Wie Sepp Blatter wil tackelen moet heel veel landen passeren

Moedig maar kansloos, zo wordt de gooi van KNVB-preses Michael van Praag naar het voorzitterschap van de Fifa ingeschat. Is Sepp Blatter dan echt niet weg te krijgen? De vraag van drie kanten bekeken: door sportmarketingdeskundige Frank van den Wall Bake, cultureel antropoloog Arnold Pannenborg en oud-KNVB-bestuurder Harry Been.

Omgeven met de geur van corruptie en schandalen, maar zelf nooit betrapt

De 78-jarige Sepp Blatter is vanaf 1998 voorzitter van de Fifa, de wereldvoetbalbond die sinds jaar en dag met een geur van corruptie is omgeven. Blatter zelf werd er nooit op betrapt. Vooral met ondersteunende projecten in arme(re) contreien verwierf de Zwitser veel steun in Afrika, Azië en Zuid- en Midden-Amerika.

Onder Blatters bewind veranderde de Fifa van een verliesgevende bond in een welvarende organisatie, met een geschat eigen vermogen van één miljard dollar. Het WK is het financieel monstrueuze uithangbord geworden. Organiserende landen dienen zich gedurende het toernooi naar de wil en de regels van de Fifa te schikken. De Fifa strijkt het grootste deel van de winst (ruim twee miljard dollar) op en deels arme gastlanden als Zuid-Afrika (2010) en Brazilië (2014) worden er weinig wijzer van.

Voor Blatters laatste herverkiezing, in 2011, was er geen tegenkandidaat. De Quatarese uitdager Mohammed bin Hamman werd geschorst na beschuldigingen van omkoping. Op dezelfde grond werd vicepresident Jack Warner, voorzitter van de Noord- en Midden-Amerikaanse bond, verstoten en later voor het leven uitgesloten.

Eind vorig jaar werd een rapport van de Amerikaanse jurist Michael Garcia over de omstreden toewijzing van de WK's aan Rusland (2018) en Qatar (2022) niet volledig geopenbaard. Garcia trad terug. De FBI doet onderzoek naar corruptie binnen de Fifa. Informant daarvoor was de Amerikaan Chuck Blazer, die in 2013 onder verdenking van corruptie terugtrad uit het uitvoerend comité van de Fifa.

De sportmarketeer: 'Hij kan lak hebben aan Europa'

Frank van den Wall Bake: "Het probleem is dat bij de Fifa elk land een stem heeft: die van een klein Afrikaans land weegt even zwaar als die van Duitsland of Engeland. Blatter heeft uitstekend geregisseerd dat hij aan ruim de helft van de stemmen komt. Dat doet hij non-cash, zodat hij niet kan worden gepakt.

"De trouwe Fifa-sponsor Adidas zit vanwege modegevoeligheid gauw met dingen die ze in het Westen niet meer kwijt kunnen. Dan vliegt Blatter naar Afrika met containers vol oude Adidas-spullen achter zich aan. Hij maakt goede sier: in wezen doet hij goed, hij breidt het voetballandschap uit. Maar hij doet het natuurlijk ook voor zijn eigen positie. Daarom kan hij lak hebben aan Europa.

"Twee hoofdsponsors stoppen vanwege het imago van de Fifa. Dat is een signaal, maar Blatter kan zich verheugen in een redelijk volle wachtkamer.

"Van Praag is capabel, maar ik vrees dat hij kansloos is, tenzij de FBI vóór de verkiezingen van eind mei met zijn onderzoek naar buiten komt. Hoewel, Blatter is slim en sluw genoeg om het zo te manipuleren dat waarschijnlijk nooit kan worden aangetoond dat hij van corruptie op de hoogte was. Je mag je afvragen of de FBI hém voldoende schade kan berokkenen."

De antropoloog: 'Als hij in Afrika langskomt, is hij de held'

Arnold Pannenborg: "De Kameroener Issa Hayatou dacht in 2002 echt dat hij zou winnen van Blatter. Totdat in de laatste nacht voor de verkiezing allerlei koffers met geld in verschillende hotels schijnen te zijn geswitcht.

"Ik heb mijn promotie-onderzoek gedaan naar de verhouding tussen voetbal, politiek en macht in Afrika. Een voetbalbestuurder is daar gauw een rijk man, die het niet zo nauw neemt met integriteit en regels. Hij verenigt ook de voordelen van een politicus en een zakenman in zich. Voor Blatter is dat ideaal. Hij komt langs, en is daar de held. Zo moet het spel, vinden ze, worden gespeeld.

"In Ghana deed de overheid een inval bij de voetbalbond, omdat daar geld zou zijn verdwenen. Dan grijpt de Fifa in. Die vindt dat de overheid zich niet met het voetbal mag bemoeien.

"Wat Blatter in Afrika doet, is geen corruptie. Hij levert geld voor veldjes en het opknappen van stadions. Ontwikkelingswerk, goed voor het voetbal. Maar waar het geld terechtkomt, weet je niet. Er wordt een veld van aangelegd, maar plots staat er ook een deel op de privérekening van een bestuurder. Dat zijn geen anekdotes meer.

"Maar openlijk kun je er niets van zeggen. Hij speelt het spel gewoon goed."

De bestuurder:

Harry Been: "De Fifa doet niet veel onreglementairs. Blatter is er als leider de verpersoonlijking van. Hij heeft veel invloed, maar hij maakt het niet uit, zoals gauw wordt gedacht. Van Praag heeft gelijk dat Blatter weg moet. De ministeriële verantwoordelijkheid geldt voor hem. Maar ik geloof echt dat hij zelf niets strafbaars heeft gedaan.

"Er is te veel fout gegaan, met mensen als Bin Hamman en Warner. Maar Blatter heeft ze niet uitgekozen, het waren door de bonden verkozenen die op zijn pad kwamen.

"De kiezer uit Ghana of Colombia vindt dat het geld goed wordt verdeeld. Ze weten wat ze hebben. Daarbij is Blatter een charmante man. Hij haalde mij met onze toenmalige voorzitter Jeu Sprengers van het vliegveld op om kennis te maken en een hapje te eten. Als ik dat nog weet, hoe denk je dat zoiets bij iemand uit Nieuw-Guinea overkomt?

"Wij denken Europees. Jij doet wat voor mij, ik voor jou, dat is normaal in Zuid-Amerika. En hoe kan Europa een eenheid vormen? Bulgarije of Armenië en Duitsland, dat is net zo'n verschil als tussen de Barbados-eilanden en Kenia. Het wordt moeilijk om Blatter weg te krijgen. Maar onderschat Van Praag niet. Als je kansloos begint, kan het alleen maar beter gaan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden