Wie was Zahran Hashim, de man achter de aanslagen in Sri Lanka?

Een foto uit een persbericht van Islamitische Staat waarop acht aanslagplegers zouden staan met in hun midden Zahran Hashim. Beeld AFP

De aanslagen in Sri Lanka zijn grotendeels het werk van Zahran Hashim. Wie was deze terrorist, die ook zijn familie meekreeg?

Van school getrapt, uit het moskeebestuur gezet en gevlucht uit zijn geboortestad. Iedereen kende Zahran Hashim als een lastpak, gelijkhebberig en zeer streng in de islamitische leer. Alleen zijn vader en broers bleven hem trouw, ook toen de Sri Lankees grote aanslagen beraamde.

Vrijdag kwamen vader Mohamed Hashim en zijn twee zoons Zainee en Rilwan om het leven bij een inval van de politie aan de oostkust van Sri Lanka. Zahran Hashim stierf al tijdens de aanslagen met Pasen, toen hij zichzelf volgens de politie opblies. In een video die eerder werd verspreid, zweren Zahran en enkele gemaskerde personen, onder wie waarschijnlijk familieleden, trouw aan terreurgroep Islamitische Staat.

Eigenwijs

Zahran Hashim was een buitenbeentje in de groep van negen aanslagplegers die meer dan 250 dodelijke slachtoffers maakte, vooral in kerken en hotels. De andere terroristen waren van gegoede komaf, vaak ook hoogopgeleid. Twee van hen, Inshaf en Ilham Ibrahim, waren zelfs zoons van een steenrijke handelaar in specerijen.

De vijf kinderen van de familie Hashim groeiden op in een tweekamerwoning in het stadje Kattankudy, aan de oostkust van Sri Lanka. Hun vader was een kleine handelaar die ook verdacht werd van diefstal. Zahran viel op school op vanwege zijn intelligentie en leergierigheid. Hij leerde vooral teksten uit de koran en later islamitisch recht.

Hoe meer hij leerde, hoe eigenwijzer hij werd, vertellen zijn leraren in The New York Times. “Hij verzette zich tegen ons onderwijs en de manier waarop we de koran interpreteerden’, zegt schoolhoofd S. M. Aliyar. “Hij wilde zijn radicale islam. Dus trapten we hem eruit.”

Herrieschopper

De radicalisering begon daarna pas echt. In 2006 sloot Zahran Hashim zich aan bij een moskee en hij kreeg zelfs een plaats in het bestuur. Maar drie jaar later lag hij er alweer uit. Niet alleen vanwege zijn ideeën -  zo vond hij dat vrouwen geen oorbellen mochten dragen - maar ook vanwege zijn eigenwijsheid. Een moskeeganger beschrijft hem als een verwend kind en een herrieschopper.

“Hij wilde onafhankelijk zijn, zonder advies aan te nemen van de ouderen”, zegt de imam van de moskee, M. T. M. Fawaz. “Wij komen hier bij elkaar als leiders van de gemeenschap maar Zahran wilde voor zichzelf spreken.” Het bestuur verbood hem nog te preken en Hashim ging ervandoor. “Hij was een zwart schaap dat losbrak”, zegt Fawaz.

Dankzij internet kreeg Zahran Hashim zijn eigen kanaal om zijn denkbeelden te uiten, onder meer via video’s op YouTube. Ook ging hij het platteland van Sri Lanka op om zijn radicale ideeën te verspreiden onder de islamitische minderheid. Hij trouwde met een veertienjarig meisje uit de stad Colombo, sloot zich aan bij de radicale islamistische groep NTJ en kreeg ook daar weer ruzie.

Theologische geschillen

Of en hoe hij banden legde met IS is nog onduidelijk. Vast staat wel dat hij het had voorzien op de soefi’s, volgelingen van een mystieke vorm van de islam, in Kattankudy. Verder beschadigde hij volgens de politie boeddha-beelden, in een land waar de grote meerderheid van de bevolking boeddhist is.

Soefi’s en andere inwoners van Kattankudy dienden herhaaldelijk klachten in tegen Zahran Hashim. De lokale politie kende hem wel als radicaal, maar trad niet op. De voormalige politiechef van het stadje verklaart in The New York Times dat hij niet zomaar iemand kon arresteren vanwege theologische geschillen.

Lees ook: 

In Sri Lanka wil IS laten zien dat het nog leeft

Een einde aan de terreurgolf in Sri Lanka lijkt nog niet in zicht. Maar de nederlagen in Syrië en Irak spoelt IS hier niet mee weg.  

Sinds de aanslagen is Sri Laka verlamd door spanning: ‘Alle trauma’s van de oorlog komen terug’

Op Sri Lanka komt het leven weer een beetje op gang. Maar het eiland heeft grote en diepgewortelde problemen. ‘We komen nergens toe, we zijn verlamd door angst.’ 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden