Wie noemt zijn kind nou Jezebel?

Al sinds de Middeleeuwen geven we bijbelse namen aan onze kinderen. Ook nu nog zijn ze populair, al lijkt de keuze niet altijd even gelukkig.

Mam, mag ik vanmiddag met Messias spelen?" Het zou zomaar kunnen dat je op een dag deze vraag krijgt van je kind. Volgens de Nederlandse Voornamenbank van het Meertens Instituut is er een handjevol mannen in Nederland met de naam Messias. Dat ouders hun kind soms een bijbelse naam geven, is een bekend gegeven. Maar daarbij doet zich een nieuwe trend voor: namen als Martha, Jacobus, Rachel en Daniël maken plaats voor een nieuwe generatie namen.

"Kinderen werden in de Middeleeuwen voor het eerst naar bijbelse personages vernoemd", weet namenexpert Maarten van der Meer (31). Vorig jaar schreef hij het boek 'Wie noemt zijn kind nou Chardonnay?'. De eerste bijbelse namen waren volgens Van der Meer vooral een modegril. "Mensen heetten tot die tijd gewoon Willem, Geertruida of Hendrika. Maar ouders wilden wel eens iets nieuws."

In het jodendom was het al eeuwen gebruik om kinderen ter vernoemen naar personen uit de Tenach (de joodse bijbel, voor christenen het Oude Testament). Christenen bleken vooral te putten uit namen uit het Nieuwe Testament: Johannes, Maria, Jacobus of Petrus.

Na de Reformatie kwam daar verandering in. Omdat protestanten heiligenverering afzwoeren, noemden zij hun kinderen niet langer naar heiligen als Anna of Timoteüs. Oudtestamentische namen als Abraham, Esther en Jacob kwamen ervoor in de plaats. "Die namen komen nog steeds veel voor bij joden en behoudende protestanten", zegt Van der Meer. "Dat zie je in Zeeland: daar heten nog steeds meer mensen 'Jacob' dan in andere streken."

Tegenwoordig noemen ook niet-gelovigen hun kinderen naar bijbelse personages. Niet verwonderlijk, volgens Van der Meer. "Iedereen wil een naam die vertrouwd klinkt." Maar iedereen wil óók een naam die niet veel voorkomt. Dat zorgde begin jaren negentig voor de eerste golf gemoderniseerde bijbelnamen: Daniël werd Daan, Elisabeth werd Lise en Abraham werd Bram.

Een van de populairste bijbelse namen van dit moment is Sem. De afgelopen tien jaar werden er ruim negenduizend Sems geboren. Sem is een zoon van Noach, zijn naam komt onder andere voor in Genesis 5 vers 32. "Voor veel mensen is die connectie met de Bijbel helemaal niet duidelijk", zegt Van der Meer. "Het gaat hen vooral om de klank van de naam."

Bijbel als namenboek

Maar ook deze hippe afgeleiden werden op den duur afgezaagd. "Je ziet nu dat mensen de Bijbel als een soort namenboek gebruiken", zegt Van der Meer. En dat resulteert in wat hij noemt 'bijbelse namen 2.0'. Seth (141 keer gegeven in 2014), Micha (79 keer gegeven) en Juda (28 keer) duiken inmiddels op in de Nederlandse namenlijsten.

Namen kunnen ineens populair worden door bekende Nederlanders. Voetballer John Heitinga noemde zijn dochter in 2009 Jezebel, een naam die in de veertig jaar ervoor aan slechts vijf Nederlandse meisjes werd gegeven. Maar sinds de voetballer die naam koos, zijn er al elf Jezebels bij gekomen. Presentatrice Lucille Werner gaf haar zoon geen bijbelse, maar wel een religieus geïnspireerde naam: Angel. In die categorie werden afgelopen jaren ook een Faith-Heavenly, Genesis, Kruis, Thankgod, Halleluja en Blessing geboren. Volgens Van der Meer is die trend overgewaaid uit Afrikaanse culturen. "Daar is het heel gewoon om een aansprekend woord als voornaam te gebruiken."

Soms weten mensen misschien iets te weinig van de bijbelse figuur naar wie ze hun kind vernoemen. "Waarom zou je je kind anders Jezebel noemen?", vraagt Van der Meer zich af. Die oudtestamentische koningin was volgens de Bijbel een afgodenvereerster, verraadster en een valse profetes, die stierf doordat ze uit een raam werd gegooid, waarna ze werd overreden door strijdwagens en opgegeten door honden. "Typisch een voorbeeld van mensen die de Bijbel nooit gelezen hebben", zegt Van der Meer. "Ze vinden het leuk klinken, maar als ze zouden weten naar wie ze hun kind vernoemen, zouden ze misschien wat anders kiezen."

Rob Kuijpers (51) uit Zwolle gaf zijn zes kinderen bijbelse namen: Esrah, Chaiïm, Saraï, Timna, Joppe en Ilan." De meeste namen komen uit de Bijbel en hebben ook bijbelse betekenissen. Mijn vrouw en ik hebben ze vooral gekozen omdat het Hebreeuwse namen zijn. Esrah komt van de profeet, Chaiïm van de zoon van Noach en Saraï was de vrouw van Abraham, maar Timna en Joppe zijn namen van steden en Ilan is Hebreeuws voor boom, naar 'de boom geplant aan waterstromen' uit Psalm 1.

Vanuit ons christelijk geloof voelen we ons sterk verbonden met het Joodse volk, omdat dat Gods volk is. De namen van onze kinderen zijn een manier om onze solidariteit met hen te tonen. In onze evangelische gemeente barst het al van de Boaz'en en Deborah's, dus dan is het ook wel leuk als je je kind een naam geeft waarbij niet zes mensen opstaan als die genoemd wordt.

Het zorgt weleens voor verwarring. We moeten de namen vaak spellen, en de uitspraak gaat niet altijd goed. Zo waren we eens ergens voor een kinderfeestje, en bleven ze maar ene 'Sjeem' omroepen. Het duurde even voor we dachten: misschien bedoelen ze Chaiïm wel. Ook Timna blijkt lastig. Het buurjongetje komt regelmatig vragen of Simba komt spelen. Esrah zorgt minder voor problemen, want er zijn ook veel Turkse kinderen met die naam. Onze Esrah is vernoemd naar de profeet, maar de Turkse Esrah is een doodsengel.

Mensen vragen wel heel vaak om uitleg van de namen van onze kinderen. Dan heb je vaak direct een goed gesprek, en kunnen wij onze solidariteit met Joden kenbaar maken. Dat vind ik mooi."

"Mijn ouders hebben alle kinderen een naam gegeven waarmee ze iets tot uitdrukking willen brengen. Chananja is Hebreeuws en heeft dezelfde betekenis als mijn opa's naam Johannes: 'God is genadig'. Mijn broers en zussen heten Gijsbert Jonathan, Gabor, Jeftha, Matthias, Michelle, Joëlle, Ezra, Naäma en Tolad. De meeste namen komen uit de Bijbel. Dat is uit geloofsovertuiging, maar ook omdat onze ouders de namen en de betekenis mooi vonden. Zelf heten ze Jan Willem en Wilma.

Inmiddels ben ik aan mijn naam gewend en ben ik er heel blij mee. Dat is wel een proces geweest. Op school moest ik altijd meerdere keren vertellen hoe ik heet, en welke uitleg daarbij hoort. Als je jong bent, vind je dat helemaal niet interessant, maar naarmate ik ouder werd ben ik mijn naam steeds meer gaan waarderen.

Toen ik een jaar of tien was, gingen we verhuizen. Mijn vader zei: Als je je naam wilt veranderen, kan dat. Maar ik vond dat ik die naam heb gekregen met een bedoeling, ik wilde die niet veranderen.

Mijn naam zorgt voor grappige situaties. Mensen verwachten soms een exotisch type, en dan zit daar een Hollandse jongen. Ik ben ook al zo vaak aangesproken als 'mevrouw Van Estrik'. Als ik ooit zelf een kind krijg, zou ik ervoor zorgen dat er geen twijfel over bestaat of het een jongen of een meisje is. Maar ik sluit niet uit dat ik mijn kind ook zo'n bijzondere naam zal geven."

Top 5 meest gegeven bijbelse namen in 2014

Meisjes

1. Julia

Wordt gegroet door Paulus in Romeinen 16:15

2. Eva

Vrouw van Adam, moeder van alle levenden, Genesis 3-4

3. Sara/Saar/Sarah

Vrouw van Abraham, Genesis 12-23

4. Lisa

Van Elisabet, nicht van Maria, moeder van Johannes de Doper, Lucas 1

5. Noa

Dochter van Selofchad, afstammeling van Manasse, zoon van Jozef, Numeri 26, 27 en 36

Of van Noach, Genesis 6-9

Jongens

1. Daan

Van Daniël, de profeet, bijbelboek Daniël

2. Bram

Van Abraham, aartsvader, Genesis 12-25

3. Sem

Zoon van Noach, Genesis 6-11

Kan ook komen van Sam, van Samuel, de profeet, bijbelboek I en II Samuel

4. Lucas/Luuk

Evangelist en arts, Evangelie volgens Lucas

5. Levi

Zoon van aartsvader Jakob, stamvader van de Levieten, priesterstam, Genesis 29-35

(Bron: vernoeming.nl)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden