Wie waakt in een dorp zonder regiokrant?

Het begon vorig jaar bij een kwestie rond koeien in een Culemborgse gemeentewei die naar de slacht waren gebracht. Bewoners die het daar niet mee eens waren, konden niet meer in actie komen omdat ze er pas over lazen in de regionale kranten nadat het kwaad al geschied was. Ad Moerman, tot zes jaar geleden regioverslaggever voor het Utrechts Nieuwsblad, weet wel waardoor dat kwam: journalistiek gezien is Culemborg tegenwoordig een slaperige stad.

"Er loopt hier wel af en toe een verslaggever rond voor het Utrechtse katern van het Algemeen Dagblad, maar die heeft niet de tijd om dingen grondig uit te zoeken. Er was niemand die net even dat extra telefoontje kon plegen, of net beter kon nadenken over gebeurtenissen, zodat de kwestie rond de koeien bij de mensen bekend was vóórdat ze naar het slachthuis gebracht waren."

Reden genoeg voor Moerman om, geïnspireerd door diezelfde boze bewoners, de website culemborgnieuws.nu te beginnen. De site heeft de ambitie om weer een luis in de pels te zijn voor de lokale bestuurders en bewoners weer goed te informeren over wat er in de gemeente gebeurt. Inmiddels levert dat zo'n 2000 'pageviews' per artikel op.

Culemborg Nieuws staat niet op zichzelf. In totaal zijn er 350 van dergelijke 'hyperlocals', verspreid over 199 gemeenten, telde Piet Bakker, lector journalistiek aan de Hogeschool Utrecht, in opdracht van het Stimuleringsfonds voor de Pers. Vaak zijn het vrijwilligers of (oud-)journalisten die een site starten om de lokale politiek kritisch te volgen en uit onvrede over tekortschietende media.

Want Culemborg, een stad met ruim 27.000 inwoners, blijkt lang niet de enige plaats te zijn waar de perstribune bij de gemeenteraadsvergadering regelmatig leeg blijft. In gemeenten met minder dan 20.000 inwoners ontbreekt online nieuws over lokaal beleid zelfs 'vrijwel volledig', stelt het Stimuleringsfonds in een rapport dat deze week samen met dat van Piet Bakker werd gepresenteerd.

De onderzoekers telden een week lang alle online artikelen die verschenen in verschillende media in 80 gemeenten. Dat leverde in totaal 4600 berichten op, waarvan 17 procent over lokaal beleid ging. Hyperlocals waren verantwoordelijk voor zo'n 1000 van de 4600 artikelen. Daarmee zijn ze 'opvallende waakhonden' aldus de onderzoekers.

Maar of ze daarmee ook het gat opvullen dat andere media achterlaten in de regio, is de vraag. Zo ontstaan de hyperlocals vooral in gemeenten waar ook andere media aanwezig zijn. Neemt de aandacht van de regionale pers voor een bepaalde gemeente af, dan zijn er ook minder lokale initiatieven te vinden.

Bovendien hebben veel websites moeite hun hoofd financieel boven water te houden. "Het starten van zo'n site is eenvoudig", zegt Bakker. "Wat het probleem is, is het project draaiende houden. Veel sites maken niet optimaal gebruik van de mogelijkheden. Zo publiceren ze maar één artikel of minder per week. Bij een deel ontbreekt informatie voor de adverteerder. Een gebrek aan technische en bedrijfskundige kennis is daar vooral de oorzaak van."

Ad Moerman, die samen met een aantal andere vrijwilligers aan het project in Culemborg werkt, herkent zich in de problemen. Hij verwacht met Culemborg Nieuws financieel te kunnen overleven door een vrijwillige bijdrage van bewoners te vragen. "De website blijft gratis toegankelijk, maar we hopen dat mensen zelf het belang inzien van de aanwezigheid van een goed functionerend journalistiek orgaan in de gemeente. Net als voor de loodgieter, moet je ook voor de journalist betalen."

Gemeenten zonder waakhond
Wanneer loopt een gemeente het meeste risico op een lege perstribune tijdens de gemeenteraadsvergaderingen? Hoe minder inwoners, hoe minder berichten, zo blijkt uit het onderzoeker van het Stimuleringsfonds voor de Pers, waarbij 20.000 inwoners een kritische grens lijkt. Ook de afwezigheid van een redactie in een stad of dorp helpt niet. Zo blijken regionale media over het algemeen de gemeente waar de redactie is nog wel in de gaten te houden, maar zijn de randgemeenten daar de dupe van. Culemborg is zo'n geval: de stad ligt op de grens van het verspreidingsgebied van het Utrechtse katern van het AD én op de grens van het gebied waar De Gelderlander wordt bezorgd.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden