Wie redt de sociaaldemocratie in Nederland?

PvdA-kamerlid Frans Timmermans is in gesprek met de pers na afloop van de fractievergadering waar de kritiek van hem op de koers van de partij werd besproken. Beeld anp
PvdA-kamerlid Frans Timmermans is in gesprek met de pers na afloop van de fractievergadering waar de kritiek van hem op de koers van de partij werd besproken.Beeld anp

Welke man of vrouw gaat de sociaaldemocratie in Nederland vormgeven? Wordt het Frans Timmermans, Diederik Samsom, Ronald Plasterk, Mariëtte Hamer of toch 'buitenstaander' Lodewijk Asscher?

Timmermans presenteert zichzelf vooral als een vernieuwer, als iemand die weinig moet hebben van traditioneel links dat vooral vecht voor behoud van verworven rechten. De oud-staatssecretaris van Buitenlandse Zaken (2007-2010) voelt zich meer thuis bij het links liberale gedachtegoed van D66 en GroenLinks, dan bij de SP. In 2008 betoogde Timmermans in NRC Handelsblad dat de SP met haar naar binnen gerichte koers onmogelijk een partner van de PvdA kan zijn.

Diederik Samsom is vooral bekend als voorvechter van duurzame energie. De afgestudeerd kernfysicus trad afgelopen jaar vooral op de voorgrond als deskundige over de ramp in Fukushima. Nog maar nauwelijks geïnstalleerd als lid van de Tweede Kamer was Samsom niet bang in 2004 tegen Nederlandse militaire aanwezigheid in Irak te stemmen; op dat moment een minderheidsstand in zijn fractie. Samsom deed in 2008 al eens een poging de nieuwe fractievoorzitter van zijn partij te worden. Hij werd destijds verslagen door Mariëtte Hamer.

Hamer heeft nadeel dat er veel overeenkomsten zijn te vinden tussen haar en de zojuist opgestapte Cohen. Ook zij kwam niet altijd even goed uit de verf in debatten met PVV-leider Geert Wilders. En ook zij kent de druk van slechte peilingen. Onder haar leiding stond de PvdA in oktober 2009 op slechts 13 zetels. Dat verleidde Diederik Samsom tot een e-mail op poten waarin hij zijn verontrusting uitsprak over de deplorabele staat van de partij. De e-mail lag, net als bij Cohen en Timmermans het geval was, al snel op straat.

Lodewijk Asscher is nog van onbesproken gedrag in de Haagse politiek. De wethouder van Amsterdam toont zich vooral een bestrijder van de vrouwenhandel op de Wallen. Hij kreeg bekende seksclubs als Casa Roso en Yab Yum op de knieën en wist de prostitutie in het 'red light district' terug te dringen. Een prestatie waarvoor hij bewondering oogst.

Het woord is nu aan de fractie. Of eigenlijk aan de partijleden. Partijvoorzitter Hans Spekman wil een verkiezingsstrijd tussen kandidaten waarbij de leden de fractie een advies voorleggen. De fractieleden kunnen onafhankelijk van de leden bepalen wie zij als hun nieuwe leider willen, maar in de praktijk zal het advies zo zwaar wegen dat de Kamerleden er niet omheen kunnen.

De voornaamste taak van de nieuwe leider is de partij weer een duidelijk gezicht te geven. Wat is het antwoord van de sociaal democraten op de crisis, hoe gaat de partij verkopen dat zij het kabinet steunt dat zij tegelijkertijd zo graag naar huis wil sturen? De nieuwe fractieleider is niet automatisch de lijsttrekker bij de volgende verkiezingen. Daarvoor volgt een tweede ledenraadpleging. Lukt het de nieuwe leider niet om een antwoord te vinden op de uitdagingen die hem of haar wacht, dan kan dat uitmonden in een nieuwe machtstrijd. Geen prettig vooruitzicht zo vlak voor verkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden