieve uittocht
Het relatief onbekende VVD-Kamerlid Janneke Snijder-Hazelhoff kiest voor het thuisfront-alibi. De Groningse politica wil meer tijd besteden aan haar familie en vrienden. Waar hebben we dat ook alweer eerder gehoord? Oh ja, uit de mond van Wouter Bos. Diezelfde Wouter Bos die nu partner is bij KPMG. Ook de bijna 66-jarige Eeke van der Veen (PvdA) wil weer meer van zijn naasten genieten, al was zijn leeftijd voor hem meer doorslaggevend.

Opvallend creatief was Tofik Dibi, die recent nog de race om het lijsttrekkerschap van GroenLinks verloor. Hij wil niet langer op de tweede plek, pal onder Jolande Sap, maar heeft de kandidatencommissie verzocht hem op nummertje tien te zetten. Anders, zo bezweert de wat wispelturige Dibi, wordt alle aandacht straks weer getrokken naar zijn strijd om de tweede plek in plaats van het grote verhaal dat GroenLinks voor Nederland in petto heeft. Dat de partij bij lange na niet in de buurt van tien virtuele zetels komt en dit dus verdacht veel lijkt op een verkapte politieke uittocht, ontkent Dibi in alle toonaarden.

Fracties waar (vrijwel) niemand vertrekt
1. De naamloze fusiepartij van Hero Brinkman en Trots
2. Partij voor de Dieren
3. SP

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden