Wie nomineert u voor de duurzame 100?

Beeld Werry Crone

Een smeltend ijsblok in handen van europarlementariër Bas Eickhout sierde afgelopen jaar de omslag van de bijlage Duurzame 100 van Trouw. De klimaatspecialist voerde de lijst aan van de meest invloedrijke duurzame Nederlanders van 2014. Ook dit jaar kan een belangrijk klimaatjaar worden. In december komen de Verenigde Naties in Parijs bijeen om bindende afspraken te maken over maatregelen tegen de klimaatverandering.

"We staan op een belangrijk scharnierpunt", zei Eickhout vorig jaar. De GroenLinks-politicus schreef jaren terug als klimaatwetenschapper mee aan het vierde rapport van het IPCC, het VN-klimaatpanel. Dit jaar zit Eickhout in de 12-koppige jury die de nieuwe Duurzame 100 samenstelt. Marjan Minnesma van Urgenda, die drie achtereenvolgende keren prominent op plek 1 stond, zit opnieuw in de jury. Met nog tien experts uit het groene veld kiezen zij deze zomer uit een groslijst met honderden namen de nieuwe Duurzame 100 van Trouw.

Nieuwe juryleden
Het samenstellen van een nieuwe ranglijst is een klus die jaarlijks in mei begint met het samenstellen van een nieuwe jury. Juryleden doen sinds 2014 maximaal drie jaar mee. Ieder jaar worden er vier, vijf of zes nieuwe juryleden gezocht. En als ze voor die fikse vrijwilligerstaak worden gevraagd, wordt er nooit geweigerd, ook al betekent dit dat ze hierdoor zelf niet in de Duurzame 100 kunnen worden gekozen.

Ze worden aangezocht uit voordrachten van zittende juryleden, lezers en de redactie van Trouw. Gestreefd wordt naar een evenredige vertegenwoordiging uit het brede groene veld. De ranglijst zelf is immers ook breed: politici, bestuurders, 'gewone' groene werkers, wetenschappers, natuurbeschermers, ondernemers en zelfs artiesten delen de 100 plaatsen. Letterlijk rijp en groen op één lijst.

Hoe u uzelf of een ander kunt nomineren

Iedereen kan vanaf vandaag namen aandragen voor de Duurzame 100 van 2015. De inzendtermijn is twee weken. Een kandidaat kan zich ook zelf nomineren. Stuur vóór maandag 22 juni 2015 een mail naar deduurzame100@trouw.nl met daarin in maximaal 200 woorden een motivatie voor een kandidaat. In de mail moet, voor zover mogelijk, het persoonlijke mailadres van de voorgedragen kandidaat worden opgegeven.

De redactie Duurzaamheid & Natuur toetst de aanmeldingen globaal aan de zes criteria die de jury in de afgelopen jaren bij de selectie hanteerde: daadkracht en impact, innovatie, kennis, brede visie, charisma en contacten. De eerste toetsing is marginaal, de drempel voor de groslijst ligt niet hoog. Als de globale toets positief uitvalt, ontvangt de kandidaat een mailbericht met daarin een weblink naar een nominatieformulier dat iedere kandidaat moet invullen. Na het invullen en inzenden van het nominatieformulier, staat de kandidaat op de groslijst.

Er kan niet over de inzendingen worden gecorrespondeerd. Het heeft ook geen zin bijlagen mee te sturen bij de eerste aanmelding. Aanmeldingen die na 22 juni binnenkomen kunnen niet meer in behandeling worden genomen.

Redactie Duurzaamheid & Natuur

Marjan Minnesma van Urgenda, die drie achtereenvolgende keren prominent op plek 1 stond, zit opnieuw in de jury.Beeld TR beeld

De Duurzame 100 is in zeven jaar een begrip geworden in het groene wereldje, zegt Suzanne van der Pijll van adviesbureau Schuttelaar & Partners. Ze was vanaf het begin betrokken bij de opzet van de Duurzame 100 en zat jarenlang in de jury. "De Duurzame 100 laat zien dat een duurzame wereld alleen kan als er mensen zijn die zich met hart en ziel inzetten voor dat doel. Door de jaren heen geeft de Duurzame 100 een mooi overzicht van de trends in de wereld van duurzaamheid. Bekende politici hebben plaatsgemaakt voor mensen uit het grote bedrijfsleven, NGO's blijven een belangrijke rol spelen, maar juist in de laatste jaren zie je kleine ondernemers die innovatieve producten op de markt zetten, opkomen als drijvende kracht achter duurzaamheid."

Volgens Van der Pijll worden door de jaarlijkse publicatie van de Duurzame 100 dit soort trends zichtbaar. "Je inzetten voor een beter milieu is soms eenzaam, te midden van een omgeving waar andere waarden een belangrijkere rol spelen. Die Duurzame 100 laat zien dat je het niet alleen doet, maar met vele anderen, ieder jaar zelfs met meer mensen op de groslijst. Dat geeft inspiratie voor allen."

De Duurzame 100 is meer dan een lijst 'poppetjes', aldus Jan Bom, hoofdredacteur van magazine P+ People Planet Profit én voormalig jurylid. Ook Bom was vanaf het eerste uur betrokken bij de ontwikkeling van de ranglijst. "De Duurzame 100 maakte Marjan Minnesma tot 'de duurzaamheidskoningin van Nederland' en Paul Polman van Unilever tot 'de duurzaamste ceo'. Op de lijst staan mensen die je nauwlettend blijft volgen. Blijven zij jaar in jaar uit hun hoge notering waarmaken?"

Ook Bom ziet de Duurzame 100 als een instrument om trends te signaleren. "Zo was er een jaargang waarin plotsklaps alle landelijke politici uit de lijst verdwenen, zowel bewindslieden als Tweede Kamerleden. Opmerkelijk genoeg eindigde wel een wethouder diep uit de provincie heel hoog. Dat was de fase waarin 'het land' het voorbeeld gaf aan het regeringscentrum in Den Haag: 'Act local!'"

In een andere editie, herinnert hij zich, sloeg het sentiment bij de jury om van warme sympathie voor gesubsidieerde organisaties, naar een ronduit negatief oordeel over 'clubs die hun eigen broek niet kunnen ophouden'. Bom: "En weg was de 1% Club. De eer ging voortaan naar initiatiefnemers die een winstgevend businessmodel onder hun goede doel bouwden, zoals Maurits Groen met zijn WakaWaka Led-lampen, redder in donkere vluchtelingenkampen. Groen steeg tot ongekende hoogten en bleef daar ook."

Kritiek op ‘arbitraire’ lijst
De lijst leeft in het duurzame veld, al is er ook ieder jaar kritiek. Hoe kun je honderden kandidaten zorgvuldig en betrouwbaar beoordelen en zijn de mensen op de groslijst nu echt maatgevend voor van bijna 17 miljoen Nederlanders, vroeg de Tilburgse hoogleraar economie, onderneming en ethiek Johan Graafland zich af in een opiniebijdrage in Trouw, in oktober vorig jaar. Graafland staat niet alleen in zijn bezwaren. Ook anderen vinden de lijst arbitrair.

Ook Trouw ziet de Duurzame 100 niet als het ultieme en wetenschappelijk gewaarmerkte overzichtvan de duurzaamste Nederlanders. Alleen al doordat de lijst wordt gevormd door 100 mensen uit zeer uiteenlopende disciplines, kan de selectie van de Duurzame 100 moeilijk voldoen aan wetenschappelijke normen.

De zes criteria waaraan de kandidaten tot dusver jaarlijks werden getoetst zijn noodgedwongen vrij algemeen. In nauwe samenspraak met opeenvolgende jury’s wordt steeds getracht de selectieprocedure te verbeteren en te verfijnen. De jury vat die taak serieus op.

De Duurzame 100 is vooral een jaarlijks overzicht van mensen die met bezieling en overtuiging Nederland wat duurzamer willen maken.

Door zo naar de Duurzame 100 te kijken, waren de namen 25 tot en met 100 uit de lijst net zo belangrijk als de nummer 1, aldus Bom. "Eerlijk gezegd: als optelsom interessanter zelfs. Nummers uit de lijst werden representanten van de 'deeleconomie' of van het 'maatschappelijk verantwoord ondernemen'. Door namen te bundelen kun je zien of je met een individueel talent, of met een beweging in duurzaamheidsland te maken hebt."

De jury van 2015
• Frank Berendse (hoogleraar natuurbeheer en plantenecologie Wageningen Universiteit)

• Annemarie van Doorn (directeur Dutch Green Building Council)

• Bas Eickhout (Europarlementariër GroenLinks)

• Antoine Heideveld (directeur Het Groene Brein )

• Marleen Janssen-Groesbeek (lector sustainable finance & accounting Avans Hogeschool)

• Marjan Minnesma (directeur Urgenda)

• Sible Schöne (programmadirecteur Klimaatbureau Hier)

• Mariëtta Smid (senior adviseur duurzaamheid ASN Bank)

• Geert de Snoo (hoogleraar conservation biology in Leiden)

• Saskia Verbunt (senior consultant sustainability, Philips Innovation Services)

• Pauline Westendorp (oprichter ondernemerscoöperatie NEWNRG)

• Lynn Zebeda (oprichter en mede-eigenaar internationaal vernieuwingsbureau Dr. Monk)


De jurering voor de Duurzame 100 wordt jaarlijks begeleid en geanalyseerd door Gerhard van de Bunt, universitair hoofddocent sociologie en methodologie aan de Vrije Universiteit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden