Wie tobt over geld, denkt minder goed na

Onderzoek: IQ-verlies bij krappe beurs gelijk aan dat bij chronisch alcoholisme

WYBO ALGRA en REDACTIE WETENSCHAP

Geldzorgen drukken niet alleen de stemming, maar ook het denkvermogen. Wie piekert over onbetaalde rekeningen en torenhoge hypotheken, levert gemiddeld zo'n 13 IQ-punten in. Een dergelijke daling kan serieuze gevolgen hebben voor het nemen van beslissingen, staat in wetenschapsblad Science.

Al eerder legden wetenschappers verband tussen een krappe beurs en het denkvermogen. Maar dat stelden ze destijds op nogal theoretische wijze vast in het laboratorium, bijvoorbeeld met het computerspel Angry Birds. Sommige spelers kregen een beperkt aantal kansen, anderen mochten ongehinderd doorspelen. De kunstmatige 'armen' scoorden dan slechter dan de 'rijken'.

Ditmaal gingen economen en psychologen het veld in, letterlijk: ze staafden hun theorieën met hulp van bijna vijfhonderd Indiase suikerrietboeren voor en na de oogst. De oogst levert deze boeren eenmaal per jaar een flinke som geld op. Naarmate het geld opraakt, nemen de zorgen toe. De boeren hadden vlak voor de oogsttijd vaker moeite hun rekeningen te betalen.

De onderzoekers wilden weten of deze financiële nood invloed had op het leer- en denkvermogen van de boeren. Om dat vast te stellen kregen zij voor en na de oogst een reeks testjes voorgelegd. Zo moesten ze een ontbrekend stukje inpassen in een reeks figuurtjes. En inderdaad, zodra het geld binnen was, ging hun testscore met sprongen vooruit.

De wetenschappers sluiten andere verklaringen uit. Zo werden de cognitieve vermogens van de boeren niet aangetast door het harde werken in de oogsttijd, of zorgen over de opbrengst. De tests in de 'arme' periode werden gedaan na de oogsttijd. Het werk zat er dus op, maar het geld was nog niet binnen.

Ook de voedingstoestand van de boeren in hun arme periode verklaart niet hun mindere denkvermogen: ze hadden weliswaar niet veel geld, maar gaven geen roepie minder uit aan eten.

De onderzoekers denken te snappen waarom mensen minder goed kunnen nadenken als ze krap bij kas zitten: ze worden zo in beslag genomen door hun financiële nood dat er simpelweg te weinig 'mentale bandbreedte' overblijft om door opleiding of slimme planning uit de problemen te komen.

Het IQ-verlies door geldzorgen komt overeen met het afnemende denkvermogen na een doorwaakte nacht, of bij chronisch alcoholisme. De onderzoekers schrijven dat beleidmakers zich daarvan bewust moeten zijn bij armoedebeleid. Het invullen van lange formulieren of doorgronden van nieuwe regels vormen immers ook een grote aanslag op de denkruimte.

Hulp bij het invullen van die formulieren, of simpele tips en geheugensteuntjes kunnen effectief zijn. Bij boeren in India vallen hiv-voorlichting en informatie over nieuwe landbouwtechnieken na de oogsttijd in vruchtbaarder aarde.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden