Wie was ook alweer de eerste BN'er?

Wie was de eerste bekende Nederlander? Ongetwijfeld Willem van Oranje, al heette dat in zijn tijd nog niet zo. Want pas rond 1850 raakte de term 'Bekende Nederlander' in zwang. Alleen échte erflaters van onze beschaving werden zo genoemd: Johan de Witt, Huygens, Schimmelpenninck - namen van dat kaliber. Hugo de Groot, die in 1845 zo getypeerd werd, was misschien wel de eerste. Rond dezelfde tijd somde een geschiedenisboek in een voetnoot een hele reeks 'Bekende Nederlanders' op, ontdekkingsreizigers als Abel Tasman en Jacob van Heemskerck. Mannen dus. En vaak lagen ze al een eeuw of wat onder de groene zoden.

Na 1950, met de komst van de televisie, veranderde de betekenis van de term ingrijpend. De Bekende Nederlander werd een tijdgenoot: iemand die dankzij de massamedia een publieke figuur was geworden. In de jaren vijftig waren dat vaak mensen uit het establishment, type Godfried Bomans en Simon Carmiggelt. Zo mocht die laatste in 1959 'als Bekende Nederlander' op de radio zijn favoriete platen draaien.

Met de toename van het aantal tv-zenders groeide ook het leger der Bekende Nederlanders. Geen wonder dat de journalistiek in de jaren tachtig naarstig op zoek ging naar een kort alternatief: BN of BN'er. Zo typeerde NRC Handelsblad 'de razendsnel van de tongriem gesneden dichter Jules Deelder' in 1985 als een van de eerste 'BN's'. De afkorting - vooral de vorm BN'er - raakte ingeburgerd en maakte in 1996 zijn entree in Van Dale.

Was Deelder de eerste perso-nality die BN'er werd? Vast niet, in de spreektaal was de afkorting ongetwijfeld al langer in gebruik. Waarschijnlijk voor een soapie die we allang weer vergeten zijn. Gelukkig maar: het is immers veel chiquer om een dichter als eerste BN'er te hebben.

Ton den Boon

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden