Wie onverzoenlijkheid wil bestrijden, moet niet onverzoenlijk zijn

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Wie nuance wil aanbrengen in een debat over moslimextremisme, wordt desondanks al snel in een hoek geplaatst. Uitgerekend na zijn prachtige Abel Herzberglezing overkwam dat de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan. Waar hij de aandacht wilde vestigen op de omgang tussen groepen met verschillende morele kompassen en de aandacht die mensen moeten hebben voor elkaars leed, ontbrandde het debat vooral over zijn opmerking dat je moslims niet over één kam mag scheren met extremisten. Waarbij de op meervoudige wijze te lezen kop boven het artikel - 'moslim hóeft IS niet af te wijzen' - met graagte verkeerd werd geïnterpreteerd.

Want wat Van der Laan zeker niet bedoelde is dat hij het prima vindt als moslims zich achter IS scharen, zoals velen meenden erin te kunnen lezen. Het kan alleen niet zo zijn dat als moslims er niét publiekelijk afstand van nemen, zij automatisch medeverantwoordelijk worden gehouden voor de barbariteiten van die terreurgroep. Want daarmee wordt een generalisering toegepast die in het verleden, in Amsterdam en elders, voor enorme drama's heeft gezorgd.

Natuurlijk is vrijheid van meningsuiting cruciaal in onze samenleving, ook in het debat over opvattingen onder moslims in ons land. Maar in zijn lezing legde Van der Laan haarfijn uit waarom de grens wordt bereikt als generalisaties en overdrijvingen de boventoon voeren en als anderen angst wordt aangejaagd. We hebben vrijheid van meningsuiting, maar ook het recht op vrijheid van angst. Waar die conflicteren moet dat laatste zwaarder wegen.

Dat is een stevig standpunt, en voorstanders van ongelimiteerde vrijheid van meningsuiting zullen er al snel een oproep in zien tot het smoren van debat, bijvoorbeeld over de islam. Maar dat is uiteraard niet wat hij bedoelt. Mensen moeten tegen een stootje kunnen en er kunnen harde woorden vallen. Maar als bewust haat wordt gezaaid, wordt gediscrimineerd, onverdraagzaamheid wordt gepredikt en groepen op kwaadaardigewijzeindeverdrukking worden gebracht, zijn we verplicht die groepen te beschermen, stelt Van der Laan terecht.

Daarmee raakte hij de kern van wat Herzberg ooit betoogde. We moeten vechten tegen haat en onverzoenlijkheid, zoals die bijvoorbeeld tot uiting komt in de daden en opvattingen van IS. Maar we moeten er voor waken in dat gevecht zo'n zelfde onverzoenlijkheid tentoon te spreiden. Dat is geen geringe opgave, zoals onder meer het islamdebat laat zien.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden