Wie slim is gaat nog op stage

reportage | Scholen krijgen vanaf 2015 geen geld meer voor de maatschappelijke stage. Door slim te organiseren kunnen ze in Enschede twee jaar extra vooruit.

Trots haalt Marjell Veld (15) haar smartphone tevoorschijn. Ze laat een foto zien van de brief die haar stagebegeleider bij voetbalvereniging Sportclub Enschede naar de organisatie van de maatschappelijke stage in Enschede stuurde. De vmbo-leerlinge is voorgedragen voor de 'Mas-award', die wordt uitgereikt aan de meest bijzondere stagiair van het jaar. De blonde scholiere straalt terwijl ze erover vertelt. En dan te bedenken dat als het aan haar had gelegen, ze aan die hele stage niet was begonnen. Marjell: "Ja, als school erover vertelt denk je toch: moet dat per se in mijn vrije tijd?"

Met een vriendin stond ze de afgelopen weken op zaterdagen achter de bar in de voetbalkantine. Fris schenken, snoep verkopen, glazen afwassen. Niet dat Marjell op zaterdag niets te doen heeft. 's Ochtends moest ze eerst naar haar eigen waterpolo-training, en soms had ze 's middags na de stage nog een wedstrijd. Inmiddels is haar stage afgerond, maar de drukke zaterdagen zijn geen verleden tijd. "Ik heb aangeboden dat ze me mogen bellen als het druk is. Dan kom ik wel helpen."

Precies dáárom willen ze in Enschede de maatschappelijke stage houden, waarbij leerlingen zich minimaal dertig uur inzetten voor de samenleving. Vanaf komend schooljaar is die voor scholieren in het voortgezet onderwijs niet meer verplicht. Scholen mogen ermee doorgaan, maar krijgen er vanaf 2015 geen budget meer voor van het ministerie van onderwijs.

Eind januari tekenden de vier scholengemeenschappen - AOC Oost, Bonhoeffer College, Greijdanus en Het Stedelijk Lyceum - en de gemeente Enschede een convenant waarin ze afspraken dat alle derdeklassers zeker tot en met schooljaar 2016-2017 dertig uur op stage gaan. Dat lukt door slim te organiseren, zuinig te zijn met geld en met wat extra inspanningen van de scholen. Het geld dat scholen en gemeente dit en volgend schooljaar nog krijgen van het ministerie wordt over vier jaar uitgesmeerd.

En niet onbelangrijk: er was nog een buffertje van de afgelopen jaren. Voor het invoeren van de maatschappelijke stage kregen scholen namelijk best een ruim budget van de overheid, zegt stagemakelaar Heidi Dellemann. De biologiedocente van AOC Oost, een groene vmbo-school, coördineert twee dagen per week de maatschappelijke stages voor alle scholen en leerlingen in de stad.

undefined

In eigen tijd

Slim organiseren, dat betekent dat de maatschappelijke stage er voor alle leerlingen hetzelfde uitziet en dat ze het allemaal in de derde klas moeten doen. Een keer per jaar organiseert Dellemann een stagemarkt waar alle vrijwilligersorganisaties zich presenteren en leerlingen een stage kunnen regelen. Leerlingen helpen bijvoorbeeld in het ziekenhuis, fluiten bij sportwedstrijden of assisteren bij de organisatie van de Enschede Marathon. Dellemann: "Of ze dat na schooltijd, op zaterdagmiddag of in de vakantie doen moeten ze zelf weten." Als het maar in hun eigen tijd gebeurt.

Ook het materiaal is uniform: de lesboekjes, de evaluatieformulieren, de beoordelingsvellen. "Dat is ook handig voor de vrijwilligersorganisaties. Die weten precies wat ze kunnen verwachten en moeten doen." Na afloop krijgen leerlingen een deelnamecertificaat.

Dat ze nog twee jaar extra vooruit kunnen, kan in de eerste plaats omdat de boel de afgelopen jaren goed op poten is gezet, zeggen de scholen. Ze spraken af dat ze zelf regelen hoe mentoren of docenten worden vrijgemaakt voor de begeleiding van leerlingen die op stage gaan. Zo ruim zat de maatschappelijke stage ook weer niet in haar jasje: er moet wel degelijk bezuinigd worden. Zo krijgen de vrijwilligersorganisaties straks geen bijdrage van 35 euro per stage voor de begeleiding.

De vrijwilligersorganisaties in Enschede zijn blij dat de scholen ermee doorgaan, zegt Jet van Adrichem van Stichting Enschedese Speeltuinen. In de zomervakantie organiseert die zes weken lang activiteiten voor bijna tienduizend kinderen in verschillende speeltuinen in de stad. In zo'n week kunnen leerlingen hun hele maatschappelijke stage van dertig uur afronden. Ze verkopen snoep, helpen bij het schminken, houden een oogje in het zeil bij het springkussen. "We laten ze niet de hele week afwassen." Maar de handen mogen wel uit de mouwen: "Sommigen hebben nog nooit een bezem in de hand gehad. Dat is dan dus de hoogste tijd. Of ze schenken de eerste keer pure ranja aan die kinderen. Wat, moet daar water bij dan?" Van Adrichem lacht.

Afgelopen zomer had ze daardoor 65 paar handen erbij. Plus leerlingen die een jaar eerder hun stage deden en opnieuw kwamen helpen. De betrokkenheid van de jeugd zorgt voor minder overlast, hebben ze bij de speeltuinen gemerkt. Van Adrichem: "Vorig jaar had ik een groepje hangjongeren dat de stage bij ons wilde doen. Die heb ik mooi in hun eigen buurt geplaatst. Nu komen ze ons helpen, in plaats van dat ze naar die speeltuin kijken met een blik van 'wat kan hier nog in de brand'?"

Geweldig, al die enthousiaste leerlingen, vindt Dellemann. "Het kabinet wil een participatiesamenleving. Nou, dan moet je de financiering voor de maatschappelijke stage dus niet afschaffen."

Dat is voor wethouder Jeroen Hatenboer (VVD) niet de belangrijkste reden om de maatschappelijke stage te steunen. "Ik zie het vooral als een nuttige manier om jongeren voor te bereiden op hun studie- en beroepskeuze. We weten dat veel jongeren de verkeerde studiekeuze maken omdat ze een verkeerd beeld hebben. De maatschappelijke stage kan helpen om een reëel beeld op te doen van een beroep."

Ook daar is de maatschappelijke stage goed voor, zeggen de Enschedese scholen. Dellemann: "Sommige leerlingen besluiten na de maatschappelijke stage inderdaad dat ze niet verder willen in de dierverzorging, maar in de ouderenzorg."

undefined

Onzeker

Maar hoe enthousiast ze in Enschede ook zijn, of de maatschappelijke stage ook na 2017 op het programma zal staan van de Enschedese scholen is voorlopig onzeker. Want ze kunnen best veel zelf regelen en schuiven met uren van docenten. Maar dan moeten ze wel bepaalde keuzes maken en wellicht extra's als excursies schrappen, klinkt het. En de stagemakelaar die alles in goede banen leidt moet ook worden betaald.

Misschien zit er tegen die tijd wel een ander kabinet, of wellicht wil de gemeente bijspringen. Wethouder Hatenboer sluit dat laatste niet uit, maar wil ook geen toezeggingen doen. "Misschien is het systeem straks zo ingebed dat het zonder extra geld kan, we zullen het tegen die tijd moeten bekijken."

De 16-jarige vwo-leerlinge Ivy Rempkens (in witte jas) hield aan haar maatschappelijke stage een bijbaantje over op zorgboerderij Ensink.

undefined

Achterhoeks model

Niet alleen in Enschede, overal in het land buigen scholen zich over de toekomst van de maatschappelijke stage. Om ze daar bij te helpen stelde het samenwerkingsverband 'Mas Zuid Oost Gelderland' een brochure op voor de 54 scholengemeenschappen in haar regio. "Op die manier hoeven ze niet allemaal zelf het wiel uit te vinden", zegt projectleider Rient Ploeger. Voorgerekend worden verschillende varianten waarbij leerlingen in hun vrije tijd of juist onder schooltijd de stage vervullen in de vorm van een projectweek. "Onze ervaring is dat 60 tot 80 procent van de scholen op de een of andere manier door wil met de stage. In de handleiding beschrijven we hoe je het met zo weinig mogelijk uren rond kunt krijgen."

undefined

Maatschappelijke stage

Sinds schooljaar 2011-2012 was de maatschappelijke stage verplicht voor alle leerlingen in het voortgezet onderwijs. Die verplichting vervalt per 1 augustus 2014. Scholen kunnen de stage als facultatief onderdeel opnemen in het lesprogramma. De vergoeding van de overheid aan scholen (60 euro per leerling, in totaal 55 miljoen euro per jaar) stopt per 1 augustus 2015. Gemeenten kregen daarnaast geld voor het instellen van stagemakelaars (20 miljoen per jaar). Dat bedrag vervalt per 1 januari 2015.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden