Wie stelt de wethouder straks kritische vragen?

de ether | Hoewel hij de plannen voor een verplicht samenwerkingsverband heeft bevroren, zet staatssecretaris Dekker de voorgenomen bezuinigingen bij de dertien regionale omroepen wel door. Een terecht besluit of onderschat hij de rol van regionale zenders?

Op de redactievloer van Omroep Gelderland staat een groepje journalisten te kijken naar een van de grote beeldschermen. Het is tien over vijf 's middags en het door henzelf verslagen nieuws is live te zien op televisie. Even verderop brandt het lampje 'on air': ook de radio zendt uit. Spiekend op zijn blaadje spreekt de prestentator over de de beste boerenkoeverkiezing en het gebrek aan beleid rondom huishoudelijke hulp in Gelderse gemeenten.

"Hij staat er in z'n eentje", wijst directeur Guus van Kleef. "Tien jaar geleden zag je op dit tijdstip ook een geluidstechnicus en een producer in de studio." Nu doet de presentator alles zelf. "We moeten dingen anders organiseren, de regionale journalistiek staat onder druk. Onze reclame-inkomsten dalen doordat bedrijven tegenwoordig liever landelijk adverteren, en online in plaats van op radio en tv."

Die druk wordt opgevoerd, nu de 'regionalen' van het kabinet in 2017 zeventien miljoen euro moeten bezuinigen op het totaalbudget van 158 miljoen euro. Zo werd gisteren bekend dat RTV Noord-Holland 21 van de 122 arbeidsplaatsen schrapt.

Om de tekorten te kunnen opvangen, dienden de dertien omroepen een plan in voor het vormen van een Regionale Publieke Omroep (RPO), een samenwerkingsverband waarmee ze geld zouden kunnen besparen op kosten voor techniek, faciliteiten en personeelszaken. Na lang gesteggel met VVD-staatssecretaris Sander Dekker van media werd het wetsvoorstel vorige week voorlopig uitgesteld.

"Nu moeten we die bezuinigingen onderling verdelen", zegt Van Kleef. "Omroep Gelderland zal zo'n twee van zijn zeventienenhalf miljoen euro moeten inleveren. Ons bestaan komt niet in gevaar, na Omroep Brabant zijn we de grootste regionale omroep. Kleinere omroepen als Flevoland zijn angstiger."

Wel wordt het moeilijker voor Omroep Gelderland om zijn doelen te behalen. "Wij zijn de waakhond van de regionale democratie, een taak die met de decentralisatie belangrijker is geworden", stelt Van Kleef. "Maar terwijl provincies en gemeenten meer macht hebben gekregen, hebben de controleurs van die macht - de lokale en regionale media - almaar minder te besteden. Dat baart me zorgen, want wie stelt de wethouder kritische vragen wanneer wij dat niet meer kunnen doen?"

Bovendien bekleedt de omroep volgens Van Kleef een belangrijke verbindende rol in de regio. Vorig jaar bereikte de tv-zender dagelijks zo'n 245.000 Gelderlanders, iedere maand bezochten bijna zes miljoen mensen de website. En hoewel het bereik op de radio iets afnam, neemt het aantal luisteraars dit jaar weer toe.

Wie is dat publiek? "We zijn geen jongerenzender", lacht Van Kleef. "Die kijken met name online wanneer er een brand woedt of een inval is gedaan in een buurt. Daarvoor zijn we er ook, een andere taak van de regionale omroep is die van calamiteitenzender. We hebben zelfs een bunker met apparatuur voor als het echt misgaat."

Hij wijst uit het raam van zijn kantoor, naar de huizen aan de overkant van de Arnhemse Rosendaalseweg. "Dat is ons publiek. Rond de leeftijd waarop mensen zich settelen, kinderen krijgen en een vaste baan, krijgen ze interesse in de regio. Ze willen weten wat er speelt en te doen is."

De directeur heeft de indruk dat de Gelderlanders zich anno 2016 eerder meer dan minder verbonden voelen met de provincie. "Kijk naar onze kijkcijfers. De wereld lijkt groter en complexer dan ooit, waardoor mensen verlangen naar een vertrouwde sociale omgeving. Dat is met name zo in de perifierie van Nederland. In de Randstad is dat minder denk ik."

Als voorbeeld noemt hij 'Zomer in Gelderland', een tv-programma waarin de omroep vier weken lang twintig plaatsen in de provincie aandoet om te onderzoeken wat de bewoners bindt. "Daar zijn dit jaar in totaal meer dan 20.000 bezoekers op afgekomen. In Kotten bijvoorbeeld, een dorpje met 700 inwoners, stonden 1200 mensen op het plein."

Om zijn bestaansrecht te behouden nu de inkomsten teruglopen, moet de omroep beknibbelen. Zo is het personeelsbestand bij de reorganisatie van vorig jaar met vijf mensen teruggebracht naar 148 medewerkers. En de journalist gaat niet meer alleen met een notitieblokje en een pen de regio in, maar neemt ook radio-apparatuur en een laptop mee.

Van Kleef: "Om de redactie zo veel mogelijk te kunnen ontzien, zullen we ook moeten clusteren met andere partijen. Hoewel de RPO van tafel is, denk ik dat de regionale omroepen alsnog kosten kunnen besparen door dingen samen te doen. Daar hebben we Den Haag niet voor nodig."

De directeur staat positief tegenover het koppelen van bijvoorbeeld de financiën en technische systemen. "We zijn al aan het experimenteren." Zo werd de intocht van de honderdste Nijmeegse Vierdaagse live uitgezonden door de NOS, KRO-NCRV en Omroep Gelderland. "Een groot succes, we hebben laten zien dat we qua kwaliteit niet onderdoen voor de NOS."

Ook startte in februari een proef waarbij er na de NOS-uitzending van één uur een regionaal nieuwsbulletin wordt uitgezonden. "Mijn ultieme droom is dat de kijker na het zien van ieder NOS-journaal het nieuws uit zijn regio te zien krijgt op dezelfde zender, net als bij de BBC", zegt Van Kleef. "In het begin kost zoiets geld, maar op de lange termijn zal de samenwerking ook veel opleveren. Wij zijn specialisten, die bij een brand precies weten waar en bij wie we moeten zijn. De NOS kan op zijn beurt regionale onderzoeksprojecten uitvoeren, waar wij geen capaciteit voor hebben."

undefined

Wat is de regionale publieke omroep?

Nederland telt dertien regionale omroepen. Iedere provincie heeft er één, alleen Zuid-Holland telt er twee. De regionale omroepen hebben geen leden, sinds 2014 worden ze bekostigd door het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschap - daarvoor door de provincies. De regionale publieke omroep dient als calamiteitenzender bij rampen en brengt het nieuws uit de regio.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden