Wie: Petra Bolhuis Waar: Filosofisch Café in Hoogeveen

Waar gaat u het over hebben?
"De lezing heeft als titel: 'We leven in interessante tijden'."

Aha.
"Ik kom die uitspraak regelmatig tegen. Hij schijnt terug te gaan op een Chinese vervloeking: 'moge u leven in interessante tijden'. Maar de Chinezen die ik sprak, kenden de vloek niet. De Joden schijnen trouwens ook een vervloeking te hebben: 'ik wens u veel personeel toe'."

Wat wilt u precies met die vloek?
"Dat de uitspraak 'we leven in interessante tijden' ook een vloek kan zijn, vind ik grappig. Want onze tijd is interessant, ja, maar ook lastig."

Zoals natuurlijk elke tijd.
"Dat weet ik niet. We krijgen nu zoveel informatie over ons uitgestort. Hoe moet je temidden van al die drukte wezenlijke zaken scheiden van dagelijkse waan? Vreselijk verwarrend. Maar goed. Daar ga ik het niet over hebben. Ik ga het hebben over het probleem dat we op dit moment hebben met de democratie."

Hebben we een probleem met de democratie?
"Tocqueville zei: uiteindelijk verzandt een democratie in mild despotisme. Kijk om je heen. We zijn calculerende burgers geworden. Het gevolg: de overheid bejegent ons wantrouwend, probeert ons te controleren, in toom te houden. Dat doet ze met allerlei financiële prikkels. Wat dan weer het calculeren van de burger stimuleert. Een vicieuze cirkel!"

Is dat erg, dat die burger calculeert?
"Ooit was er echte schaarste, maar die is opgeheven. Toch zijn we nog steeds de hele tijd bezig spullen te vergaren. Het gaat alleen om hebben. Steeds meer hebben. Toen we onze vrijheid aan het veroveren waren, ja toen was het duidelijk. Er staat een hek en dat hek moet weg. Maar nu we die vrijheid hebben, weten we niet wat we ermee aanmoeten. We denken: ik word nog gelukkiger als ik nóg meer heb. En ook de overheid is een winkel waar ik wat kan halen."

Is dat niet cliché: ach en wee roepen over het consumentisme?
"Denk je dat het daardoor minder waar is? Tekenend voor onze hebberige cultuur vind ik die partij van Krol. Een belangengroep voor ouderen. Het is wij tegen zij. Er is een klein potje en nu gaan we vechten wie daarin het diepst mag tasten. Je kunt ook zeggen: hé, ik ben 55-plus, ik ga wat ondernemen!"

Wat bedoelt u?
"Neem artsen die als vrijwilliger met gehandicapten op vakantie gaan. Dan denk ik: zij hebben het begrepen. Ze denken vanuit wat Tocqueville noemt 'welbegrepen eigenbelang'. Zij willen een samenleving waarin gezorgd wordt voor mensen die dat zelf niet kunnen."

Filosofen Petra Bolhuis en Theo Meereboer spreken vanavond om 19u30 in de Bibliotheek, Willemskade 27 te Hoogeveen. Entree: 7 euro, aanmelden via info@filosofischcafehoogeveen.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden